You are here

F13

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Harpocr. s.v. Ἀνθεστηριών

  1Ἀνθεστηριών · ὄγδοος μὴν2 οὗτος3 παρ' Ἀθηναίοις, ἱερὸς Διο-
  νύσωι. Ἴστρος δὲ ἐν τοῖς4 τῆς Συναγωγῆς κεκλῆσθαί
3 φησιν αὐτὸν ‹5οὕτω διὰ τὸ τὴν ἄνθην τοῦ βότρυος τούτωι μά-
  λιστα τῶι μηνὶ γίνεσθαι καὶ› διὰ τὸ πλεῖστα τῶν ἐκ γῆς ἀνθεῖν
  τότε.

  1. Cf. Synag. (Phot. [I. 190 no. 1955 Theodoridis] ac Anecd. Gr. I. 403.32 Bekker = I. 97.23 Bachmann), et Sud. (Harpocr. Epit.) s.v. Ἀνθεστηριών (eadem fere, sed suppresso Istri nomine).
  2. 1 μὴν ὄγδοος Συναγ. (Phot.) ‖
  3. οὗτος Harpocr.: ἐστι cett.
  4. 2 ἐν τοῖς Harpocr., prob. Dindorf; ἐν τοῖς (?) Jac.: ἐν τῶι Ϛ¯ Dobree
  5. 3-4 οὕτωκαὶ ex Synag. (Anecd. Gr.) suppl. Jac. (fort. recte).
Ἁρποκρ. σ.λ. Ἀνθεστηριών

Ἀνθεστηριών· ὄγδοος μήνας αὐτὸς γιὰ τοὺς Ἀθηναίους, ἀφιερωμέ-

νος στὸν Διόνυσο. Ὁ δὲ Ἴστρος στὰ τῆς Συναγωγῆς λέει

πὼς ἔχει ὀνομαστῆ <ἔτσι ἐπειδὴ ἡ ἄνθηση τῶν βοτρύων γίνεται κα-

τεξοχὴν κατὰ τὴ διάρκεια αὐτοῦ τοῦ μήνα καὶ> ἐπειδὴ τὸ μέγιστο

μέρος ὅσων βλαστάνουν στὴ γῆ ἀνθοῦν τότε.

Σχόλια: 

13. Καθὼς ὁ Ἀνθεστηριών, ὄγδοος μήνας γιὰ τοὺς Ἀθηναίους (γιὰ τὸ Ἀττικὸ ἡμερολόγιο βλ. συνοπτικὰ Burkert1 ΑρΕΘ 468 μὲ σημ. 4 [σελ. 470], ὅπου βιβλιογραφία), ἦταν ὁ κατεξοχὴν ἀνοιξιάτικος μήνας, κατὰ τὴ διάρκεια τοῦ ὁποίου τελοῦνταν ἡ μεγάλη γιορτὴ τῶν Ἀνθεστηρίων (γιορτὴ τῶν ἀνθέων) πρὸς τιμὴν τοῦ Διονύσου, ἡ ἐτυμολογία τοῦ Ἴστρου (κεκλῆσθαί φησιν αὐτὸν <οὕτω διὰ τὸ τὴν ἄνθην τοῦ βότρυος τούτωι μάλιστα τῶι μηνὶ γίνεσθαι καὶ> (ex Synag.) διὰ τὸ πλεῖστα τῶν ἐκ γῆς ἀνθεῖν τότε) εἶναι εὔλογη (πβ. Μακρόβ. Sat. 1.12.14 ἀνθεστηριών ... vocatur ... quod hoc tempore cuncta florescant· νὰ σημειωθῆ ὅτι ὁ Ἴ. δὲν χάνει εὐκαιρία νὰ δείξει τὰ ἰδιαίτερα ἐνδιαφέροντά του ὡς γραμματικοῦ)· καθὼς ὅμως τόσο τὸ ὄνομα τοῦ μηνὸς ὅσο καὶ ἡ ἑορτὴ ἦταν κοινὰ στοὺς Ἀθηναίους καὶ σ' ὅλους τοὺς Ἴωνες, καὶ ἑπομένως ἀνάγονται μὲ βεβαιότητα στοὺς πρὸ τῆς μεταναστεύσεως χρόνους (ὅ.π. 488 μὲ σημ. 2), παραμένει ἀβέβαιο σὲ ποιό σημεῖο τοῦ ἔργου του ἔκανε σχετικὸ λόγο ὁ Ἴ. (ἡ διόρθωση τοῦ ἐν τοῖς σὲ ἐν τῶι Ϛ΄ ἀπὸ τὸν Dobree δύσκολα μπορεῖ νὰ γίνει ἀποδεκτή): ἡ ἀναφορὰ στὸν Διόνυσον καὶ τὴν Ἀριάδνην στὰ περὶ Θησέως δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλειστῆ, οὔτε ὅμως καὶ ἡ δυνατότητα νὰ γίνεται σχετικὴ μνεία στὰ περὶ Ὀρέστου (βλ. ἀνωτ.), καθώς, κατὰ τὸν Burkert1 (ὅ.π. 186), «Στὴν Ἀθήνα ἡ παράξενη οἰνοποσία κατὰ τὴν μιαρὰν ἡμέραν στὰ πλαίσια τῆς ἑορτῆς τῶν Ἀνθεστηρίων ἔλεγαν ὅτι εἶχε τὶς ρίζες της στὴν ἄφιξη τοῦ Ὀρέστη» (μὲ σημ. 59: σελ. 188) καὶ ὁ Φανόδημος ἀναφερόταν στὰ Ἀνθεστήρια κάνοντας λόγο γιὰ τὸν Ὀρέστη (κατὰ τὸν Ἀθήν. 10, 437c-d [325 F 11 J.], τὴν δὲ τῶν Χοῶν ἑορτὴν τὴν Ἀθήνησι ἐπιτελουμένην Φανόδημός φησι Δημοφῶντα τὸν βασιλέα <καταστήσασθαι>, βουλόμενον ὑποδέξασθαι παραγενό­μενον τὸν Ὀρέστην Ἀθήναζε κ.λπ. (πβ. Σχόλ. Ἀριστοφ. Ἀχαρν. 961 καὶ 1076). (Γιὰ τὰ Ἀνθεστήρια βλ. Burkert1 ὅ.π. 488-96 μὲ βιβλιογραφία στὶς σημ., 241-42 καὶ 346-47 μὲ ἀναφορὰ στὴν Ἀριάδνη, κ.ἀ. [Πίν., σ.λ.: σελ. 674], Παπαχατζῆ ΘρΑΕ2 155 κἑ. [καὶ Παυσ. 1. 293 κἑ., σημ. 2], Δ. Οἰκονομίδη «Ὁ Διόνυσος καὶ ἡ Ἀριάδνη ἐν Νάξῳ3», ΕΚυκλΜ 12 [1995] 35 κἑ., Mikalson RHA4 125, κ.ἄ.· γιὰ τὴν ἐτυμ. Chantraine5 σ.λ. ἄνθος. Βλ. καὶ Harrison ΔΗρ6 29 κἑ. καὶ G. van Hoom, Choes and Anthesteria7 [Göttingen 1979].)

  1. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.a↑ b↑ c↑
  2. Παπαχατζής, Ν. Δ. (1987), Η Θρησκεία στην Αρχαία Ελλάδα (με τη χθόνια ιδιομορφία της έκανε την εμφάνισή της στο 19ο αιώνα π.Χ. και έζησε πάνω από δύο χιλιετίες), Αθήνα.
  3. Οἰκονομίδης, Δ. (1995), Ὁ Διόνυσος καὶ ἡ Ἀριάδνη ἐν Νάξῳ, ΕΚυκλΜ 12:
  4. Mikalson, J. D. (1998), Religion in Hellenistic Athens , Berkeley .
  5. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  6. Harrison, J. E. (1997), Δαίμων και ήρως, μτφρ. Ε. Παπαδοπούλου Αθήνα.
  7. van Hoom, G. (1979), Choes and Anthesteria,