You are here

T1

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

 1,2[Κλαυδια]ν̣ὸς (?) ἰα[τρός, (?)] | [υἱὸς (?) Κλαυ]διανοῦ,]  |
2    [ἀνέστ]ησεν (?) ].

  1. [Vid. Mitford IKour (1971) 195; vid. etiam Samama MMG (2003) p. 577 no. 6 (v. 1 [- -] νος ἰα[- -] solum.]
  2. 1-2 verba suppl. Mitford (vid. infra ad loc.).

(...) ὁ Κλαυδιανὸς (?) ὁ γιατρὸς (?, ...) τοῦ Κλαυδιανοῦ
(...) ἔστησε (τὸ ἄγαλμα ἐτοῦτο).

Σχόλια: 

Τμῆμα ἐπιγραφῆς ἀπὸ τὸ Κούριον χαραγμένη πάνω σὲ δύο συνεχόμενα θραύσματα λίαν ἀκρωτηριασμένης γκριζόλευκης μαρμάρινης πλάκας, τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ. (βλ. Μitford IKour 195, μὲ σημ. 1 [ὅπου καὶ παραπομπὴ στὸ IKour1 170]: τῆς ἐποχῆς ἴσως τοῦ Κομμόδου). Τὰ σωζόμενα ἐλάχιστα γράμματα τῆς ἐπιγραφῆς ἐπιβάλλουν ἄκρα ἐπιφύλαξη, καὶ γιὰ τὸ ἴδιο τὸ ὄνομα τοῦ –πιθανῶς ἰατροῦ– ἀναθέτη (βλ. καὶ Samama MMG2 σελ. 577 [6]: « L'inscription du IIe s. p.C. qui porte ligne 1 [- -]νος ἰα[- -] est trop fragmentaire pour figurer ici »).

1. [Κλαυδια]ν̣ ὸς (?) ἰα[τρός, (?) ] | [υἱὸς (?) Κλαυ]διαν[οῦ]: Ἡ συμπλήρωση τῶν ὀνομάτων καὶ τῆς ἰδιότητας τοῦ ἰατροῦ ἀνήκει στὸν Mitford1. Τὸ κείμενό του ἔχει ἀκριβῶς ὡς ἑξῆς: [- - - - - - ]///////// vac. - - - - -] | [- - Κλαυδια]ν̣ὸς ? ἰα[τρός ? - - -] | [- - - - Κλαυ]διαν[οῦ - - - - -] | [- - - ἀνέστ]ησεν ? - - - - - (γιὰ τὸ τελευταῖο βλ. κατωτ.). Ἀναντίρρητα, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ μαρμάρινη πλάκα εἶναι λίαν ἀκρωτηριασμένη σ' ὅλες της τὶς πλευρές, ὥστε νὰ εἶναι ἀδύνατο νὰ καθορίσει κανεὶς σὲ ποιό σημεῖο της βρίσκονταν τὰ σωζόμενα ἐλάχιστα γράμματα τῆς ἐπιγραφῆς, δυσχεραίνει ἀκόμη περισσότερο τὴν ὅποια προσπάθεια συμπλήρωσης. Ἀλλ' ἡ παρατήρηση τοῦ Mitford1 ὅτι "An uncut space to the right of line 1 may, however, suggest that the right margins of lettering and stone were not far distant" ἀξίζει νὰ μὴν ἀγνοηθεῖ. Εὔλογο, ἔτσι, φαίνεται τὸ νὰ θεωρήσει κανεὶς ὅτι πρόκειται ἐδῶ μιὰ λακωνικὴ ἐπιγραφὴ καὶ νὰ ὑποθέσει ὅτι: (α´) τὸ ὄνομα τοῦ ἀναθέτη βρισκόταν στὴν ἀρχὴ τῆς σειρᾶς· καὶ (β´) ἡ λέξη ποὺ ἀρχίζει μὲ τὸ ἰα- κάλυπτε τὸ τέλος τῆς ἴδιας σειρᾶς, τὸ ὄνομα ποὺ διασώζεται μὲ τὸ -διαν- τὸ τέλος τῆς ἑπόμενης καὶ τὸ ρῆμα σὲ -ησεν τὸ τέλος τῆς μεθεπόμενης σειρᾶς. Ἡ συμπλήρωση ἰα[τρὸς εἶναι λίαν πιθανή· πολὺ δύσκολα μπορεῖ νὰ κρύβεται ἐδῶ τὸ πατρώνυμο τοῦ ἀναθέτη (π.χ., τὸ Ἰάσονος, ὄνομα μαρτυρούμενο καὶ στὴν ἐπιγραφὴ IKour1 52, τοῦ α´ ἡμίσεoς ὅμως τοῦ 2ου αἰ. π.Χ. [βλ. καὶ PPC3 Ι 1 καὶ LGPN14 σ.λ. ἀρ. 20], ἀλλὰ καὶ σὲ ἐπιγραφὴ τῶν Χύτρων τοῦ 1ου αἰ. π.Χ. καὶ τῆς Σαλαμίνας τοῦ 1ου –πιθανῶς– αἰ. μ.Χ. [βλ. LGPN14 σ.λ. ἀρ. 19 καὶ 21], συχνότατα δὲ ἐκτὸς Κύπρου). Σχεδὸν βέβαιη εἶναι ἡ συμπλήρωση τοῦ πατρωνύμου στὴ συνέχεια (Κλαυ]διαν[οῦ), μὲ προηγούμενο πιθανῶς τὸ υἱὸς ἢ τὸ τοῦ (συχνὰ ἀπαντώμενα καὶ τὰ δύο [κατ' ἀντίθεση μὲ τὸ συντακτικῶς πρόσφορο ὁ τοῦ], μὲ τὸ πρῶτο πιὸ εὔλογο ἐδῶ λόγω ἀριθμοῦ γραμμάτων). Εὔλογη –καὶ πιὸ πιθανὴ ἀπὸ ἄλλες– ἀλλ' ἀμφίβολη εἶναι ἡ γραφὴ [Κλαυδια]ν̣ὸς γιὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἀναθέτη: μπορεῖ λ.χ. νὰ ὑποθέσει κανεὶς ἐδῶ ἕνα ἀπὸ τὰ ἀπαντώμενα στὶς Κυπριακὲς ἐπιγραφὲς ὀνόματα Φιλῖνος (IKour1 49, τῶν ἀρχῶν τοῦ 2ου αἰ. π.Χ.: Φιλῖνος καὶ Μέντωρ καὶ Ὀνήσιλος | Μέντορα τὸν ἑαυτῶν πατέρα | Ἀπόλλωνι Ὑλάτηι [PPC3 Φ 11 καὶ LGPN13 σ.λ. ἀρ. 3, βλ. καὶ PPC3 Φ 12: τῆς Σαλαμίνας, τοῦ β´ ἡμίσεος τοῦ 3ου αἰ. π.Χ.] καὶ IKour1 51: Φιλῖνος Μέντορος | τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα | Τιμώ), Ὀλυμπιανός (βλ. κατωτ. 47 Τ1 σχόλ. σ.στ. 2-3), Οὐηρανιανός (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ 44 Τ1), καὶ ἄλλα (ὅπως τὰ Γελλιανός, Διονυσιανός, κ.τ.τ.)· ἀλλ' ἡ γραφὴ [Κλαυδια]νὸς φαίνεται νὰ βρίσκει σὺν τοῖς ἄλλοις στήριγμα στὴ λίγο μεταγενέστερη ἐπιγραφὴ IKour1 125, τοῦ τέλους τοῦ 2ου ἢ τῶν ἀρχῶν τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ.: Ἀπόλλωνι Ὑλάτηι | Κλαυδιανὸς Θυλλικοῦ, | νοσήσας καὶ τῆ τοῦ | θεοῦ προνοία τε καὶ ἀρε|τῆ διασωθείς, εὐξάμενος | ἀνέθηκεν (μὲ τὸν πατέρα τοῦ Ἀσκληπιοῦ Ἀπόλλωνα ἐμφανιζόμενον ὡς θεραπευτή, ὅπως παλιά [βλ. ΑΚΕΠ5 Δβ´ 17.72], καὶ μὲ τὸ μοναδικὸ Θυλλικοῦ συνδεόμενο πιθανῶς μὲ τὸ τοῦ Ἡσυχίου [θ 854] θύλλα· κλάδους, ἢ φύλλα. ἢ ἑορτὴ Ἀφροδίτης: βλ. Mitford IKour1 σελ. 243 [ποὺ παραβάλλει καὶ πρὸς τὸ θεϊκὸ ἐπίθετο Θυλλοφόρος, στὴν Κῶ τοῦ 1ου ἢ τοῦ 2ου αἰ. π.Χ.], καὶ ΑΚυΓ36 22 *F2 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. ἀοῖα, πβ. καὶ τὸ Τυχικὸς [προφανῶς ἀπὸ τὴν Τύχη, θεοποιημένη: βλ. ΑΚυΓ27 11 Ε21 σχόλ. σ.στ. 1 καὶ ΑΚυΓ37 12 Ε4 σχόλ. σ.στ. 1] στὴν ἐπιγραφὴ IKour1 124 [πιθανῶς 102-117 μ.Χ.]: Ἀπόλλωνι [Ὑλάτηι καὶ] | Ἀπόλλωνι Κα[ί]σ̣[αρι] | Σέξτος Κορνήλ[ιος] | Τυχικὸς εὐξάμε[νος]). Πολλὰ ἀνάλογα παραδείγματα φαίνεται νὰ εἰσηγοῦνται ἐδῶ ἕναν Κλαυδιανὸν Κλαυδιανοῦ ἰατρόν, λίγο προγενέστερο τοῦ Κλαυδιανοῦ Θυλλικοῦ, ποὺ οὐδόλως ἀποκλείεται νὰ εἶναι μέλος τῆς ἴδιας οἰκογένειας· κι ἂν μποροῦσε νὰ ἀποδειχθεῖ πὼς τὸ Θυλλοφόρος (τοῦ Διόνυσου) συνδέθηκε στὸ Κούριο καὶ μὲ τὸν Ἀπόλλωνα Ὑλάτη, θὰ πρόβαλλε ἔντονη ἡ εἰκόνα ἑνὸς προσωνυμίου τοῦ πατέρα τοῦ Κλαυδιανοῦ ποὺ τοῦ δόθηκε –ἀντὶ τοῦ πατρωνύμου– ἐξαιτίας δικῆς του ἀσθένειας καὶ διάσωσής του μὲ τὴ βοήθεια τοῦ θεοῦ· σ' αὐτὴν τὴν περίπτωση, μπορεῖ νὰ διαβάσει κανεὶς πιὸ εὔλογα (ὡς συντακτικὰ πιὸ ὁμαλό): [Κλαυδια]νὸς ἰα[τρὸς] | [υἱὸν Κλαυ]διαν[ὸν] (μὲ τὴν αἰτ. συντασσόμενη ἄμεσα μὲ τὸ ἑπόμενο ρῆμα: βλ. κατωτ.). Οἱ ἔντονες ὅμως ἀμφιβολίες πρέπει προφανῶς νὰ παραμείνουν. Ἂν λ.χ. ἡ ἄποψη γιὰ λακωνικὴ ἐπιγραφὴ δὲν ἰσχύει (πβ. ὅμως τὶς ἀνωτ. ἐπιγραφὲς IKour1 49 καὶ 51, κι ἄλλες παρόμοιες), τότε θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ ὑποθέσει ὅτι ἔχουμε ἐδῶ μιὰν ἐπιγραφὴ μὲ τὸ ὄνομα τουλάχιστο τοῦ ἀναθέτη πλῆρες καὶ ἄλλα πρόσθετα στοιχεῖα· πβ. π.χ. τὸ ἀνωτ. IKour1 125 Ἀπόλλωνι Ὑλάτηι (...) εὐξάμενος (βλ. καὶ τὸ ἀνωτ. IKour1 124) καὶ τὸ κατωτ. [μὲ σχόλ.] 47 Τ1 (...) Ἀρτέμιδι Παραλία εὐξάμενος Αὐρήλιος Ἀρίστων ἰατρὸς ἄρξας ὑπὲρ θυγατρὸς Αὐρ. (κ.λπ.).

2. [ἀνέστ]ησεν (?): Πβ. IKour1 109 (101-102 μ.Χ.) [Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ κ.λπ. (...) ἱερὸν Ἀπ[όλλωνος κ.λπ.] (...) ἀνέστησεν κα[ e.g. ἐκόσμησεν (κ.λπ.), μὲ προφανῆ τὴ χρήση τοῦ ἀνέστησεν (βλ. καὶ ΑΚυΓ27 11 Ε68 σχόλ. σ.στ. 1 [- -] ἀνέστησε πτόλις θρόν[ον - -], ὅπου καὶ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία). Μὲ αὐτὴ τὴ συμπλήρωση, τὸ ἀντικείμενο δὲν μπορεῖ βέβαια νὰ ἀναζητηθεῖ στὸ ἀμέσως προηγούμενο ὄνομα τοῦ Κλαυδιανοῦ, καὶ τὸ ἴδιο πιθανῶς συμβαίνει ἂν γράψουμε [ἐπέστ]ησεν (πβ. μεταξὺ τῶν πολλῶν ἄλλων Mitford FCECy8 2 [τοῦ 332-312, ἀπὸ τὴν περιοχὴ τῆς Πόλεως τῆς Χρυσοχοῦς]: Ἐπέστη|σεν ἡ γυ|νὴ Τιμα|γοράτις Ἀ|ελλαίου Ὀν|ασίλωι γ|ναφεῖ, καὶ τὴν ἀνωτ. παρατιθέμενη [στὴ σημ. στὸ *40 Τ1.3, μὲ Εἰκ. 143] ἀδημοσίευτη ἐπιγραφὴ τοῦ 3ου αἰ. π.Χ. ἀπὸ τὴν ἴδια περιοχή, γιὰ στήλη μὲ παράσταση καὶ στὶς δύο περιπτώσεις), μολονότι δὲν λείπουν τὰ παραδείγματα μὲ ἄλλα ἀντικείμενα (βλ. ΑΚυΓ27 σχόλ. στὸ 11 Ε61a, μὲ περαιτέρω παραπομπές) καὶ δὴ μὲ αἰτ. προσώπου (βλ. ICS9 18f [σελ. 408] Τιμογαράτιΐ μ' [?] ἐπέστασαν | οἱ κασίγνητοι). Ἂν ὅμως γράψουμε [κατέστ]ησεν ἢ [ἔστ]ησεν (βλ. π.χ. ICS9 315 κατ(έ)στ(α)σε ἐμέ, ΑΚυΓ27 11 Ε9.5 στᾶσαν δ' Ἀργεῖοί με καὶ Ε7.1 κά μεν ἔστασαν κασίγνητοι [= καὶ μ' ἔστησαν τ' ἀδέλφια μου], μὲ σχόλ. στὰ χωρία), τότε ἡ σύνταξη μὲ τὸ προηγούμενο ὄνομα τοῦ Κλαυδιανοῦ –μὲ ἀναφορὰ σὲ ἄγαλμά του ἢ ἄλλη εἰκαστικὴ ἀπεικόνιση τῆς μορφῆς του– καθίσταται δυνατή, ἀλλ' ὄχι καὶ ἀπαραίτητη. Τὰ ὣς τώρα δεδομένα, προφανῶς, δὲν ἐπιτρέπουν συμπλήρωση ἀσφαλῆ.

  1. Huxley, G L. (1969), Greek Epic Poetry: From Eumelus to Panyassis, London.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑ j↑ k↑ l↑ m↑
  2. Samama, E. (2003), Les médecins dans le monde grec. Sources épigraphiques sur la naissance d'un corps médical, Genève.
  3. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .a↑ b↑ c↑ d↑
  4. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.a↑ b↑
  5. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  6. Βοσκός, Α. Ι. (2002), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, τóμ. 3, Λευκωσία.
  7. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  8. Mitford, T. B. (1961), Further Contributions to the Epigraphy of Cyprus, AJA 65: 93-151.
  9. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.a↑ b↑