You are here

T5

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Eunap. Vitae soph. 20-22 [497-499]

a.1,2 20 [497-498], s.v. Μάγνος
         Μάγνος . οὗτος ἐκ μὲν Ἀντιοχείας ἦν γεγονὼς3 τῆς ὑπὲρ τὸν
         Εὐφράτην, ἣν νῦν Νίσιβιν ὀνομάζουσιν· (2) ἀκροατὴς δὲ γενό-
         μενος Ζήνωνος  καὶ τῆι περὶ τῶν σωμάτων τῶν προαιρετι-
         κῶν φύσει4 τὸν Ἀριστοτέλην ἐς τὸ δύνασθαι λέγειν συνεφελκυ-
5       σάμενος  σιωπᾶν μὲν ἐν τῶι λέγειν τοὺς ἰατροὺς ἠνάγκαζε, θε-
         ραπεύειν δὲ οὐκ ἐδόκει δυνατὸς εἶναι καθάπερ λέγειν. (3) ὥσ-
         περ οὖν οἱ παλαιοί φασιν Ἀρχίδαμον εἰ Περικλέους εἴη δυνα-
         τώτερος ἐρωτώμενον , «ἀλλὰ κἂν καταβάλω Περικλέα», φάναι,
         «λέγων ἐκεῖνος ὅτι μὴ καταβέβληται, νενίκηκεν»5, οὕτω καὶ
10     τοὺς θεραπευθέντας ὑφ' ἑτέρων ἀπεδείκνυ Μάγνος ἔτι νο-
         σοῦντας. (4) οἱ δὲ ὑγιαίνοντες καὶ ἐρρωμένοι χάριν ὡμολόγουν
         τοῖς θεραπεύσασιν6· ἀλλ' ἐκράτει τῶν ἰατρῶν μέχρι τοῦ στόμα-
         τος καὶ τῶν ἐρωτήσεων. (5) καὶ διδασκαλεῖον  μὲν ἐξήιρητο κοι-
         νὸν αὐτῶι κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν, καὶ πάντες ἔπλεον καὶ
15     παρ' αὐτὸν ἐφοίτων, ὡς θαυμάσαντές7 τι μόνονληψόμενοι
         τῶν παρ' ἐκείνου καλῶν. (6) καὶ ἀποτυγχάνειν οὐ συνέβαινεν
         αὐτοῖς· ἢ γὰρ τὸ λαλεῖν8 ἐκέρδαινον ἢ καὶ τὸ δύνασθαι ποιεῖν τι
         καὶ ἐνεργεῖν διὰ τῆς σφετέρας ἐπιμελείας προσελάμβανον.


b. 21.1.1-4, 2.7-8 [498-499], s.v. Ὀριβάσιος
        Ὀριβάσιον  δὲ Πέργαμος ἤνεγκε· καὶ τοῦτο εὐθὺς οὕτω συνε-
        τέλει πρὸς δόξαν, ὥσπερ τοῖς Ἀθήνησι γεγονόσιν, ὅταν εὐδο-
        κιμῶσι κατὰ τοὺς λόγους, πολὺς ἄνω χωρεῖ λόγος ὅτι Ἀττικὴ
        Μοῦσα καὶ τὸ ἀγαθὸν οἰκεῖον. ἑκατέρων δὲ εὖ πεφυκώς9, ἐκ
5      παιδὸς ἦν ἐπιφανής10, πάσης παιδείας μετεσχηκὼς ἣ πρὸς ἀρε-
        τὴν συμφέρει11 τε καὶ τελεῖ12. (2) προϊὼν δὲ ἐς ἡλικίαν ἀκροατής τε
        ἐγένετο τοῦ μεγάλου Ζήνωνος  καὶ Μάγνου  συμφοιτητής.
        (3) ἀλλὰ τὸν Μάγνον ἀπολιπὼν παλαίοντα τοῖς νοήμασιν, αὐ-
        τὸς καὶ ἐν τούτοις13 ἄριστος ὤν, καὶ πρὸς τὸ ἄκρον14 ἐκδραμὼν
10    τῆς ἰατρικῆς, τὸν πάτριον ἐμιμεῖτο θεόν (sc. Ἀσκληπιόν), ὅσον
        ἀνθρώπωι δυνατὸν ἐς τὴν μίμησιν ὑπελθεῖν τοῦ θείου. (4) ἐκ
        μειρακίου δὲ οὕτω15 ἐπιφανὴς γενόμενος, Ἰουλιανὸς μὲν αὐτὸν
        εἰς τὸν Καίσαρα προϊὼν συνήρπασεν ἐπὶ τῆι τέχνηι · ὁ δὲ το-
        σοῦτον ἐπλεονέκτει ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς, ὥστε καὶ βασιλέα τὸν
15    Ἰουλιανὸν ἀπέδειξεν16 . (...)
             (2.7) Ὀριβασίωι  τε17 συντυχεῖν ἀνδρός ἐστι φιλοσοφοῦντος
        γενναίως, ὥστε εἰδέναι τί πρὸ τῶν ἄλλων θαυμάσει· (8) τοσαύ-
        τη τις ἡ διὰ πάντων ἐστὶ προϊοῦσα καὶ παρατρέχουσα ταῖς
        συνουσίαις ἁρμονία καὶ χάρις.


c. 22.1-2 [499], s.v. Ἰωνικός
        Ἰωνικὸς  δὲ ἦν μὲν ἐκ Σάρδεων καὶ πατρὸς ἰατρεύσαντος ἐπι-
        φανῶς· Ζήνωνος δὲ ἀκροατὴς γενόμενος  εἰς ἄκρον τε ἐπι-
        μελείας ἐξίκετο καὶ Ὀριβάσιός γε αὐτοῦ θαυμαστὴς ἐτύγχα-
        νεν18 . (2) ὀνομάτων δὲ πάντων ἰατρικῆς ἐμπειρότατος γενόμενος
5      καὶ πραγμάτων, κρείττων ἦν ἐν τῆι καθ' ἕκαστον πείραι, τῶν τε
        τοῦ σώματος μορίων ἄκρως δαημονέστερος γενόμενος καὶ τῆς
        ἀνθρωπίνης φύσεως ἐξεταστικός. (3) οὐκοῦν19 οὔτε φαρμάκου
        τινὸς ἔλαθε κατασκευὴ αὐτὸν καὶ κρίσις20, οὐδ' ὅσα ἐμπλάττου-
        σιν οἱ τεχνικώτατοι τοῖς ἕλκεσι, τὰ μὲν τὴν ἐπιρροὴν ἐπέχοντες,
10    τὰ δὲ τὴν ἐμπεσοῦσαν διακιδνάντες21, ἐκεῖνον ἐλάνθανεν. (4) ἀλ-
        λὰ καὶ δῆσαι τὸ πεπονθὸς μόριον καὶ22 σχίσαι23 τοῖς μέρεσιν εὑ-
        ρετικώτατός τε ἦν καὶ διεξητασμένος. (5) ἔργα τε οὖν καὶ ὀνό-
        ματα τούτων24 ἠπίστατο, ὥστε τοὺς μέγα φρονοῦντας25 ἐπὶ τῶι
        θεραπεύειν ἐξίστασθαι πρὸς τὴν ἀκρίβειαν καὶ φανερῶς ὁμο-
15    λογεῖν ὅτι συντυγχάνοντες Ἰωνικῶι  τὰ παρὰ τοῖς παλαιοῖς εἰ-
        ρημένα μανθάνουσιν ἔργωι καὶ πρὸς τὴν χρείαν ἐξάγουσιν,
        ὥσπερ ὀνόματα κρυπτόμενα μέχρι τῆς γραφῆς.
            (2) Τοιοῦτος τε ὢν κατὰ τὴν ἐπιστήμην, καὶ πρὸς φιλοσο-
        φίαν ἅπασαν ἔρρωτο καὶ πρὸς θειασμόν, ὅσος τε ἐξ ἰατρικῆς ἐς
20    ἀνθρώπους ἥκει τῶν καμνόντων ἐς πρόγνωσιν καὶ ὅσος ἐκ
        φιλοσοφίας παράβακχος ὢν ἐς τοὺς δυναμένους ὑποδέχεσθαι
        καὶ σώζειν ἀπολήγει καὶ διασπείρεται. (2) ἔμελε δὲ αὐτῶι καὶ
        ῥητορικῆς ἀκριβείας καὶ λόγων ἁπάντων τέχνης· οὐκοῦν26 οὐδὲ
        ποιήσεως ἀμύητος ἦν. ἀλλ' ἐτελεύτα μικρόν τι πρὸ τῆς γραφῆς
25    ἐπὶ δύο παισὶν ἀξίοις λόγου τε και μνήμης.
            (3) Καὶ Θέων δέ τις ἐν Γαλατίαι κατὰ τούτους τοὺς καιροὺς
        πολλῆς δόξης ἐτύγχανεν .

  1. De a.7-9 cf. Plut. Per. 8 (et vid. infra ad loc.)


  2. [Vid. Eunap. edd. Wright (: W., 1922), unde Hadjioannou ΑΚΕΠ Γα´ 109.3 (partim), et Giangrande (: G., 1956), cum siglis.]
  3. a. 1 γεγονὼς scripsimus: γεγονώς, edd.
  4. 3-4 τῆι π. τῶν σ. τῶν π. φύσει scr. G., adnotans "τὰ περὶ τῶν σωμάτων {τῶν} παρορατικὸς φύσει conieci"; πεύσει (= "his investigation of") pro φύσει prop. W. (adnot.; cf. et supra 34 F1.3-4 cum adnot.)
  5. 8-9 «ὅταν», εἶπεν, «ἐγὼ καταβάλω παλαίων, ἐκεῖνος ἀντιλέγων ὡς οὐ πέπτωκε, νικᾶι καὶ μεταπείθει τοὺς ὁρῶντας» Plut. ("Thucydidem Melesium haec de Pericle respondisse Archidamo interroganti apud Plut., Per., 8, legimus. Eunapius igitur memoria suo more lapsus est" adnot. G. p. 87; vid. et W. p. 531 n. 2)
  6. 12 θεραπευσασασιν Aa.c. (corr. Am1)
  7. 15 θαυμάσοντες Bm1
  8. 17 λαβεῖν (pro λαλεῖν) Aa.c. (corr. Am2)
  9. b. 4 πεπεφυκώς A
  10. 5 ἐπιφανῆς Aa.c. (corr. Am1)
  11. 6 συμφέρει τε Canterus, edd.: συμφέρεται A ‖
  12. τέλει Aa.c. (corr. Am1)
  13. 8-9 αὐτὸς καὶ ἐν τούτοις sec. Am2 G.; αὐτός· ἐν δὲ τούτοις Aa.c.: αὐτὸς καὶ ἐν τούτοις δὲ W.
  14. 9 ἄκρον add. Am2 (om. A)
  15. 12 οὕτω sec. Am2 G.: sec. A om. W.
  16. 15 ἀπέδειξε W.
  17. 16 γε pro τε dubit. prop. G. (adnot.)
  18. c. 3-4 ἐτύγχανεν Am2 (it. edd.): -νε Aa.c.
  19. 7 οὔκουν A
  20. 8 κρᾶσις (pro κρίσις) Wytt. (it. W.), χρῆσις Dorv. Reines.
  21. 10 διακιδνάντες sec. A G.: διασκ- sec. Am2, W.
  22. 11 καὶ2 (ante σχίσαι) Coray Boiss., it. W.: οὐ A ‖
  23. οὐ σχίσαι τοῖς μέρεσιν scr. G. (adnot. "{οὐ} ἐσχισμένοις (vel σχιστοῖς) ῥάκεσιν temptavi»)
  24. 13 τούτων sec. Am2 edd.: τοῦ τόν A ‖
  25. μεγαλοφρονοῦντας W.
  26. 23 οὐκουν A.
Εὐναπ. Βίοι φιλ. 20-22 [497-499]

a. 20 [497-498], σ.λ. Μάγνος
Μάγνος· αὐτὸς ἦταν μὲν γέννημα τῆς Ἀντιόχειας τῆς πέρα ἀπὸ τὸν
Εὐφράτη, τὴν ὁποία τώρα ὀνομάζουν Νίσιβη· ἀφοῦ μαθήτευσε δὲ
κοντὰ στὸν Ζήνωνα καὶ ἐπικαλούμενος τὸν Ἀριστοτέλη σχετικὰ
μὲ τὴ φύση τῶν σωμάτων τῶν προι­κισμένων μὲ τὴν ἱκανότητα νὰ
ἐνεργοῦν κατὰ βούληση μὲ στόχο τὴν ἐνίσχυση τῆς ρητορικῆς του
δύναμης ἀνάγκαζε μὲν τοὺς ἰατροὺς νὰ σιωποῦν στὸν τομέα τῆς
ρητορικῆς, ἀλλὰ δὲν θεωροῦνταν τόσο ἱκανὸς στὸ νὰ θεραπεύει
ὅσο βέβαια στὸ νὰ ὁμιλεῖ. Ὅπως ἀκριβῶς λοιπὸν λὲν ὅτι ὁ Ἀρχί-
δαμος, ἐρωτώμενος ἂν εἶναι πιὸ δυνατὸς ἀπὸ τὸν Περικλῆ, ἀπάντη-
σε: «ἀλλὰ κι ἂν ἀκόμα ρίξω κάτω τὸν Περικλῆ, λέγοντας ἐκεῖνος
πὼς δὲν ἔπεσε κάτω, καταφέρνει νὰ ἀναδειχθεῖ νικητής», ἔτσι καὶ ὁ
Μάγνος κατάφερνε νὰ ἐμφανίζει κι ἐκείνους ποὺ θεραπεύτηκαν
ἀπὸ ἄλλους ὡς ἀσθενεῖς ἀκόμα. Κι ὅσοι ἀνακτοῦσαν τὴν ὑγεία τους
κι ἔνιωθαν ρωμαλέοι ἐξέφραζαν τὴν εὐγνωμοσύνη τους σ' αὐτοὺς
ποὺ τοὺς θεράπευσαν· ἀλλ' (ὁ Μάγνος) ἐπικρατοῦσε ἀνάμεσα
στοὺς γιατροὺς στὸ θέμα τοῦ λόγου καὶ τῶν ἐρωτήσεων. Καὶ τοῦ
δόθηκε στὴν Ἀλεξάνδρεια ἕνα δημόσιο σχολεῖο, κι ὅλοι ἔπλεαν καὶ
φοιτοῦσαν κοντά του, εἴτε ἀπὸ κάποιον θαυμασμὸ μόνο ἢ γιὰ νὰ
πάρουν ἀπὸ ἐκεῖνον κάτι ἀπ' τὰ καλά του. Καὶ δὲν συνέβαινε σ'
αὐτοὺς νὰ ἀποτυγχάνουν· γιατὶ ἢ κέρδιζαν τὴν ἱκανότητα νὰ μιλοῦν
μὲ εὐχέρεια ἢ καὶ ἀποκτοῦσαν ἐπιπρόσθετα τὴ δύναμη νὰ ἐπιτυγχά-
νουν κάποιο πρακτικὸ ἀποτέλεσμα καὶ νὰ ἐνεργοῦν μὲ τὴ δική τους
φιλοπονία.

b. 21.1.1-4, 2.7-8 [498-499], σ.λ. Ὀρειβάσιος
Γενέτειρα δὲ τοῦ Ὀρειβάσιου ἦταν ἡ Πέργαμος· καὶ αὐτὸ συντελοῦ-
σε ἀπὸ μόνο του στὴ φήμη του, ὅπως ἀκριβῶς γι' αὐτοὺς ποὺ εἶναι
γεννημένοι στὴν Ἀθήνα, ὅταν διακρίνονται γιὰ τὴ ρητορική τους
δεινότητα, πολὺς καὶ εὐρὺς γίνεται λόγος ὅτι ἡ Μοῦσα τους εἶναι
Ἀττικὴ καὶ τὸ ἀγαθὸ ἐγχώριας παραγωγῆς. Ὄντας δὲ γόνος καλῆς
οἰκογένειας κι ἀπὸ τὶς δύο πλευρές, ἀπὸ παιδὶ ἦταν ἐπιφανής, ἔχον-
τας ἀποκτήσει κάθε εἴδους μόρφωση ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἀρετὴ καὶ
τὴν τελειοποιεῖ. Κι ὅταν μεγάλωσε ἔγινε ἀκροατὴς τοῦ μεγάλου
Ζήνωνος καὶ συμφοιτητὴς τοῦ Μάγνου. Ἀλλ' ἀφήνοντας μόνο
τὸν Μάγνο νὰ παλεύει μὲ τὶς λέξεις γιὰ νὰ ἐκφράσει τὶς ἰδέες του,
μολονότι ὁ ἴδιος ἦταν καὶ σ' αὐτὸν τὸν τομέα ἄριστος, καὶ ἐξορμών-
τας πρὸς τὴν κορυφὴ τῆς ἰατρικῆς, ἐμιμεῖτο τὸν πάτριο θεό (δηλ. τὸν
Ἀσκληπιό), ὅσο εἶναι δυνατὸ σὲ ἄνθρωπο νὰ πετύχει τὴ μίμηση τοῦ
θείου. Καὶ καθὼς ἀπὸ πολὺ νέος ὑπῆρξε τόσο ἐπιφανής, ὁ Ἰουλια-
νός, ὅταν ἀναδείχθηκε Καίσαρας, τὸν πῆρε μαζί του γιὰ νὰ ἐξασκή-
σει τὴν τέχνη του· καὶ αὐτὸς πλεονεκτοῦσε τόσο πολὺ ὡς πρὸς τὶς
ἄλλες ἀρετές, ὥστε καὶ βασιλέα ἀνέδειξε τὸν Ἰουλιανό. (...)
Κι ὅποιος ἄνδρας ἦταν γνήσιος φιλόσοφος συναναστράφηκε τὸν
Ὀρειβάσιο, ὥστε νὰ μάθει τί πάνω ἀπ' τ' ἄλλα ἔπρεπε νὰ θαυμάσει·
τόσο μεγάλη ἁρμονία καὶ χάρη πήγαζε (ἀπ' αὐτὸν) καὶ συνόδευε
ὅλες τὶς συναναστροφές του.

c. 22.1-2 [499], σ.λ. Ἰωνικός
Ὁ Ἰωνικὸς πάλι ἦταν ἀπὸ τὶς Σάρδεις, καὶ ὁ πατέρας του ἦταν
γιατρὸς ἐπιφανής· μαθητεύοντας δὲ κοντὰ στὸν Ζήνωνα, ἔφτασε
στὸν ὕψιστο βαθμὸ ἐπιμέλειας κι ὁ Ὀρειβάσιος ὑπῆρξε ὄντως θαυ-
μαστής του. Ἔχοντας δὲ καταστεῖ ἐμπειρό­τατος στὴν ὅλη θεωρία
καὶ πρακτικὴ τῆς ἰατρικῆς, ἦταν πιὸ καλὸς σὲ κάθε εἴδους πείραμα,
καθιστάμενος ἄκρως εἰδήμων στὴν ἀνατομία τοῦ σώματος καὶ εἰδι-
κὸς στὴν ἔρευνα τῆς ἀνθρώπινης φύσης. Οὔτε τοῦ ἦταν ἄγνωστη ἡ
κατασκευὴ καὶ ἡ διάκριση κάποιου φαρμάκου, οὔτε τοῦ ξέφευγαν
ὅσα ἔμπλαστρα τοποθετοῦν στὶς πληγὲς οἱ πιὸ ἐφευρετικοὶ καὶ ἐπι-
δέξιοι στὸν τομέα αὐτόν, ἄλλα σταματώντας τὴν αἱμορραγία κι ἄλ-
λα γιὰ νὰ διασκορπίσουν ὅ,τι μαζεύτηκε ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ στὸ νὰ
ἐπιδέσει τὸ πάσχον μέλος καὶ στὸ νὰ ἐκτελέσει χειρουργικὴ τομὴ
(διαχωρίζοντας τὸ ἄρρωστο ἀπὸ τὸ ὑγιὲς μέρος) ἦταν πολὺ ἐφευ-
ρετικὸς καὶ ἔμπειρος. Γνώριζε, λοιπόν, τόσο καλὰ καὶ στὴ θεωρία
καὶ στὴν πράξη αὐτά, ὥστε κι ἐκεῖνοι ποὺ καυχιόνταν γιὰ τὴν ἱκα-
νότητά τους στὸ νὰ θεραπεύουν νὰ μένουν κατάπληκτοι γιὰ τὴν
ἀκρίβεια τῶν γνώσεών του καὶ φανερὰ νὰ ὁμολογοῦν ὅτι συνδιαλε-
γόμενοι μὲ τὸν Ἰωνικὸ μαθαίνουν στὴν πράξη ὅσα ἔχουν λεχθεῖ ἀπὸ
τοὺς παλαιοὺς καὶ μποροῦν νὰ τὰ ἐντάξουν στὴν πρακτική τους,
ὅπως ἀκριβῶς οἱ ἐκφράσεις ποὺ παραμένουν ἐντελῶς θολὲς μέχρι
νὰ καταγραφοῦν.
Κι ὄντας τόσο καλὸς στὴν ἐπιστήμη (τοῦ ἐπαγγέλματός του), καὶ
σ' ὅλους τοὺς κλάδους τῆς φιλοσοφίας ἦταν γερὸς καὶ στὴν ἔμπνευ-
ση, κι ὅση ἀπ' τὴν ἰατρικὴ φθάνει στοὺς ἀνθρώπους συντελώντας
στὴν πρόγνωση τῶν ἀσθενειῶν κι ὅση ἀπ' τὴ φιλοσοφία βακχικὴ
ὄντας (θεατρική, κατὰ κάποιον τρόπο) καταλήγει σ' αὐτοὺς ποὺ
μποροῦν νὰ τὴ δεχτοῦν καὶ νὰ τὴ διασώσουν καὶ διασπείρεται.
Τὸν ἐνδιέφερε δὲ καὶ ἡ ρητορικὴ ἀκρίβεια καὶ ἡ ὅλη τέχνη τῆς ρη-
τορικῆς· κι οὔτε ἦταν ἀμύητος στὴν ποίηση. Πέθανε ὅμως λίγο πρὶν
γραφτεῖ τὸ ἔργο του ἀφήνοντας δύο γιοὺς ἀξιόλογους καὶ ἀξιομνη-
μόνευτους.
Καὶ ἕνας Θέων στὴ Γαλατία κατὰ τοὺς χρόνους αὐτοὺς ἔχαιρε
πολλῆς φήμης.

Σχόλια: 

Πηγή: Εὐνάπιος (Βίοι σοφ. 20-22 [497-499], σ.λλ. Μάγνος, Ὀριβάσιος, Ἰωνικός), γιὰ τὸν ὁποῖο βλ. ἀνωτ. Τ1 (μὲ σχόλ.).

a. Tit., 1. Μάγνος: Τὴν ἐδῶ σύντομη βιογραφία τοῦ Μάγνου ἀπὸ τὸν Εὐνάπιο (μὲ ἔμφαση στὴ δύναμη τοῦ λόγου του παρὰ στὶς ἰατρικὲς ἱκανότητές του) συμπληρώνουν μὲ σχετικὲς πληροφορίες ἐνδιαφέρουσες ὁ Λιβάνιος, ὁ Φιλο­στόργιος καὶ ὁ Θεόφιλος ὁ Πρωτοσπαθάριος (βλ. Penella GrPS1 111-12, μὲ βιβλιογραφία στὴ σημ. 73· βλ. ἐπίσης Schmidt – Stählin2 II.2 1096 [μὲ σημ. 1] καὶ –μὲ ἀναφορὰ στὸ ἐπίγραμμα τοῦ Παλλάδα [Ἀνθ. Παλ. 11.281] Μάγνος ὅτ' εἰς Ἀίδην κατέβη, τρομέων Ἀιδωνεὺς | εἶπεν· «Ἀναστήσων ἤλυθε καὶ νέκυας»– Wright PhilEun3 337). Ὁ πρῶτος τοῦ ἀπευθύνει τὴν Ἐπιστ. 388 (843 Foerster4) καὶ τὸν μνημονεύει στὴν Ἐπιστ. 364 (1208 F., Μαρίῳ) ὡς διδάσκαλο τῆς ἰατρικῆς τέχνης στὴν Ἀλεξάνδρεια (τὸ 364 μ.Χ. [βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λ. Ζήνωνι]: Χρυσόγονος ... ἐξ εὐπόρου πένης διά τινας τῶν πολιτῶν οἳ ἐγένοντο ἐκ πενήτων εὔποροι ... ἔπλευσεν εἰς Αἴγυπτον ὡς ταχέως κτησόμενος τὴν ἰατρικὴν τέχνην· καὶ γὰρ ἐκάλει Μάγνος ὁ ταύτης διδάσκαλος, οἰκεῖος ὤν· ἐλθόντα δὲ προσεποιεῖτο οὐκ εἰδέναι, ὁ δὲ ἀθυμήσας ἐνόσει). Ὁ Φιλοστόργιος τὸν ἀναφέρει ἐπίσης ὡς εὐδοκίμως ἀσκοῦντα τὴν ἰατρικὴ τέχνη στὴν Ἀλεξάνδρεια στοὺς χρόνους τοῦ Βαλεντινιανοῦ καὶ τοῦ Βάλεντος (Ἐκκλησ. ἱστ. 8.10 [Winkelmann], Ὅτι κατὰ Οὐάλεντα καὶ Οὐλεντινιανὸν ἱστορεῖ τὸν Φιλοστόργιον γενέσθαι, ὃς ἄριστος ἰατρῶν ὑπῆρχεν, καὶ παῖδας φῦσαι Φιλάγριόν τε καὶ Ποσειδώνιον· θεάσασθαι δὲ τὸν Ποσειδώνιον ἐν ἰατρικῇ διαπρέ­ποντα. [...] εὐδοκιμεῖν δὲ καὶ Μάγνον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τὴν αὐτὴν τέχνην μεταχειρι­ζόμενον). Ἀπὸ τὸν Θεόφιλο τὸν Πρωτοσπαθάριο, τέλος, μνημονεύεται ὡς ἰατρο­σοφιστής (Π. οὔρ. προοίμ. 1 [Ideler5], καὶ προοίμ. 5 ἰατρὸς μὲν τῷ λόγῳ, ἄπειρος δὲ τῷ πράγματι), ποὺ μετὰ τὸν Ἱπποκράτη καὶ τὸν Γαληνό, μεταχειρισάμενος καὶ αὐτὸς τὴν περὶ αὐτῶν (sc. περὶ οὔρων) τέχνην, καὶ κατὰ διαίρεσιν ἀρξάμενος τάς τε διαφορὰς αὐτῶν καὶ τὰ εἴδη συνέγραψε, καὶ τὰ διαγνωστικὰ σήματα τὰ ἐξ αὐτῶν γινόμενα ἢ μέλλοντα γίνεσθαι πολλὰ παραλιπὼν ἀτελῆ καὶ αὐτὸς τὴν διδασκαλίαν κατέλιπε (...). Στὸν Μάγνο ποὺ μνημονεύει ὁ Παλλάδας (βλ. ἀνωτ.) ἀποδίδουν οἱ Aubreton – Buffière6 (III 181 σημ. 4, πβ. H. Beckby, Anthologia Graeca7, Buch XII-XVI [München 1958] 740: "Magnos, um 380 n.C. [?] Arzt") τὸ ἐπίγραμμα Μάγνου ἰατροῦ γιὰ τὸν Γαληνό (Ἀνθ. Πλαν. [16.] 270: βλ. κατωτ. *40 Τ1.1).

2-3. ἀκροατὴς δὲ γενόμενος Ζήνωνος: βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λ. Ζήνων, μὲ περαιτέρω παραπομπές.

3-5. περὶ τῶν σωμάτων τῶν προαιρετικῶν φύσει τὸν Ἀριστοτέλην ἐς τὸ δύνασθαι λέγειν συνεφελκυσάμενος: ἐπικαλούμενος τὸν Ἀριστοτέλη σχετικὰ μὲ τὴ φύση τῶν σωμάτων τῶν προικισμένων μὲ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐνεργοῦν κατὰ βούληση μὲ στόχο τὴν ἐνίσχυση τῆς ρητορικῆς του δύναμης ("in order to give force to his rhetoric, he dragged in Aristotle in connection with the nature of bodies endowed with volution" κατὰ τὴ Wright, PhilEun3 530-531, μὲ συζήτηση τοῦ θέματος στὴ σημ. 3 τοῦ κειμένου [μὲ ἀναφορὰ στὸ κατὰ προαίρεσιν = "voluntarily" τοῦ Γαληνοῦ, βλ. π.χ. Π. φυσ. δυν. II 1.2 τὸ μὲν αἰσθάνεσθαί τε καὶ κινεῖσθαι κατὰ προαίρεσιν ἴδια τῶν ζῴων ἐστί καὶ Π. χρ. μορ. III 799.5 ἁπάσαις δὲ ταῖς κατὰ προαίρεσιν κινήσεσιν ὄργανα παρεσκεύασεν ἡ φύσις τοὺς μῦς κ.λπ.] καὶ στὴ σημ. 1 τῆς μετάφρασης [«Or 'enlisted Aristotle to aid nature'?», μὲ ἀναφορὰ στὸ περὶ προαιρέσεως κεφ. 3.2 [1111b-1112a] τῶν Ἠθ. Νικ. τοῦ Ἀριστοτέλη· περισσότερα: G. Giangrande8, RhM 99 [1956] 147-48)· βλ. καὶ ἀνωτ. 34 F1 σχόλ. σ.στ. 3-4 σ.λ. προαιρετικὰ νεῦρα.

7-9. Ἀρχίδαμον εἰ Περικλέους εἴη δυνατώτερος ἐρωτώμενον (...): πβ. Πλουτ. Περικλ. 8.5 Ἀρχιδάμου δὲ τοῦ Λακεδαιμονίων βασιλέως πυνθανομένου πότερον αὐτὸς ἢ Περικλῆς παλαίει βέλτιον, «ὅταν», εἶπεν, «ἐγὼ καταβάλω παλαίων, ἐκεῖνος ἀντιλέγων ὡς οὐ πέπτωκε νικᾷ καὶ μεταπείθει τοὺς ὁρῶντας» (βλ. καὶ Giangrande8 87 [: ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν.] καὶ Wright3 ὅ.π. σημ. 2 μετάφρασης).

13-18. διδασκαλεῖον (...): βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.λ. Μάγνος (πβ. τὸ ἐδῶ στ. 14 κἑ. καὶ πάντες ἔπλεον κ.λπ. μὲ τὸ τοῦ Λιβαν. Ἐπιστ. 1208 [F.] ἔπλευσεν εἰς Αἴγυπτον ὡς ταχέως κτησόμενος τὴν ἰατρικὴν τέχνην), καὶ ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λ. Ζήνων.

b. Tit. Ὀριβάσιος, 1. Ὀριβάσιον, 16. Ὀριβασίωι: βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λλ. Ζήνων καὶ οἱ διάδοχοι Ζήνωνος (στ. 4-5) καὶ Τ4.2-3 διὰ τῶν σῶν μαθητῶν σεσωσμένος· περισσότερα (μὲ βιβλιογραφία, καὶ εἰδικὴ ἀναφορὰ στὴν Κύπρο): ἀνωτ. 34 F5(a.) σχόλ. σ.λ. Ὀρειβασίωι (καὶ F2 σχόλ. σ.στ. 3 σ.λ. elephantiasi medetur)· βλ. ἐπίσης Δάμπαση ΙΙΜ9 166-75 («Ὁ Ὀριβάσιος καὶ ἡ ἐποχή του», μὲ ἔμφαση στὶς σχέσεις του μὲ τὸν Ἰουλιανὸ καὶ μὲ εἰδικὴ ἀναφορὰ στὸν Ζήνωνα τὸν Κύπριο).

6-7. ἀκροατής τε ἐγένετο τοῦ μεγάλου Ζήνωνος: τοῦ Ζήνωνος τοῦ Κυπρίου (βλ. ἀνωτ. Τ1 σχόλ. σ.λ. Ζήνων, μὲ περαιτέρω παραπομπές)· πβ. ἀνωτ. a. 2-3 (Μάγνος) ἀκροατὴς δὲ γενόμενος Ζήνωνος καὶ κατωτ. c. 2 (Ἰωνικός) Ζήνωνος δὲ ἀκροατὴς γενόμενος.

7. Μάγνου, 8. Μάγνον: βλ. ἀνωτ. (a.Tit., 1) σχόλ. σ.λ. Μάγνος (μὲ περαιτέρω παραπομπές)· τὸ Μάγνον ἀπολιπὼν παλαίοντα τοῖς νοήμασιν, αὐτὸς καὶ ἐν τούτοις ἄριστος ὤν κ.λπ. (στ. 8-11) ὑποδηλώνει ὅτι ὁ Ὀρειβάσιος δὲν ἀσχολήθηκε συστηματικὰ μὲ τὴ διδασκαλία τῆς ἰατρικῆς τέχνης στὴν Ἀλεξάνδρεια, ὅπως ὁ Μάγνος (ἴσως καὶ ὁ Ἰωνικός: βλ. κατωτ.).

13. συνήρπασεν ἐπὶ τῆι τέχνηι: «ὁ Ἰουλιανός –πιθανὸν ὕστερα ἀπὸ σύσταση τοῦ Ζήνωνα– πῆρε μαζί του στὴ Γαλατία ὡς προσωπικὸ γιατρὸ τὸν Ὀρειβάσιο», κατὰ τὸν Pollak (IατρA10 416).

14-15. ὥστε καὶ βασιλέα τὸν Ἰουλιανὸν ἀπέδειξεν: βλ. Wright3 ὅ.π. 338 (: τοῦτο σημαίνει κυρίως ὅτι ὁ Ὀρειβάσιος μὲ τὴ διδασκαλία του κατέστησε τὸν Ἰουλιανὸ ἱκανὸ γι' αὐτό) καὶ Ἀθανασιάδη Ἰουλιανός11 113 καὶ 118-19 (κυρίως σημ. 49 [μὲ παραπομπὴ στὸν Drinkwater]: σὲ συνεννόηση μὲ ἐθνικοὺς διανοουμένους, ἀλλὰ κρυφὰ ἀπὸ τὸν Ἰουλιανό, ὁ Ὀρειβάσιος ἔθεσε σὲ ἐφαρμογὴ σχέδιο ἀνάδειξής του σὲ βασιλέα)· ὅπως σημειώνει ἡ τελευταία (ὅ.π. 160-61 σημ. 54), «Δὲν εἶναι ἀπίθανο ἡ προνομιακὴ μεταχείριση τῶν ἰατρῶν ἀπὸ τὸν Ἰουλιανὸ νὰ ὀφείλεται σὲ ἐπιρροὴ τοῦ στενοῦ συνεργάτη, φίλου καὶ προσωπικοῦ του ἰατροῦ Ὀριβασίου» (βλ. καὶ ἀνωτ. Τ2 σχόλ. σ.λ. Ἰουλιανός).

c. Tit., 1. Ἰωνικός, 15. Ἰωνικῶι: γνωστὸς μόνο ἀπὸ τὸ ἐδῶ ἐγκώμιο τοῦ Εὐνάπιου (βλ. Penella GrPS1 114-15), ὁ Ἰωνικός, υἱὸς ἰατρεύσαντος ἐπιφανῶς (στ. 1-2) καὶ πατέρας δύο υἱῶν ἄξιων λόγου τε καὶ μνήμης (στ. 25), ὀνομάτων δὲ πάντων ἰατρικῆς ἐμπειρότατος γενόμενος καὶ πραγμάτων ὁ ἴδιος (στ. 4-5, κἑ.) καὶ λίαν ἱκανὸς στὸ νὰ μεταδίδει στοὺς ἄλλους τὶς ἰατρικές του γνώσεις (στ. 12-17), σ' ὅλους τοὺς κλάδους τῆς φιλοσοφίας γερὸς κι ὄχι ἀμύητος στὴν ποίηση σὺν τοῖς ἄλλοις (στ. 18-24), ἐτελεύτα μικρόν τι πρὸ τῆς γραφῆς τοῦ ἔργου τοῦ Εὐνάπιου Βίοι σοφ. (στ. 24)· ποῦ ἄσκησε τὴν τέχνη του, κι ἂν διαδέχθηκε –ὅπως καὶ ὁ Μάγνος– τὸν Ζήνωνα στὴ διεύθυνση τῆς Σχολῆς του στὴν Ἀλεξάνδρεια (βλ. ἀνωτ. [a.Tit., 1] σχόλ. σ.λ. Μάγνος καὶ Τ1 σχόλ. σ.στ. 4-5 σ.λ. οἱ διάδοχοι Ζήνωνος), δὲν γνωρίζουμε.

2. Ζήνωνος δὲ ἀκροατὴς γενόμενος: πβ. ἀνωτ. a.2-3 (Μάγνος) ἀκροατὴς δὲ γενόμενος Ζήνωνος καὶ b.6-7 (Ὀριβάσιος) ἀκροατής τε ἐγένετο τοῦ μεγάλου Ζήνωνος (μὲ σημ.).

3-4. Ὀριβάσιός γε αὐτοῦ θαυμαστὴς ἐτύγχανεν: βλ. ἀνωτ. σχόλ. b.Tit. σ.λ. Ὀριβάσιος (...), μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία.

26-27. Θέων δέ τις ἐν Γαλατίαι κατὰ τούτους τοὺς καιροὺς πολλῆς δόξης ἐτύγχανεν: Αὐτὰ εἶναι ὅλα ὅσα ἀναφέρει ὁ Εὐνάπιος γιὰ τὸν Θέωνα, μολονότι αὐτὸς πολλῆς δόξης ἐτύγχανεν· καθὼς ὅμως ἡ ὅλη παρέκβαση ἀναφέρεται σὲ ἰατρούς καὶ δὴ στὸν Ζήνωνα καὶ τοὺς μαθητές του, κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἀμφιβάλλει, κατὰ τὸν Penella (GrPS1 115), ὅτι ὁ Θέων ἦταν καὶ τὰ δυό. Ἀπὸ τὸν Ἀέτιο (Λόγ. ἰατρ. [βλ. ἀνωτ. 34 F5b σχόλ. σ.λ. Ἀέτιος] 3.58) μνημονεύεται Ἐκ τῶν Θέωνος· οἴνου καθαρτικοῦ χολῆς σκευασία, ποὺ πεπίστευται χολὴν καθαίρειν· καὶ ἀπὸ τὸν Φώτιο (Βιβλ. 220.176b.25-33) Ἀνεγνώσθη Θέωνος ἀρχιητροῦ (πβ. ἀνωτ. Τ2 σχόλ. σ.λ. Ζήνωνι ἀρχιητρῶι) Ἀλεξανδρέως ἰατρικὸν βιβλίον, ὃ ἐπιγράφει Ἄνθρωπον. Θεοκτίστῳ μὲν τὸ σύνταγμα προσφωνεῖ, ἀπάρχεται δὲ τῆς θεραπείας ἀπὸ κεφαλῆς καὶ διήκει μέχρι ποδῶν, πάντων τῶν πεπονθότων μορίων τοῦ σώματος θεραπείας τινὰς ἀναγράφων. οὔτε δὲ τὴν τοῦ νοσήματος φύσιν πλήν γε βραχέων ἐκδιδάσκει, οὔτε τοῖς πρέπουσι προσδιορισμοῖς, περὶ ὧν προάγεται λέγειν, τὴν διδασκαλίαν ὑπάγει (...), οὐκ ἔμοιγε δοκοῦν ὀρθῶς οὐδὲ τῆς ἀληθείας ἐξημμένος, δι' ἃς τὴν καθαρτικὴν δύναμιν ἡ τῶν φαρμάκων ἐπιδείκνυσι φύσις. (...) ἔστι μέντοι τὴν χρείαν τὸ βιβλίον ταῖς τοῦ Ὀρειβασίου συνόψεσι παρεχόμενον παραπλησίαν. Ἂν οἱ ἀνωτέρω δύο ἰατροὶ ταυτίζονται μὲ τὸν ἐδῶ Θέωνα παραμένει πρόβλημα, κυρίως ὅσον ἀφορᾶ στὸν τελευταῖο (βλ. Penella1 ὅ.π., μὲ σημ. 80, ὅπου καὶ βιβλιογραφία: ["Cf."] K. Deichgräber, "Theon" [17], RE12 A.5.2 [1934] 2082, καὶ PLRE13 σ.λλ. "Theon 2" καὶ "Theon 4"). Ὁ Boissonade14 καὶ ἡ Wright3 θεωροῦν πὼς ὁ ἐδῶ Θέων ἀπέκτησε τὴ φήμη του στὴ Γαλατία τῆς Δύσεως (μεταφράζοντας τὸ Γαλατίᾳ σὰν "Gaul", βλ. καὶ [Εὐναπ. Βίοι σοφ.] 7.3.7 καὶ 10.7.1-2 [ἐτύγχανε δὲ ὁ Προαιρέσιος ... μετάπεμπτος ὑπὸ τοῦ βασιλεύοντος γεγονὼς Κώνσταντος εἰς τὰς Γαλλίας κ.λπ.], πβ. ὅμως [γιὰ τὴ Γαλατία τῆς Ἀνατολῆς] 10.7.6 καὶ 23.4.1), κι ἂν ἡ ὑπόθεση αὐτὴ εἶναι ὀρθή, τότε, κατὰ τὸν Penella1 (ὅ.π.), μπορεῖ νὰ ἐξηγήσει γιατί ὁ Εὐνάπιος τόσο λίγο μόνο στέκεται στὸν Θέωνα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναιρέσει τὴν ὅποια ὑπόθεση ταύτισης τοῦ ἐδῶ Θέωνος μὲ τὸν ὁμώνυμο ἀρχιατρὸ τοῦ Φώτιου. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ πρῶτο σκέλος ἡ ἑρμηνεία τοῦ Penella1 ἠχεῖ εὔλογη (μολονότι κι ἄλλες ἐξηγήσεις εἶναι δυνατές, ὅπως π.χ. ὅτι ὁ Θέων εἶναι σχετικὰ νεώτερος τῶν ἄλλων μαθητῶν τοῦ Ζήνωνα ἢ / καὶ ὄχι τόσο ἀξιόλογος ὅσο αὐτοί, ὅτι ζεῖ ὑπὸ τὴ σκιὰ τοῦ Ὀρειβάσιου, ὅτι δὲν γνωρίζει πολλὰ γι' αὐτὸν ὁ Εὐνάπιος γιατὶ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὸν κύκλο του ἢ γιατί –ὅπως καὶ ὁ Φώτιος– προσωπικὰ δὲν τὸν ἐκτιμᾶ ἰδιαίτερα, κ.τ.τ.)· ἡ ἄποψη ὅμως πὼς ἡ καταγωγὴ ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια τοῦ Θέωνος ἀρχιητροῦ δὲν ἐπιτρέπει ταύτισή του μὲ τὸν ἐδῶ Θέωνα (ἂν ὑποτεθεῖ πὼς αὐτὸς ἀκμάζει στὴ Δύση), δὲν εὐσταθεῖ κατ' ἀνάγκη.

  1. Penella, R. S. (1990), Greek Philosophers and Sophists in the Fourth Century A.D.: Studies in Eunapius of Sardis, ARCA, Classical and Medieval Texts, Papers and Monographs ,28 Leeds.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  2. von Christ, W., Schmidt M. & Stählin O. (1920), Geschichte der griechischen Literatur, 6th ed., München .
  3. Wright, W. C. (1922), Philostratus and Eunapius, The Lives of the Sophists, Loeb Classical Library London.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  4. Förster, R. (1903-1927), Libani Opera, Leipzig .
  5. Ideler, I. L. (1841), Physici et medici Graeci minores, Berlin.
  6. Aubreton, R. & Buffière F. Anthologie Grecque, Deuxième partie: Anthologie de Planude, tom. XIII, Paris.
  7. Beckby, H. (1967-1968), Anthologia Graeca, 2nd ed., München.
  8. Giangrande, G. (1956), Vermutungen und Bemerkungen zum Text der Vitae Sophistarum des Eunapios, RhM 99: 133-153.a↑ b↑
  9. Δάμπασης, Ἰ. Ν. (1968), Ἱστορικαὶ Ἰατρικαὶ Μελέται, Σειρὰ δευτέρα Ἀθῆναι.
  10. Pollak, K. (2005), Ἡ ἰατρικὴ στὴν ἀρχαιότητα. Ἑλλάδα – Ρώμη – Βυζάντιο. Ἡ ἰατρικὴ στὴ Βίβλο καὶ τὸ Ταλμούδ, Ἀθήνα.
  11. Ἀθανασιάδη, Π. (2001), Ἰουλιανός (μιὰ βιογραφία), Ἀθήνα.
  12. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  13. Jones, A. H. M., Martindale L. R. & Morris J. (1971), The Prosopography of the Later Roman Empire, Vol. I: A.D. 260-395, Cambridge.
  14. Berkowitz, L. & Squitier K. A. (2000), Thesaurus Linguae Graecae, Canon of Greek Authors and Works, 3d ed., New York - Oxford.