You are here

T1

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

     1Ἀρτέ|μιδι | Παραλί|α2  εὐξά|μενος | Αὐρήλιος | Ἀρίστων
2   | ἰατρὸς  ἄρ|ξας  ὑπὲρ | θυγατρὸς | Αὐρ. Ὀνησι|μιανῆς τῆ|ς καὶ
     Ὀλυμ|πιανῆς .

  1. [Vid. Cesnola Cyprus (18782/1991) p. 430 (no. 37, adnot.); P. Perdrizet, "Notes sur Chypre", BCH 20 (1896) 339-41 no. 6; Robert CollF (1936) I 56; Cohn-Haft PPhAG no. 25; Hadjioannou ΑΚΕΠ Δ´ (1980) 18.7 (et 139); Samama MMG (2003) 368; vid. etiam LGPN1 s.vv. Ἀρίστων (49), Ὀλυμπιανή(3).]
  2. 1 ΠΑΡΑ­ΛΙ|Α in epigr., sine iota adscripto (Παραλίᾳ edd.).

Στὴν Ἄρτεμη τὴν Παράλια ἀφοῦ ἔκανε τάμα ὁ Αὐρήλιος
Ἀρίστων ὁ γιατρὸς ἔχοντας διατελέσει ἄρχων (ἐνν. κάνει
αὐτὴ τὴν προσφορά) γιὰ τὴν κόρη του Αὐρηλία Ὀνησιμιανὴ
τὴν (ἐπονομαζόμενη) καὶ Ὀλυμπιανή.

Σχόλια: 

Ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὸ Κίτιον χαραγμένη σὲ πυραμοειδῆ λευκὴ μαρμάρινη πλάκα, ποὺ βρέθηκε μαζὶ μὲ ἄλλες στὴν περιοχὴ τῆς Ἁλυκῆς, κοντὰ στὴν παραλία τῆς Λάρνακας, ὅπου προφανῶς ὑπῆρχε ναὸς τῆς Ἀρτέμιδος Παραλίας (βλ. κατωτ.). Κατὰ τὴ μαρτυρία τοῦ Cesnola (Cyprus1 σελ. 430) ἀνῆκε ἀρχικὰ στὴ συλλογὴ τοῦ Μ. Πιερίδη· τώρα συμπεριλαμβάνεται στὸν κατάλογο Ἑλληνικῶν ἐπιγραφῶν τῆς Collection Froehner τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης τῶν Παρισίων (βλ. καὶ τὴν ἔκδοση L. Robert2, ἀπ' ὅπου καὶ ἡ ἐδῶ φωτ. [Εἰκ. 100] τῆς ἐπιγραφῆς). Χρονολογεῖται στὸν 2/3 αἰ. μ.Χ. ἀπὸ τοὺς Fraser – Matthews στὸ LGPN13 σ.λλ. Ὀλυμπιανή (3) καὶ Ὀνησιμιανή (στὰ τέλη τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ. ἀπὸ τὴ Samama [MMG4 368], κατὰ δὲ τὸν Χατζηιωάννου [ΑΚΕΠ5 Δβ´ 18.5-18.8]: «τῆς Ἑλληνο-Ρωμαϊκῆς ἐποχῆς, πιθανώτατα τοῦ 2ου αἰ. μ.Χ.»: βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. σ.λ. Αὐρήλιος Ἀρίστων ἰατρός).

1. Ἀρτέμιδι Παραλία: χωρὶς παραγεγραμμένο γιῶτα στὴν ἐπιγραφή, ἐμφανῶς. Ἡ λατρεία τῆς Ἄρτεμης στὸ Κίτιο ὡς Παραλίας εἶναι ὄντως πολὺ γνωστή, ὅπως σημειώνει ὁ Mitford (FCECy6 28 [σελ. 128], μὲ παραπομπὲς στὴ σημ. 148) καὶ –πιὸ ἀναλυτικὰ– ὁ Χατζηιωάννου5 (ὅ.π.), σχολιάζοντας τὴν ἐδῶ ἐπιγραφὴ καὶ ἄλλες τρεῖς ἀπὸ τὴν ἴδια περιοχὴ καὶ τῆς ἴδιας περίπου ἐποχῆς (ἐξαιρουμένης ἴσως τῆς τελευταίας, ποὺ –κατὰ τὸν Κ. Nικολάου [HTK7 111]– δὲν ἀποκλείεται νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴ Σαλαμῖνα καὶ –κατὰ τὸν Cesnola [Salaminia8 96]– φαίνεται νὰ ἀνήκει στὸν 2ον αἰ. μ.Χ., κατὰ δὲ τὸ LGPN13 σ.λ. Ἀπελλῆς [19] στὸν 2/3 αἰ. μ.Χ.), γιὰ τὴν ἴδια θεά: (1.) [Δα´ / Δβ] 18.5 (: Colonna-Ceccaldi [ἀνάγνωση τῆς ἐπιγραφῆς: Μ. Πιερίδης], Rev. Arch. 1874, I, 86 ἀρ. 1 / Cesnola8 ὅ.π. 429-30 ἀρ. 37 / Myres HCC9 549 ἀρ. 1910 / Περιστιάνης10, Κυπρ. Χρον. 7 [1927] 174, ἀπ' ὅπου SEG11 6 [1932] 826 / Robert στὸ CollF2 I 56) Ἀρτέμιδι Παραλία (- edd., ΠΑ ·ΑΛΙΑ Cesn. apogr. [scr. Παραλίᾳ], Πα[ρ]- Hadji.5) Ὀλυμπια|νὸς Εὐδαίμων (εὐδ- Myres9, Perist.12, SEG11) ὑπὲρ θυγατριδῆς | Βεριανῆς· (2.) 18.6 (: Myres HCC9 549 ἀρ. 1911) Ἀρτέμιδι Παραλίᾳ (...)· (3.) 18.8 (: Cesnola8 ὅ.π. μὲ Fig. 89 [β´ ἔκδ.: Fig. 105 / κατωτ. Εἰκ. 152] καὶ –μὲ βιβλιογραφία στὴ σημ. 2– PRM TSal213 41 μὲ Fig. 1) Ἀρτέμιδι Παραλία (- edd.) Ἀπελλῆς ἀνέθηκε.

1-2. Αὐρήλιος Ἀρίστων ἰατρὸς: Τὸ ὄνομα Αὐρήλιος ἀπαντᾶ συχνὰ στὴν Κύπρο (ὅπως καὶ ἀλλοῦ), κυρίως σὲ ἐπιγραφὲς τιμητικὲς ἢ ἀναθηματικὲς γιὰ τὸν –ἢ μὲ ἀναφορὰ στὸν– Μ. Αὐρήλιον Ἀντωνεῖνον τὸν ἐπικαλούμενο Καρακάλλα (188-217) καὶ μέλη τῆς οἰκογένειάς του ἢ ἀξιωματούχους του (βλ. π.χ. ΙKour14 93 [περ. 200 μ.Χ.], 94 [200-209], 95 [200-209, γιὰ τὴ μητέρα του], 96 [211 ἢ 212], 97 [πιθανῶς 222, γιὰ τὸν πατέρα του], 102 [212-217]: []πὶ Αὐτοκρά[τορος Μ.] | [Α]ὐρηλίου Σευ[ήρου Ἀντωνείνου] (...)|[μεγίστου ?, - - Μ. Αὐρ.] Ἡλιόδωρον̣ [- -] | [τοῦ δεῖνα - - (office) - - ὁ ἱερε]ύ̣ς ? Μ. Αὐρ.] | [Τί]μων (...) / TSal213 144 [ἐποχῆς Αὐρηλίου], 150 [πιθανῶς 217], 165 [2/3 αἰ.] / SEG11 6 [1932] 809 [211 μ.Χ., Ν. Πάφου], 811 [211-217, Παλαιπάφου] κ.ἄ.)· ἰδιαίτερα ἀξιοσημείωτες εἶναι οἱ ἐπιγραφὲς ΙKour14 101 (τέλη 2ου / ἀρχὲς 3ου αἰ.): [Τὸν δεῖνα τοῦ δεῖνα τὸν] | [ρξαντα ? ὁ δεῖνα] |ὁ υἱὸς Μ. Ἀ̣[ὐρηλίου] | Τεί­μω[νος καὶ Ἡ]λιοδώ|[ρα]ς. ἄ̣[ρξας, ἀγορ]α̣ν̣ομή[σας] | [δεκαπρωτεύσα]ς. ?, τιμ[ῆς] | [χάριν] (βλ. ἐπίσης ἀρ. 103 [περὶ τὸ 220] καὶ 145 [τῶν ἀρχῶν τοῦ 3ου αἰ.], καὶ κατωτ. σχόλ. σ.λ. ἄρξας) καὶ SEG11 30 (1980) 1619 (2/3 αἰ., Κιτίου [βλ. καὶ ἀνωτ. 36 Τ1 σχόλ. σ.στ. 9]): [Αὐρ]ήλ[ιο]ς Ἀπολλωνίδης (γιὰ τὸ ὄνομα Αὐρηλία βλ. κατωτ.). Ὅπως σημειώνει ἡ Εlisabeth A. Meyer (JRS15 80 [1990] 94, μὲ σημ. 92-95, ὅπου καὶ βιβλιογραφία), τὸ ὄνομα Αὐρήλιος (ἀπὸ τὸν Καρακάλλα) ἐμφανίζεται στὴν Ἀνατολὴ συχνότατα σὲ ἐπιγραφὲς τοῦ 212-250. Σ' αὐτὸ τὸ διάστημα φαίνεται νὰ ἀνήκει μᾶλλον καὶ ἡ ἀναθηματικὴ ἐπιγραφὴ τοῦ ἰατροῦ Αὐρηλίου Ἀρίστωνος. (Γιὰ τὸ ὄνομα Ἀρίστων βλ. ἀνωτ. *41 Τ1 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Ἀρίστων Μνήμονος, μὲ περαιτέρω παραπομπές.)

2. ἄρξας: « ayant exercé une charge » μεταφράζει ἡ Samama, σημειώνοντας (MMG4 σελ. 459 σημ. 51) ὅτι ἡ μετχ. ἄρξας μπορεῖ νὰ σημαίνει εἴτε « ayant exercé une charge, ayant été archonte », εἴτε, ἂν θεωρηθεῖ πὼς κεῖται ἀπολύτως μὲ τὴ σημα­σία τοῦ ἀπάρχομαι, "commencer (le sacrifice)", "offrir les prémices", καὶ ἀκολού­θως "dédicace"· στὴ δεύτερη γραμμὴ ἑρμηνείας κινεῖται ὁ Χατζηιωάννου5 (ὅ.π., Δα´ 18.7), μεταφράζοντας: «ἀρχίζοντας τὴ θυσία». Μεταφράσαμε: «ἔχοντας διατελέσει ἄρχων (ἐνν. κάνει αὐτὴ τὴν προσφορά)», καὶ γιατὶ τὸ δεύτερο ὑπονο­εῖται, συχνὰ παραλειπόμενο στὶς ἐπιγραφὲς ποὺ συνοδεύουν ἀφιέρωμα σὲ θεὸ ἢ θεά, καὶ γιατὶ τὸ ἄρξας (τὸ ἄρχω ἐν γένει, στὴν ἐνεργ. φωνή) ὅπου ἀλλοῦ ἀπαντᾶ στὶς Κυπριακὲς ἐπιγραφὲς ἔχει τὴν ἀνωτέρω –κανονικὴ– σημασία, μὲ ὑπονοού­μενη κατὰ κανόνα τὴν ἐπιτυχῆ ἄσκηση τοῦ ἀξιώματος ποὺ ἀνέλαβε (ἰδιαίτερα στὶς τιμητικὲς γιὰ τὸν ἄρξαντα ἐπιγραφές)· βλ. π.χ. ΙKour16 34, 99: Κουρι[έων ἡ πόλ]ις Ἀρ̣[ιστ - -] | Ἀρίστω̣νος, ἄ̣[ρξαντα e.g. τετράκις] | [τῆς πό]λ̣ε[ως, καὶ τὸν] υ̣ἱ̣ὸ[ν αὐτοῦ] | (...) | [εὐνοίας] ? χάρ[ιν (...), 100: [τὸν δεῖνα (officium) τὸν υἱὸν] | [Δη[μοσθ̣[ένους ? τοῦ ἄρ]ξαντο̣[ς] | (...) ὑπ̣[ὲρ] | [το]ῦ ἀ̣[δελφοῦ (...), 101 (βλ. ἀνωτ.), TSal213 99: ἡ πόλις ἡ Σα̣λ̣α̣μινίω[ν] Μόσχον Μόσχου ἄρξαν[τα] τὸ πρῶτον (vac.) ἔτος, SEG11 23 [1968] 211 ἀρ. 647: (...) ἄρξαντα γραμματεύσαν|τα γυμνασιαρχήσαντα (βλ. καὶ ἀνωτ. 44 Τ1 σχόλ. σ.στ. 2-3), κ.τ.τ. (βλ. καὶ Mitford NIRCy17 32 ἀρ. 16: κάτοικος τῶν Σόλων ἄρξας τὸ ιθ´ L [: ἔτος] τιμᾶ τὸν Τραϊανό).

2-3. Αὐρ. Ὀνησιμιανῆς τῆς καὶ Ὀλυμπιανῆς: Τὸ ὄνομα Αὐρηλία (συχνότατο ἀλλοῦ) ἀπαντᾶ καὶ στὶς ἐπιγραφὲς ΙKour16 98 (τέλη 2ου αἰ. μ.Χ.): [Σε]ργίαν Αὐ|[ρηλί]αν Ῥηγεῖ|[ναν] τὴν κρα|[τίστ]η[ν] ὑπα|-[τικ]ήν, [Α]ὐρηλία | κα[ὶ Αἰ]λ̣ία ? τὴν | πα[τρ]ώνισσαν καὶ 146 (πιθανῶς περὶ τὸ 220 μ.Χ.): (...) Αὐρ(ηλίας) Ἡλιοδ[ώρας] (...), καὶ στὴν ἐπιγραφὴ τῆς Σαλαμίνας TSal213 125 (125 μ.Χ.): (...) Αὐρηλίας (...). Τὸ Ὀλυμπιανὴ ἀπαντᾶ ἐπίσης σὲ ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὴ νεκρόπολη τοῦ Κιτίου (Perdrizet, BCH18 20 [1896] 343 ἀρ. 8: Ὀλυμπιανὴ | χρηστὴ χαῖρε, πβ. ἀρ. 11: Ὀλυνπιανὲ | χρηστὲ | χαῖρε [βλ. Robert2 ὅ.π. καὶ LGPN119 σ.λ. Ὀλυμπιανή, ἀρ. 2: "i-ii AD JHS20 17 (1897) p. 173 no. 11"], πβ. ἐπίσης Perdrizet18 ὅπ. 344 ἀρ. 18: ΟΛΥΜΠ[·] | ΧΡΗΣΤ[·] ΧΑ[ΙΡ]Ε). Ἀντίθετα, δὲν σώζεται ἄλλη Κυπριακὴ ἐπιγραφὴ μὲ τὸ ὄνομα Ὀνησιμιανή. Ποῦ ὀφείλει ἡ κόρη τοῦ Αὐρηλίου Ἀρίστωνος τὰ παράλληλα ὀνόματά της –Αὐρ. Ὀνησιμιανὴ καὶ Ὀλυμπιανή– δὲν μποροῦμε νὰ γνωρίζουμε· τὸ πρῶτο παράγεται προφανῶς ἀπὸ τὸ ὀνίνημι, ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα ὀνόματα στὴν Κύπρο (βλ. Chantraine21 σ.λ. καὶ ἀνωτ. 38 Τ1 σχόλ. σ.στ. 3-4 [2-3] σ.λ. Ὀνάσιλον τὸν Ὀνασικύπρōν, μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία)· τὸ δεύτερο, προφανῶς ἀπὸ τὸ Ὄλυμπος (καὶ τὸν Ὀλύμπιον Δία, ὅπως καὶ πολλὰ ἄλλα κοινότατα ὀνό­ματα, μερικὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ἀπαντοῦν στὶς Κυπριακὲς πηγές), ἀνήκει –μαζὶ μὲ τὸ Ὀλυμπιανός, τὸ Ὀλυμπᾶς καὶ κυρίως τὸ Ὀλύμπιος– σὲ μιὰ κατηγορία ὀνομάτων ποὺ συγκριτικὰ ἀπαντοῦν συχνότερα στὴν Κύπρο παρὰ ἀλλοῦ (βλ. ΑΚυΓ222 11 Ε53 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Ἀντιόχου παῖς ἐσθλὸς Ὀλύμπιο[ς], καὶ ἀνωτ. 36 Τ1 σχόλ. σ.στ. 8-9 [κ.ἀ.] γιὰ τὸν Ὀλυμπικόν)· ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ ὅτι τὸ ἐν Κύπρῳ ὄρος μαστοειδὲς μεταξὺ Κιτίου καὶ Ἀμαθοῦντος Ὄλυμπος, ποὺ μνημονεύει ὁ Στράβων (βλ. ἀνωτ. 31 Τ1 σχόλ. σ.στ. 9 σ.λ. Ὄλυμπος), μὲ τὴν ὁμώνυμη κωμόπολη Λύμπια στὰ βόρειά του (προφανῶς ΟΛΥΜΠΙΑ) καὶ τὴ σημερινὴ Ἱερὰ Μονὴ Σταυροβουνίου τὴν ἄδυτον γυναιξί (στὴ θέση πιθανῶς ἀρχαίου ναοῦ τῆς Ἀφροδίτης: βλ. ὅ.π. σημ. σ.στ. 9-10 σ.λ. Ἀφροδίτης Ἀκραίας ναὸν, ἄδυτον γυναιξὶ καὶ ἀόρατον), δεν ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὸ Κίτιον.

  1. di Cesnola, L. P. (1877), Cyprus: Its Ancient Cities, Tombs, and Temples: A Narrative of Researches and Excavations during ten years' residence as American Consul in that Island, New York .
  2. Robert, L. (1936), Collection Froehner, Vol. I. Inscriptions grecques, Paris .a↑ b↑ c↑
  3. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .a↑ b↑
  4. Samama, E. (2003), Les médecins dans le monde grec. Sources épigraphiques sur la naissance d'un corps médical, Genève.a↑ b↑
  5. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑
  6. Mitford, T. B. (1961), Further Contributions to the Epigraphy of Cyprus, AJA 65: 93-151.
  7. Nikolaou, K. (1976), The Historical Topography of Kition, Vol. XLIII, Studies in Mediterranean Archaeology Göteborg .
  8. di Cesnola, A P. (1882), Salaminia, Cyprus: The History, Treasures, & Antiquities of Salamis in the Island of Cyprus, London.a↑ b↑ c↑
  9. Myres, J. L. (1914), Handbook of the Cesnola Collection of Antiquities from Cyprus, New York.a↑ b↑ c↑
  10. Kühn, C G. (1821-1833), Κλαυδίου Γαληνοῦ Ἅπαντα. Claudii Galeni Opera omnia, Vols. I-XX, Leipzig.
  11. Supplementum Epigraphicum Graecum, Amsterdam/Leiden.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  12. Περιστιάνης, Ι. Κ. (1910), Γενικὴ Ἱστορία τῆς νήσου Κύπρου: ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τῆς Ἀγγλικῆς κατοχῆς, Ἀρχαιολογικαὶ καὶ Ἱστορικαὶ Μελέται Λευκωσία .
  13. Pouilloux, J., Roesch P. & Marcillet-Jaubert J. (1987), Salamine de Chypre, XIII: Testimonia Salaminia, 2. Corpus épigraphique, Vol. XIII, Paris .a↑ b↑ c↑ d↑
  14. Huxley, G L. (1969), Greek Epic Poetry: From Eumelus to Panyassis, London.a↑ b↑
  15. Meyer, E. A. (1990), Explaining the Epigraphic Habit in the Roman Empire: The Evidence of Epitaphs, JRS 80: 74-96.
  16. Mitford, T B. (1971), The Inscriptions of Kourion, Memoirs of the American Philosophical Society 83: Philadelphia.a↑ b↑
  17. Mitford, T. B. (1950), New Inscriptions from Roman Cyprus, OArch 6: 1-95.
  18. Perdrizet, P. (1896), Notes sur Chypre, BCH 20: 336-363.a↑ b↑
  19. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.
  20. Myres, J. L. (1897), Excavations in Cyprus in 1894, JHS 17: 134-173.
  21. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  22. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.