You are here

*F4

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Fulgent. Mitol. 2.6 (Fabula Promethei), p. 680

     1Nicagorus2  in €distemi(s)tea3 libro, quem scripsit primum, illum

2   (sc. Prometheum) formasse idolum referat et4, quod vulturi iecor

     praebeat, livoris5 quasi pingat imaginem.

  1. [Vid. Fulgent. Mitol., ed Helm (cum sigl.) FHG II. 382 fr. 5 (adnot.).]
  2. 1 Nicagorus Helm (ex dett.); Nicagoras Vossius (HistGr2 p. 520), Müller aliique: nigagorus a, nigagosus G, nigagorius E (nicagorus dett.) ‖
  3. distemitea H, destemistea M: Διὸς θεμιστεία Plasberg (fortasse recte); de Prometheo Boschart; Disthemithea (corruptum «ex Δεσμ. Προμήθεως [sic] a») Vossius; Περὶ τῆς Ἡμιθέας dubit. Müller
  4. 2 eo post et add. G
  5. 3 livoris edd.: liboris PT, laboris E.
Φουλγεντ. Μυθολ. 2.6 (Μῦθος Προμηθέως), σ. 680

Ὁ Νικαγόρας στὸ Διὸς θεμιστεία (;) βιβλίο, τὸ ὁποῖο

ἔγραψε πρῶτο, ἀναφέρει πὼς ἐκεῖνος (δηλ. ὁ Προμηθέας) ἔφτειαξε

τὸ εἴδωλο καὶ παριστάνει τὰ σωθικὰ ποὺ κατατρώγει ὁ ἀετὸς σὰν

μελάνωμα.


[Τὸ ὄνομα τοῦ συγγραφέα εἶναι παρεφθαρμένο –σὲ nigagorus, nigagorius, nigagosus στοὺς κύριους κώδ. (nicagorus στοὺς κατωτ.)– και τὸ ἴδιο συμβαίνει ὅσον ἀφορᾶ στὸν τίτλο τοῦ μνημονευόμενου ἔργου. Ὁ Helm γράφει Nicagorus, οἱ ἄλλοι -ας (γραφὲς ποὺ ἀποδίδουν τὸ Νικαγόρας στὴ Λατ.)· μὰ γιὰ τὸν ὑπονοούμενο τίτλο ἔργου οἱ ἀπόψεις ποικίλλουν, μὲ πιὸ πιθανὴ αὐτὴ τοῦ Plasberg: Διὸς θεμιστεία.]

Σχόλια: 

1. Nicagorus: στὸ κείμενο τοῦ Φουλγέντιου (βλ. Rose ΙΛΛ1 ΙΙ.173-74 μὲ σημ. 147 [σελ. 325, μὲ βιβλιο­γραφία]: «μεταγενέστερος [σημ. 147: «ἴσως πρὸς τὸ τέλος τοῦ 5ου αἰ.»] καὶ ἐντελῶς ἀναξιόπιστος» συγγραφέας) μνημονεύεται ἀναμφίβολα ἔργο τοῦ Νικαγόρου (βλ. καὶ ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. καὶ σημ. σ' αὐτό) ὅπου γινόταν λόγος περὶ –ἢ καὶ περὶ– Προμηθέως (μὲ τὸ θεμιστεία [βλ. LSJ92 / LSK3 σ.λ.] στὸν πιθανὸ τίτλο Διὸς θεμιστεία νὰ σημαίνει τὴ χρησμωδία, μαντεία, προφητεία, ἢ γενικὰ τὴν ἀπόφαση καὶ τὶς σχετικὲς ἐνέργειες τοῦ Δία· πβ. Ἡσ. Θεογ. 396 ἣ θέμις ἐστίν καὶ τὸ ὅλο χωρίο μὲ τὰ σχόλ. West4, κ.τ.τ.). Τὸ ἐπεισόδιο μὲ τὸν ἀετὸ ποὺ κατατρώγει τὰ σωθικὰ τοῦ Προμηθέα ἀποτελεῖ ἕνα σημαντικὸ καὶ εὐρύτατα γνωστὸ κεφάλαιο τοῦ ὅλου μύθου περὶ Προμηθέως (βλ. συνοπτικὰ ΕλλΜ5 2.31 [29] κἑ. μὲ «τεκμηρίωση» καὶ βιβλιογραφία [σελ. 357], καὶ σχόλ. West στὸν Ἡσ.: Θεογ.4 507-616 [κυρίως 523-33, σσ. 313 κἑ., μὲ βιβλιογραφία] καὶ Ἔργ.6 47-105 [σσ. 155 κἑ., κ.ἀ.). Ἰδιαίτερα ἀξιοσημείωτη εἶναι ἡ παράσταση μὲ τὸν Ἄτλαντα καὶ τὸν Ἡρακλῆ σὲ Λακωνικὴ κύλικα τοῦ 550 περ. π.Χ. (ΕλλΜ5 2. 29 Εἰκ. 9:), «που απηχεί τις κοσμοθεωρίες του Αναξίμανδρου» («Στην Ανατολή, ο Προμηθέας τυραν­νιέται, δεμένος με τα χέρια σε κολόνα, από τους πόνους των πληγών που του ανοίγει με το ράμφος του ο αετός καὶ αιμορραγούν»)· πβ. τὰ ἐδῶ.
   Ποιός εἶναι ὁ ἐδῶ μνημονευόμενος Νικαγόρας; Τὰ ἀνωτ. δεδομένα δὲν ἀποκλείουν νὰ ταυτίζεται μὲ τὸν Νικαγόρα τὸν Κύπριο, ποὺ εὔλογα θὰ μποροῦσε νὰ ὑποστηρίξει κανεὶς ὅτι εἶχε ἐπηρεαστῆ καὶ ἀπὸ τὶς θεωρίες τοῦ Ἀναξίμανδρου (ὅπως καὶ ἀπὸ τὸν Ἀναξαγόρα: βλ. ἀνωτ. F2a.2-3). Ἡ ὕπαρξη κι ἄλλων ὁμώνυμων συγγραφέων (βλ. δειγματικὰ Σοῦδ. σ.λ. Νικαγόρας, Μνησαίου ῥήτορος, Ἀθηναῖος, σοφιστής· γέγονε δὲ κατὰ Φίλιππον τὸν Καίσαρα κ.λπ. [πβ. σ.λ. Μαίωρ: κατωτ. 29 Τ2 σχόλ. σ.λ. Ἀψίνης, βλ. καὶ ἀνωτ. 14 F4.6-8] καὶ σ.λ. Νικάνωρ, ὁ Ἑρμείου, Ἀλεξανδρεύς, γραμματικός, γεγονὼς ἐπὶ Ἀδριανοῦ τοῦ Καίσαρος κ.λπ. καὶ [στὸ ἑπόμενο λῆμμα] Νικάνωρ· τρεῖς γεγόνασι Νικάνορες, ὁ μὲν υἱὸς Βαλάκρου, ἕτερος δὲ Παρμενίωνος, ἄλλος δὲ Σταγειρίτης τὸ γένος· οὗ καὶ Ὑπερείδης μνημονεύει ἐν τῷ κατὰ Δημοσθένους [βλ. καὶ Δείν. Δημ. 82.4], καὶ πβ. RE7 σ.λλ.), δὲν ἐπιτρέπει νά 'ναι κανεὶς κατηγορηματικὸς στὴν ταύτιση αὐτή, οὔτε ὅμως στὴν ἀπόρριψή της (βλ. καὶ Gisinger RE7 σ.λ. Nikagoras [βλ. καὶ ἀνωτ.], μὲ βιβλιογραφία).

  1. Rose, H. J. (1980), Ἱστορία τῆς Λατινικῆς Λογοτεχνίας, μτφρ. Γρόλλιος, Κ. Χ.τóμ. Α´- Β´, Ἀθήνα.
  2. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.
  3. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  4. West, M L. (1966), Hesiod, Theogony, Oxford.a↑ b↑
  5. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .a↑ b↑
  6. West, M L. (1978), Hesiod, Works and Days, Oxford.
  7. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑