You are here

F22

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Soph. Oed. Col. 1053 (Tzetz. Lycophr. 1328)

προσπόλων Εὐμολπιδᾶν· ζητεῖται τί δήποτε οἱ Εὐμολπίδαι

τῶν τελετῶν ἐξάρχουσι ξένοι ὄντες. εἴποι δ' ἄν τις ὅτι ἀξιοῦσιν

ἔνιοι πρῶτον Εὔμολπον ποιῆσαι1 τὸν Δηιόπης τῆς Τριπτολέμου

τὰ ἐν Ἐλευσῖνι μυστήρια  καὶ οὐ τὸν Θρᾶικα, καὶ τοῦτο ἱστο-

  ρεῖν Ἴστρον ἐν τῶι Περὶ2,3 (?) τῶν Ἀτάκτων. 4Ἀκεστόδω5-

ρος (FHG II. 464) δὲ πέμπτον ἀπὸ6 τοῦ πρώτου Εὐμόλπου εἶναι

τὸν τὰς τελετὰς καταδείξαντα γράφει οὕτως· «κατοικῆσαι δὲ

τὴν Ἐλευσῖνα ἱστοροῦσι πρῶτον μὲν τοὺς αὐτόχθονας, εἶτα

Θρᾶικας τοὺς μετὰ Εὐμόλπου παραγενομένους πρὸς βοή-

θειαν εἰς7 τὸν κατ' Ἐρεχθέως8 πόλεμον· τινὲς δέ φασι καὶ 9τὸν

Εὔμολπον εὑρεῖν τὴν μύησιν τὴν συντελουμένην10 κατ' ἐνιαυτὸν

ἐν Ἐλευσῖνι Δήμητρι καὶ Κόρηι. Ἄνδρων (10 F 13 J.) μὲν οὖν

γράφει οὐ τὸν ‹πρῶτον11 Εὔμολπον εὑρεῖν ‹τὴν›12 μύησιν ἀλλ'

ἀπὸ τούτου Εὔμολπον πέμπτον γεγονότα· Εὐμόλπου γὰρ γε-

νέσθαι Κήρυκα, τοῦ δὲ Εὔμολπον, τοῦ δὲ Ἀντίφημον, τοῦ δὲ

Μουσαῖον τὸν ποιητήν, τοῦ δὲ Εὔμολπον τὸν καταδείξαντα

τὴν μύησιν καὶ ‹πρῶτον13 ἱεροφάντην γεγονότα

  1. 3 μυῆσαι L
  2. 5 περὶ, πε , αου codd. (περὶ etiam Triclinius et Lascaris); περὶ (ἐν τῷ περὶ τῶν ἀτάκτων) Papageorgius, Περὶ (?) Jac. [sed πέμπτωι (?) 10 F 13], €περὶ€ Marco (adnot.: «vocem περὶ, procul dubio corruptam, textui obtrusam esse censeo postquam sincerus libri numerus index exciderat», cf. ScholS pp. 213-14); πέμπτωι Hemsterhuys Elmsley (adnot.), πρώτωι Lange ‖
  3. κατὰ τὸν Ἴστρον ἐν τῆι Συναγωγῆι scr. Mü. (fr. 20 [Tzetz.], adnotans: «Repetit haec Phavorinus. Cf. Schol. ad Aristoph. Ran. 333. Verba ἐν τ. συναγωγῇ Siebelis ex cod. Ciz. et Viteb. I recepit», cf. Jac. adnot. "wo ἐν τῆι Συναγωγῆι von Sebastianus stammt")
  4. 5-6 ἀκεσόδωρος L
  5. 5-17 dist. alius alio (vid. infra)
  6. 6 ἀντὶ (pro ἀπὸ) R
  7. 10 εἰς om. L ‖
  8. ἐρε­χθέος L
  9. 10-11 τὸν Εὔμολποντοῦτον›? Jac. adnot.; «aliquid fortasse excidit» Marco
  10. 11-17 τὴν συντε­λουμένηνγεγονότα om. R
  11. 13 πρῶτον add. Siebelis, prob. Jac. Marco, et dubit. Voskos ‖
  12. τὴν add. Lasca­ris, et post eum omnes
  13. 17 πρῶτον add. Meineke, prob. Jac. (sed sine πρῶτον 10 F 13), Marco.
Σχόλ. Σοφ. Οἰδ. Κολ. 1053 [Τζετζ. Λυκόφρ. 1328]

προσπόλων Εὐμολπιδᾶν· τίθεται τὸ ἐρώτημα γιατὶ τέλος πάντων οἱ

Εὐμολπίδες ἂν καὶ εἶναι ξένοι ἔχουν τὸν πρῶτο λόγο στὶς τελετές.

Θὰ μποροῦσε νὰ πεῖ κανεὶς ὅτι πιστεύουν μερικοὶ πὼς πρῶτος ὁ

Εὔμολπος ὁ γιὸς τῆς Δηϊόπης τῆς κόρης τοῦ Τριπτολέμου θέσπισε

πρῶτος τὰ Ἐλευσίνια μυστήρια καὶ ὄχι ὁ Θρακιώτης, καὶ αὐτὸ ἀ-

φηγεῖται ὁ Ἴστρος στὸ περὶ (στὸ πέμπτο βιβλίο;) τῶν Ἀτά-

κτων.Ὅμως ὁ Ἀκεστόδωρος (ὁ Μεγαλοπολίτης ἱστορικός, 3ος

αἰ. π.Χ.) γράφει ὅτι ὁ πέμπτος κατὰ σειρὰν ἀπόγονος τοῦ πρώτου

Εὐμόλπου εἶναι αὐτὸς ποὺ καθιέρωσε τὶς τελετές, ὡς ἐξῆς: «Ἱστο-

ροῦν ὅτι κατοίκησαν στὴν Ἐλευσίνα πρῶτα οἱ αὐτόχθονες, ἔπειτα οἱ

Θράκες ποὺ μαζὶ μὲ τὸν Εὔμολπο ἦλθαν γιὰ βοήθεια στὸν πόλεμο

ἐναντίον τοῦ Ἐρεχθέα· λένε δὲ κάποιοι ἐπίσης ὅτι ὁ Εὔμολπος κα-

θιέρωσε τὴ μύηση στὰ μυστήρια ποὺ γίνονται κάθε χρόνο στὴν Ἐ-

λευσίνα πρὸς τιμὴν τῆς Δήμητρας καὶ τῆς Κόρης. Ὁ Ἄνδρων (ὁ

Ἁλικαρνασσέας ἱστορικός, 4ος αἰ. π.Χ.) μὲν λοιπὸν γράφει ὅτι δὲν

καθιέρωσε τὴ μύηση ὁ <πρῶτος> Εὔμολπος ἀλλ' ὁ Εὔμολπος ὁ πέμ-

πτος ἀπόγονός του· γιατὶ ἀπὸ τὸν Εὔμολπο γεννήθηκε ὁ Κήρυκας,

ἀπὸ αὐτὸν ὁ Εὔμολπος, ἀπὸ αὐτὸν ὁ Ἀντίφημος, ἀπὸ αὐτὸν δὲ ὁ

Μουσαῖος ὁ ποιητής, καὶ ἀπὸ αὐτὸν ὁ Εὔμολπος ποὺ ἐφεῦρε καὶ

εἰσήγαγε τὴ μύηση καὶ ἔγινε ὁ πρῶτος μυσταγωγός.»


[Τὸ κείμενο τοῦ ἀρχ. σχολιαστῆ –ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του– εἶναι δυσνόητο, πιθα-

νῶς δὲ παρεφθαρμένο σὲ κάποια σημεῖα. Προβληματισμὸ κυρίως ἔχει προκα-

λέσει ἡ χειρόγραφη παράδοση τοῦ σχετικοῦ μὲ τὸ μνημονευόμενο ἔργο τοῦ

Ἴστρου χωρίου: Στὰ σχόλ. τοῦ Τζέτζη στὴν Ἀλεξ. τοῦ Λυκόφρονα στ. 1328 ἀ-

ναφέρεται ἁπλῶς κατὰ Ἴστρον (ἡ προσθήκη ἐν τῆι Συναγωγῆι [συν-], ποὺ υἱο-

θέτησε ὁ Müller [Ι. 421 ἀπόσπ. 20], εἶναι ἀνεδαφική)· ἡ κυριαρχοῦσα στὶς

πρῶτες ἐκδόσεις γραφὴ περὶ δὲν φαίνεται νὰ ἁρμόζει εὔκολα στὸ νόημα (ἐν τῶι

περὶ τῶν ἀτάκτων γράφει καὶ ὁ Παπαγεωργίου)· στὴ χειρόγραφη παράδοση

ἐρείδεται ἡ γραφὴ πρώτωι καὶ κυρίως ἡ γραφὴ πέμπτωι· χαρακτηριστικὸ εἶναι

ὅτι ὁ Jacoby ἐδῶ γράφει Περὶ (?) –πβ. τὸ €περ€τοῦ V. de Marco– καὶ στὸ 10 F13

(Ακεστόδωρος) πέμπτωι (?), μὲ ἀμφιβολίες καὶ στὶς δύο περιπτώσεις. Διαφωνίες

ὑπάρχουν καὶ ὡς πρὸς τὴ στίξη τῶν στ. 5-17· χαρακτηριστικά, ὁ Παπαγεωργίου

γράφει: γράφει οὕτως· κατοικῆσαι (...) Κόρῃ· Ἄνδρων (...) γεγονότα. / ὁ

Jacoby καὶ ὁ Marco ἀνοίγουν εἰσαγωγικὰ μετὰ τὸ οὕτως· ἀλλ' ὁ πρῶτος κλείνει

τὰ εἰσαγωγικὰ μετὰ τὸ Κόρηι καὶ ὁ δεύτερος –πιθανῶς ὀρθὰ πράττοντας, ὅπως

τοὐλάχιστο δείχνει τὸ μὲν οὖν τοῦ στ. 12– μετὰ τὸ γεγονότα, ἀποδίδοντας ἔτσι

στὸν Ἀκεστόδωρο καὶ τὴν ἀναφορὰ στὸν –προγενέστερό του– Ἄνδρωνα (γι'

αὐτόν:Pearson LocHA 87). Ἀβέβαιη παραμένει καὶ ἡ σχέση τοῦ Ἴστρου μὲ τοὺς

ἄλλους συγγραφεῖς ποὺ ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ ἐδῶ θέμα, κυρίως γιατὶ ἡ ἀκριβὴς

χρονολογικὴ συσχέτιση τοῦ Ἀκεστοδώρου μὲ τὸν Ἴστρο εἶναι ἀδύνατη.]


Σχόλια: 

22. Τὸ ἀρχ. σχόλιο εἶναι παρεφθαρμένο σὲ κάποια σημεῖα, λίαν συνοπτικὸ καὶ δυσνόητο (βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. καὶ σημ. σ' αὐτό). Ποιά εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἄποψη τοῦ Ἴστρου, καθὼς μάλιστα ἀπουσιάζει τὸ ὄνομα τοῦ πατέρα τοῦ Εὐμόλπου ποὺ καθιέρωσε τὰ ἐν Ἐλευσῖνι μυστήρια, εἶναι ἀδύνατο νὰ καθοριστῆ· κι ἡ σχέση τοῦ Ἴστρου μὲ τοὺς λοιποὺς συγγραφεῖς ποὺ ἀσχολήθηκαν μὲ τὸ ἴδιο θέμα παραμένει ἀβέβαιη, κυρίως γιατὶ ἡ χρονολογικὴ συσχέτιση τοῦ Ἀκεστοδώρου μὲ τὸν Ἴστρο παραμένει ἀβέβαιη. Γιὰ τὸ ὅλο θέμα βλ. Jacoby1 641-42/515, μὲ βιβλιο  γραφία. Γιὰ τὸν Εὔμολπο κυρίως Platthy Myth.2 Poets 75-78 μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία (καὶ 124-32 γιὰ τὸν Μουσαῖον, γιὰ τὸν ὁποῖο ἐπίσης ΑΚυΓ1/1β´3 2 Τ2 σχόλ. σ.στ. 1 κἑ.)· Kearns4 AttH 68 κἑ. καὶ 163· Παπαχατζῆ Παυσ. 1. 200 σημ. 2, 364 σημ. 2, 472 σημ. 3· Ἰ. Τραυλός, «Ἡ Ἀθήνα καὶ ἡ Ἐλευσίνα στὸν 8ο καὶ 7ο π.Χ. αἰ.5», ASAtene 61 (1983) 323-37, καὶ Αλ. Μαζαράκης Αινιάν, Όμηρος καὶ Αρχαιολογία6 (Αθήνα [Καρδαμίτσα] 2000, 189-91· Burkert ΑρΕΘ7 158 καὶ 216· ΕλλΜ8 3. 28 κἑ. καὶ 291/299 κἑ. κ.ἀ. (βλ. Πίν.). Γιὰ τὰ Ἐλευσίνια μυστήρια Farnell CGrS9 ΙΙΙ. 131 κἑ.· Burkert7 ὅ.π. 580-89 (κ.ἀ.: βλ. Πίν., 679) καὶ ΜυΛΑ10 14, 16 κἑ., κ.ἀ. (βλ. Γεν. Εὑρ. σ.λλ. Ἐλευσ. [καὶ Δήμητρα] καὶ μυστ.) μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία· Brumfield AFeD11 182-88· Mikalson RHA12 39-40, 50-51, 92-96, 181-83, 256-61, 259-64· βλ. ἐπίσης G. E. Mylonas, Eleusis and the Eleusinian Mysteries13 (Princeton 1961)· K. Clinton, The Sacred Officials of the Eleusinian Mysteries14 (Philadelphia 1974)· Richardson, Dem.15 1 κἑ. (καὶ σχόλια)· κ.ἄ. πολλά.

  1. Jacoby, F. (1949), Atthis: The Local Chronicles of Ancient Athens, Oxford .
  2. Platthy, J. (1985), The Mythical Poets of Greece, Washington .
  3. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.
  4. Kearns, E. (1989), The Heroes of Attica, Bulletin Supplement,57 London.
  5. Τραυλός, Ἰ. (1983), Ἡ Ἀθήνα καὶ ἡ Ἐλευσίνα στὸν 8ο καὶ 7ο π.Χ.αἰ., ASAtene 61: 323-337.
  6. Μαζαράκης-Αινιάν, Α. (2000), Όμηρος και Αρχαιολογία, Αθήνα.
  7. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.a↑ b↑
  8. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  9. Farnell, L. R. (1896-1909), The Cults of the Greek States, Vols. I-V, Oxford.
  10. Burkert, W. (1994), Μυστηριακές Λατρεῖες τῆς Ἀρχαιότητας, μτφρ. Ματθαίου, Ἔ. Ἀθήνα.
  11. (1981), The Attic Festivals of Demeter and their Relation to the Agricultural Year, New York.
  12. Mikalson, J. D. (1998), Religion in Hellenistic Athens , Berkeley .
  13. Mylonas, G. E. (1961), Eleusis and the Eleusinian Mysteries , Princeton, N. J..
  14. Clinton, K. (1974), The Sacred Officials of the Eleusinian Mysteries , Philadelphia.
  15. Richardson, N J. (1974), The Homeric Hymn to Demeter, Oxford.