You are here

E5

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

E5
  1. [Vid. Mitford CECy3 33-36 no. 16. Vid. etiam K. Nicolaou, OAth 5 (1965) 4 no. 5 et HTK 118-19 no. 4; Hadjioannou ΑΚΕΠ Δα΄ / Δβ΄ 16.6.]
E5

Στὸν Δία Σωτῆρα καὶ στὴν Ἀθηνᾶ Νικηφόρο ὑπὲρ τοῦ βασιλέως

Πτολεμαίου θεοῦ Σωτῆρος καὶ τῶν τέκνων του οἱ ὑπηρετοῦντες στὸ

Κίτιο πρῶτοι φίλοι καὶ ἀρχισωματοφύλακες καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ

στρατοῦ καὶ μαχαιροφόροι τοῦ σώματος.

Σχόλια: 

Ἀναθηματικὴ ἐπιγραφὴ χαραγμένη σὲ κυλινδρικὸ βωμό, ἀπὸ τὸ Κίτιο (Λάρνακα), τῆς ἐποχῆς τοῦ Πτολεμαίου Θ΄ Σωτῆρος Β΄ τοῦ ἐπονομαζόμενου Λαθύρου (περ. 141-81/0 π.Χ., βασιλιὰς τὸ 117/6-107/6 καὶ τὸ 88/7-81/0 π.Χ.), ποὺ ἀποτελεῖ μιὰν πρόσθετη μαρτυρία γιὰ τὴ λατρεία τοῦ Δία στὸ Κίτιο (βλ. ὅ.π. [κριτ. ὑπόμν.] καὶ Καραγιώργη ΕΘΗρΑΚ1 82-83, 132-33, 219-23· γιὰ τὴ λατρεία τοῦ Δία γενικά: Cook2 Zeus, συνοπτικὰ Burkert ΑρΕΘ3 273-84 μὲ βιβλιογραφία [κ.ἀ.: βλ. Πίν. σελ. 680] καὶ ΕλλΜ4 2. 70-90 μὲ «τεκμηρίωση»). Ἡ ὑπόθεση ὅτι ἡ ἀφιέρωση γίνεται μὲ τὴν εὐκαιρία κάποιας νίκης τοῦ Πτολεμαίου βασιλιᾶ (βλ. ΑΚΕΠ5 Δβ΄ 16.6, μὲ τὴν παρατήρηση: «Τὸ ἐπίθετο Νικηφόρος τῆς Ἀθηνᾶς σημαίνει αὐτὴ ποὺ ἔφερε τὴ νίκη» (εἶναι εὔλογη, καθὼς ἡ Ἀθηνᾶ (βλ. ἀνωτ. Ε1 σχόλ. σ.στ. 35-36 [28-29] μὲ βιβλιογραφία) –κατὰ κανόνα μὲ τὸν λογότυπο Διὶ καὶ Ἀθηνᾶι Νικηφόρωι– συνδέεται συχνὰ μὲ τὸν Δία σὲ ἀνάλογες περιπτώσεις (βλ. Cook2 ὅ.π. ΙΙ2. 955), μολονότι δὲν ἀποκλείεται νὰ μὴν εἶναι ἐπινίκια ἡ ἀφιέρωση (ὅπως πιθανῶς ἡ OGIS6 301 [197-159 π.Χ.] Ὑπὲρ βασιλέως Εὐμένου, σωτῆρος καὶ εὐεργέτου καὶ κτίστου τῆς πόλεως, καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, καὶ βασιλίσσης Στρατονείκης Διόδωρο[ς] Ἀρριδαίου Διὶ Σωτῆρι καὶ Ἀθην[ᾶι] Νικηφόρωι κ[αὶ] Ἀπόλλωνι· βλ. καὶ ΑΚυΓ27 11 Ε32 [κυρίως σχόλ. σ.στ. 1-2] μὲ περαιτέρω παραπομπὲς καὶ βιβλιο­γραφία).

1-2. Πτολεμαίου θεοῦ | [Σω]τῆρος: ἡ βασιλεία του στὴν Κύπρο διαρκεῖ ἀπὸ τὸ 117/6 μέχρι τὸ 114/3 καὶ ἀπὸ τὸ 105/4 μέχρι τὸ 89/8 π.Χ. (βλ. ΑΚυΓ27 11 Ε1 σχόλ. σ.στ. c-d [σσ. 151 κἑ. γενικά], κ.ἀ.). Βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. στὸ Ε7.

2 κἑ. οἱ ἐν Κιτίωι | [τα]σσόμενοι (...): γιὰ τὸ Κίτιον βλ. ΑΚυΓ27 σχόλ. στὰ 11 Ε24 (κυρίως σ.στ. 5), Ε63 καὶ Ε64 (ἀναλυτικά: K. Nicolaou ΗΤΚ8 καὶ Karageorghis ExcK9). Γιὰ τοὺς ἐν Κύπρωι τασσομένους (ἐν Κιτίωι, κ.ἀ.) βλ. Βράχα ΕΚ 53 κἑ. [κ.ἀ.] καὶ Hommossany Μελέτες10 37 κἑ. (κυρίως γιὰ τοὺς διάφορους τίτλους). Βλ. καὶ ΑΚυΓ2 σχόλ. στὰ 11 Ε20, Ε21.1-2, Ε22, κ.ἀ. (γιὰ τὴν καταγωγὴ τῶν ὑπηρετούντων στὴν Κύπρο,μὲ βιβλιογραφία· βλ. καὶ Α. Βοσκοῦ, «Κυπρο-Πελοποννησιακά: μνήμες αρχαίες, 1. Αχαϊκά»11, στὸ: Σχέσεις Αχαΐας – Κύπρου: Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα [Πρακτικά Συμποσίου, Επιμέλεια: Κ. Γεωργάκης, Πάτρα 1998], σσ. 75 κἑ. μὲ σημ. 27-32), καὶ 151 κἑ. (κυρίως 153-54, γιὰ διάφορους τίτλους). Βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. σ.στ. 4, καὶ γιὰ τοὺς τίτλους πρῶτοι φίλοι καὶ ἀρχισωματο|[φύ]λακες Ε6 σχόλ. σ.στ. 1.

3-4. ἡγεμόνες ἐπ' ἀνδρῶν: βλ. ΑΚυΓ27 11 Ε22 (σχόλ., κυρίως σ.στ. 3-4 σ.λ. ἐπ’ ἀνδρῶν ... ἁγεμόνα, μὲ τὴ σχετικὴ βιβλιογραφία), ὅπου ὁ Πραξαγόρας (τίκτε δὲ μάτηρ | Νικώ, Σωσιάναξ ... γενέτας) ἀπὸ τὴν Κρήτη, ὃν πρὶν ἐπ' ἀνδρῶν | θήκατο Λαγείδας κοίρανος ἁγεμόνα, τιμᾶται μὲ ἐπιτύμβιο ἐπίγραμμα.

4. μαχαιροφόροι: ὀργανωμένοι σὲ στρατιωτικὴ βάση χρησιμοποιοῦνταν γιὰ τὴν προστασία τοῦ βασιλιᾶ (ὡς βασιλικοὶ μαχαιροφόροι) ἢ ἄλλων ἀξιωματούχων καὶ ὡς ὄργανα ἀστυνομικά (περὶ τὸ σῶμα μαχαιροφόροι). Βλ. Βράχα ΕΚ12 53 (μὲ παρα­πομπές).

  1. Καραγιώργης, Β. (1998), Ἕλληνες Θεοί καί Ἥρωες στήν Ἀρχαία Κύπρο, Αθήνα.
  2. Cook, A. B. (1914-1925), Zeus: A Study in Ancient Religion, Vol. I-III, Cambridge.a↑ b↑
  3. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.
  4. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  5. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  6. Dittenberger, W. (1903-1905), Orientis Graeci Inscriptiones Selectae: Supplementum Sylloges Inscriptionum Graecorum, Vols. I-II, Leipzig.
  7. Βοσκός, Α. Ι. (1997), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 2. Ἐπίγραμμα, τóμ. 2, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑
  8. Nikolaou, K. (1976), The Historical Topography of Kition, Vol. XLIII, Studies in Mediterranean Archaeology Göteborg .
  9. Karageorghis, V. & et al. (1974-1985), Excavations at Kition, Vols. I-V, Nicosia.
  10. el Hommossany, N. (1994), Μελέτες πάνω στους θεσμούς των πόλεων της Κύπρου κατά την Πτολεμαϊκή περίοδο, Αθήνα.
  11. Βοσκός, Α. Γεωργάκης, Κ. (ed.) (1998), Κυπρο-Πελοποννησιακά: μνήμες αρχαίες, 1. Αχαϊκά , Σχέσεις Αχαΐας - Κύπρου: Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα Πάτρα.
  12. Βράχας, Φ. (1984), Ἑλληνιστικὴ Κύπρος, Ἀθήνα.