You are here

*F3

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

a. Arnob. Adv. nat. 4.29

        1,2Et possumus quidem hoc in loco omnis istos, nobis quos inducitis
        atque appellatis deos, homines fuisse monstrare, vel Agragantino3
        Euhemero (63 [T 4] J.) replicato, cuius libellos Ennius, clarum ut
        fieret cunctis, sermonem in Italum transtulit, vel Nicagora4 Cy-
5      prio  vel Pell‹a›eo5 Leonte (659 T 2b J.) vel Cyrenensi Theodoro vel
        Hippone6 (38 [I. 385 sqq.] D. – K.) ac Diagora (Page PMG pp. 382-
        83 [IIIB. 31 J.]) Meliis vel auctoribus aliis mille, qui scrupulosae
       7diligentiae cura in lucem res abditas libertate ingenua protulerunt.


b. Clem. Alex. Protr. 2.24.2
       Θαυμάζειν ἔπεισί μοι ὅτωι τρόπωι Εὐήμερον τὸν Ἀκραγαντῖ-
       νον καὶ Νικάνορα τὸν Κύπριον (ΑΚΕΠ Γα΄ 9) καὶ
       Διαγόραν καὶ Ἵππωνα (38 Α8 D. – K.) τὼ Μηλίω8 τόν τε Κυρη-
       ναῖον ἐπὶ τούτοις ἐκεῖνον (ὁ9 Θεόδωρος ὄνομα αὐτῶι) καί τινας
5     ἄλλους συχνούς, σωφρόνως βεβιωκότας καὶ καθεωρακότας
       ὀξύτερόν που τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων τὴν ἀμφὶ τοὺς θεοὺς
       τούτους πλάνην, ἀθέους ἐπικεκλήκασιν, εἰ καὶ τὴν ἀλήθειαν
       αὐτὴν μὴ νενοηκότας, ἀλλὰ τὴν πλάνην γε ὑπωπτευκότας, -
       περ οὐ σμικρὸν εἰς ἀλήθειαν φρονήσεως ζώπυρον ἀναφύεται
10    σπέρμα.

  1. Cf. Aët. Plac. 1.7.1 (Diels DGr, pp. 297-98, FGrH 63 T 1a), al. (similia, sed sine Nicagorae vel Nicanoris Cyprii nomine).


  2. a. [Vid. et Vossii HistGr2 pp. 519-20.]
  3. 2 Agrigantino Vossius
  4. 4 Nicanore Meurs ex Clem. Alex. (b.2 infra)
  5. 5 pelleo cod.
  6. 6 ippone cod.
  7. 8 scripulosae P
  8. b. 3 τὼ Μηλίω Münzel (cf. Arnob. supra v. 7 Meliis): τὸν μηλίον P (καὶ Ἵππωνα καὶ Διαγόραν τὸν Μήλιον D. – K., adnot. "Διαγόραν καὶ Ἵππωνα τὸν Μήλιον Clem.: verb. Diels nach Arnob. IV 29 Hippone ac Diagora Meliis"
  9. 4 P, prob. D. – K. (et Mora, Arnob. p. 66 n. 256); secl. Dindorf Butterworth: ὧι Hadjioannou (ΑΚΕΠ Γα΄9).

a. Ἀρνόβ. Κατ' ἐθν. 4.29
Καὶ μποροῦμε βέβαια σ' αὐτὸ τὸ σημεῖο νὰ καταδείξουμε πὼς ὅλοι

ἐκεῖνοι, ποὺ μᾶς τοὺς φέρατε καὶ μᾶς τοὺς ὀνομάσατε θεούς, ἦταν

ἄνθρωποι, μνημονεύοντας εἴτε τὸν Ἀκραγαντίνο Εὐήμερο (4/3 αἰ.

π.Χ.), τοῦ ὁποίου τὰ συγγράμματα ὁ Ἔννιος, γιὰ νὰ εἶναι σ' ὅλους

κατανοητά, μετέγραψε σὲ Ἰταλικὸν λόγο, εἴτε τὸν Νικαγόρα

τὸν Κύπριο εἴτε τὸν Λέοντα ἀπὸ τὴν Πέλλα (4/3 αἰ. π.Χ.) εἴτε

τὸν Κυρηναῖο Θεόδωρο (5ος αἰ. π.Χ.) εἴτε τὸν Ἵππωνα (5ος αἰ.

π.Χ.) καὶ τὸν Διαγόρα (5ος αἰ. π.Χ.) ἀπὸ τὴ Μῆλο εἴτε χίλιους ἄλ-

λους συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι μὲ μελέτες λεπτολόγου ἐπιμελείας ἔφε-

ραν στὸ φῶς καὶ κατέδειξαν μὲ ἔμφυτη ἐλευθερι­ότητα τὴν πλάνη

σχετικὰ μ' αὐτὰ τὰ θέματα.


b. Κλήμ. Ἀλεξ. Προτρ. 2.24.2
Μοῦ 'ρχεται ἀπορία μὲ ποιόν τρόπο τὸν Εὐήμερο τὸν Ἀκραγαντίνο

καὶ τὸν Νικάνορα τὸν Κύπριο καὶ τὸν Διαγόρα καὶ τὸν

Ἵππωνα ἀπὸ τὴ Μῆλο καὶ τὸν Κυρηναῖο μαζὶ μ' αὐτοὺς ἐκεῖνον (ὁ

Θεόδωρος τ' ὄνομά του) καὶ πάρα πολλοὺς ἄλλους, ποὺ ζῆσαν μὲ

σωφροσύνη κι εἶδαν μὲ κάπως μεγαλύτερη ὀξύτητα τὴν πλάνη τῶν

ὑπόλοιπων ἀνθρώπων σχετικὰ μ' αὐτοὺς τοὺς θεούς, τοὺς ἀπο­κά-

λεσαν ἄθεους, μολονότι δὲν κατάλαβαν τὴν ἴδια τὴν ἀλήθεια, ἀλλ'

ἁπλῶς ὑποπτεύθηκαν τὴν πλάνη, πράγμα ἀκριβῶς ποὺ σὰν σπινθή-

ρας ὄχι μικρὸς σοφίας φυτρώνει καὶ γίνεται σπέρμα ἀλήθειας.


Πβ. Ἀετ. Ἀρεσκ. 1.7.1 (Diels DGr, σσ. 297-98, FGrH 63 T 1a), κ.ἀ. (παρόμοια, ἀλλὰ χωρὶς τὸ ὄνομα τοῦ Νικαγόρα ἢ τοῦ Νικάνορα ἀπὸ τὴν Κύπρο).


[Ὁ Ἀρνόβ. καὶ ὁ Κλήμ. Ἀλεξ., ποὺ ἢ ἀντλοῦν ἀπὸ τὴν ἴδια πηγὴ ἢ ὁ πρῶτος ὡς νεώτερος ἀντλεῖ ἀπὸ τὸν δεύτερο, μιλοῦν γιὰ Κύπριο συγγραφέα ἀλλὰ δίνουν τὸ ὄνομα Νικαγόρας καὶ Νικάνωρ ἀντίστοιχα, προκαλώντας ἔτσι δυσεπίλυτο πρόβλημα. Βλ. κατωτ. σχόλια.]

Σχόλια: 

a.4-5. Nicagora Cyprio / b.2. Νικάνορα τὸν Κύπριον: γιὰ τὸ ἴδιο θέμα καὶ μὲ χαρακτηριστικὴ στενὴ συνάφεια τῶν συμφραζομένων καὶ τῶν μνημονευόμενων ὡς παραδειγμάτων προσώπων ὁ Ἀρνόβ. (3/4 μ.Χ. αἰ.: βλ. Rose ΙΛΛ1 ΙΙ. 197, RE2 καὶ OCD3 σ.λ.) καὶ ὁ Κλήμ. Ἀλεξ. (2/3 μ.Χ. αἰ.) ἀναφέρονται στὸν Νικαγόρα τὸν Κύπριο ὁ πρῶτος καὶ στὸν Νικάνορα τὸν Κύπριο ὁ δεύτερος (κι ἡ χειρόγρ. παράδοση δὲν βοηθᾶ στὴν ἐπίλυση τοῦ προβλήματος: βλ. καὶ ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. καὶ σημ. σ' αὐτό), οὔτε καὶ τὰ λοιπὰ δεδομένα παρέχουν ἀσφαλῆ συνολικὰ βάση. Καὶ τὰ δυὸ ὀνόματα ἀπαντοῦν συχνὰ ἐκτὸς Κύπρου· στὴν Κύπρο τὸ πρῶτο ἀπαντᾶ σὲ συλλαβ. ἐπιγρ. ἀπὸ τὸ Μάριο, τοῦ 5ου πιθ. αἰ. π.Χ. (ICS4 165a [ἀνωτ. Πίν. 75] Νικαγόρας κ.λπ. [βλ. σημ. Masson], πβ. ICS4 123 καὶ σελ. 410 [Μάριο, 5/4 αἰ. π.Χ.: βλ. καὶ LGPN15 σ.λ. Νικαγορατίς, μοναδικό] ΝικαγοράτιϜος [-ίϜος?] ἠμί), ἐνῶ τὸ δεύτερο σὲ ἀλφαβητικὲς ἐπιγρ. τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου: βλ. LGPN15 σ.λ. / PPC6 N 13 (Κούριο, 104/3 π.Χ.: ἄρχων τῆς πόλεως τοῦ Κουρίου), Ν 14 (Κίτιο, πιθ. 175-163 π.Χ.: ὁ Νικάνωρ καὶ οἱ στρατιῶτα[ι οἱ στρατευόμεν]οι ὑπ' αὐτὸ ἐν τῆι νήσωι καὶ] π̣[ε]ζ̣οὶ καὶ ἱπ̣[πεῖς], πιθανῶς ὁ Νικάνωρ ὁ Κυπριάρχης [Μακκ. Β΄ 12.2: ΑΚΕΠ7 Α΄ 96, καὶ Ε΄ 166] ποὺ βρίσκεται μὲ τοὺς ὑπ' αὐτὸν στὴν ὑπηρεσία τοῦ Ἀντίοχου Δ΄ τοῦ Ἐπιφανοῦς), Δ 67 / Ν 15 (Πάφος, 224-223 π.Χ.: Διονύσιος Νικάνορος Λιζωρεύς, πιθ. στρατιωτικὸς τῆς φρουρᾶς τῆς Πάφου), Ν 16 (Πάφος, περ. 240-220 π.Χ.: ἡγεμὼν ἐπ' ἀνδρῶν [πιθανῶς] στὴν Πάφο, ὅπου καὶ τιμᾶται), μὲ ἰδιαίτερα ἀξιοσημείωτο τὸ ὅτι τὸ ὄνομα Νικάνωρ στὶς ἐπιγραφὲς αὐτὲς καὶ στὶς πηγὲς ἐν γένει δὲν ἀναφέρεται σὲ Κυπρίους (μὲ ἐξαίρεση τὴν ἐδῶ συζητούμενη πληροφορία τοῦ Κλήμ. Ἀλεξ.), κατ' ἀντίθεση μὲ τὸ Νικαγόρας (πβ. Ἀρισταγόρας, Ἀσταγόρας, ΕὐϜαγόρας [ΕὐϜάγορος?], Κυπραγόρας, Ὀνασαγόρας, Πνυταγόρας, Πρωταγόρας, Στασαγόρας κ.ἄ. στὶς Κυπρ. συλλ. ἐπιγραφές). Τὰ δεδομένα αὐτὰ τὸ ὄνομα Νικαγόρας ὁ Κύπριος εἰσηγοῦνται, κι ὄχι τὸ Νικάνωρ ὁ Κύπριος (τὸ δεύτερο μπορεῖ κάλλιστα νὰ δόθηκε στὴ Μακεδονικὴ αὐλὴ σ' αὐτόν, ἀντὶ τοῦ Νικαγόρας)· καὶ τὰ ἐδῶ ἀναφερόμενα σ' αὐτὸν ἀπὸ τὸν Ἀρνόβιο ἁρμόζουν στὸν Νικαγόρα ποὺ ἐφαρμόζει τὴ θεωρία περὶ ἀντοίκων (καὶ κατὰ κάποιον τρόπο φυσιολογεῖ). Ἁρμόζουν ὅμως τὰ ἐδῶ ἀναφερόμενα καὶ στὸν Νικάνορα τὸν Κύπριον τὸν γνωστὸν ὡς φιλόσοφο (γιὰ τὸν ὁποῖο ὁ Ἐπίκουρος [Διογ. Λαέρτ. 10.20 = ΑΚΕΠ7 Γα΄ 9.1, τὸ ἐδῶ: 9] λάμβανε πρόνοια στὴ διαθήκη του), ὅπως ἔχει βάσιμα ὑποστηριχθῆ ἀπὸ ἄλλους (βλ. Gisinger ὅ.π. 363 καὶ σ.λ. Nikanor [ὅ.π., 363], μὲ βιβλιογραφία, περισσότερα: ΑΚυΓ68). Βλ. καὶ Vossii HistGr2519-21 (Nicagoras Cyprius / Nicanor, καταλήγοντας: «Nicanor Cyprius: qui Deorum naturam, & gesta, exposuit; ut innuit Arnobius lib. IV. Nisi istic, Nicagoras Cyprius, legere malis; ut est in multis libris. Et ita nos paullo antè vocabamus», βλ. καὶ τὰ ἐδῶ ἑπόμενα).

  1. Rose, H. J. (1980), Ἱστορία τῆς Λατινικῆς Λογοτεχνίας, μτφρ. Γρόλλιος, Κ. Χ.τóμ. Α´- Β´, Ἀθήνα.
  2. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  3. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.
  4. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.a↑ b↑
  5. Lesky, A. (1981), Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, 5th ed., Θεσσαλονίκη .a↑ b↑
  6. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .
  7. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑
  8. Ταϊφάκος, Ι. (2008), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 6. Φιλοσοφία: Κλέαρχος, Περσαῖος, Δημῶναξ καὶ ἄλλοι Κύπριοι φιλόσοφοι, τóμ. 6, Λευκωσία.