You are here

E2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

E2

1[- - - - - -] καὶ μὴ τοῦτον [- - - - - - - - - - ἐὰν μὲν]2 | ἐλεύθερος ἦι3 ,

τὴν θεὸν ἱλαξά[σθω4 καὶ κα]|[τὰ τ]ὸν5 νόμον τὸν ἐν[π]όριον6

εἰσα̣[χθήτω]7 | [κ]αὶ8 ἀποτεισάτω ε̣ἶ̣τ̣α̣9 τῶι θησ[αυρῶι·]10  | [ἐ]ὰν

δὲ δοῦλος ληφθῆι τούτων11 [τι ποιῶν ἐ]|π̣αχθήτω μαστιγοῦ[σθαι

  ὑπὸ τῶν φυλάκων] | τῶν ὁρίων12 καὶ πεπράσθω ἐν̣13 [τᾶι ἀγορᾶι,

τὸ]14 | δ' ἀργύριον πιπτέτω εἰς τοὺς15 [τῆς θεοῦ πόρους·]16 ὡσαύτως

δὲ καὶ ἐν τῶι γερῶ[ν ταμιηίωι?]17  | [- - - - - -]

  1. [Vid Sokolowski LSCG 249-50 no. 149 et SEG 25 (1971) 309 no. 1112 (= S. [SEG2]). Vid. etiam Mitford FCECy 105-7 no. 8 (Pl. 39.8); Bousquet, SEG 20 (1964) 73-74 no. 256 (= B. [SEG1]). Cf. Hogarth DevC 33-34 no. 11 (Pl. 39.8); Robert, REG 75 (1962) 210 no. 326.8.]
  2. 1 ἐὰν μὲν suppl. B. S.; τὸ̣ν̣ π̣[ρ]οηρημ[ένον ? -] prop. M. ‖
  3. ἐλεύθερος ἦι B. S.: τὰ Εὐθερώσια Μ.
  4. 2 ἱλαξά[σθω B. S.: ἱλάσκ[εσθαι M. ‖
  5. καὶ κα]|[τὰ τ]ὸν S.; κατὰ]|[τ]ὸν Β.; - - -]|[- κατὰ τ]ὸν Μ. ‖
  6. ἐν[π]όρ̣ιον dubit. Voskos; ἐμ̣[π]ορ̣ικ̣ὸν prop. dubit. S. (adnot., scr. ἐν·όρ̣ιον): ἐν[τ]ό̣πιον Β. (fort. ἐν[τ]όπ̣ιον); ἐνχώριον Μ.
  7. 3 εἰσα̣-[χθήτω] S.: εἰς δ[ὲ Μ. Β. ‖
  8. [κ]αὶ S.; [κα (?] Β.; [- - κ]αὶ Μ. ‖
  9. ε̣ἶ̣τ̣α̣ (ε̣ι̣τ̣α̣) S.: ἑ̣π̣τ̣ὰ̣ ? Μ.; (?) ἐν Β. ‖
  10. θησ[αυρῶι] Β., θ̣η̣σ̣[αύρωι ? -] Μ.: ΘΗΣ[- - - - - - -] S.
  11. 4 ληφθῆι τούτων B. S.: ἀπιθῆι, τούτωι Μ. (vid. et sqq.)
  12. 4-5 [τι ποι]|ῶν̣, ἀχθήτω μαστιγοῦ[σθαι ἐντὸς (?)] | τῶν ὁρίων Β.
  13. 5 πεπράσθω ἐν̣ Μ. (ἐν B. S.)
  14. 5-6 [τᾶι ἀγορᾶι, τὸ] | S.: [- - -, τὸ] Β.
  15. 6 ἀργ. π. εἰς τοὺς̣ Μ. (τοὺς B. S.) ‖
  16. [τῆς θ. π.] S.: [(e.g.) ταμίας] Β.
  17. 7 τῶι γερῶ[ν ταμιηίωι?] Voskos (coll. E3.6 [infra] ἀτέλε[ι]αν τῶν γερῶν); τῶι γέρω[ν Μ., τῶι ΓΕΡΩ[ S.: τῶι̣ πελα[νῶι] B.
E2

(...) κι ὄχι αὐτόν (...). Κι ἂν μὲν εἶναι ἐλεύθερος, νὰ ἐξιλεώσει τὴ θεὰ

καὶ κατὰ τὸν νόμο τὸν ἐμπορικὸν νὰ καταγγελθῆ καὶ νὰ πληρώσει

ἔπειτα στὸ θησαυροφυλάκιο (τὸ πρόστιμο)· ἂν ὅμως συλληφθῆ δοῦ-

λος νὰ κάνει κάτι ἀπ' αὐτά, νὰ ὁδηγηθῆ γιὰ μαστίγωμα ἀπὸ τοὺς

φύλακες τῶν συνόρων καὶ νὰ πουληθῆ στὴν ἀγορά, καὶ τὰ χρήματα

νὰ περιπίπτουν στοὺς πόρους τῆς θεᾶς· κι ἐπίσης στὴν ἀποθήκη τῶν

γερῶν (νὰ κατατίθενται τὰ γέρα τῶν θυσιῶν).

Σχόλια: 

Ἐπιγραφὴ ποὺ βρέθηκε κτισμένη στὸν τοῖχο τῆς μικρῆς ἐκκλησίας τοῦ ἐρειπωμένου Μοναστηριοῦ τῆς Ἁγίας Μονῆς (13 μίλια στὰ βόρεια τῆς Παλαιπάφου καὶ 15 μίλια στὰ βορειοανατολικὰ τῆς Νέας Πάφου, κοντὰ στὸ ὀρεινὸ Μοναστήρι τῆς Παναγίας τῆς Χρυσορογιάτισσας) μαζὶ μ' ἄλλες ἐνδια­φέρουσες ἐπιγραφές· χρονολογεῖται στὶς ἀρχὲς τοῦ 3ου αἰ. π.Χ., στὰ τελευταῖα πιθανῶς χρόνια τοῦ Πτολεμαίου Α΄ Σωτῆρος (περ. 367/6-283 ἢ 282 π.Χ.), καὶ διασώζει –παρεφθαρμένο δυστυχῶς– ἕναν ἱερὸ νόμο τοῦ Ἡραίου τοῦ βασιλείου τῆς Πάφου, ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιγραφὴ ICS1 90 ποὺ ἀνακαλύφθηκε μαζὶ (βλ. καὶ ἀνωτ. σχόλ. στὸ 11 Ε59α, καὶ τὰ σχόλια γενικὰ στὸ Ε59): Παφω βασιλε[]ς ΝικοκλέϜης | ἱερεὺς τᾶς Ϝανάσ(σ)ας | βασιλῆ[ο]ς Τιμάρχω ἶνις | τὰς κίyονα<υ>ς(?) νέας | κατέστασε τᾶι θεῶι τᾷ Ἥραι· πβ. καὶ τὴν ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὴν Ἀμαθοῦντα (τῆς Ρωμαϊκῆς περιόδου) ΑΚΕΠ2 Δα΄ 30.5 ἀπὸ τοῦ Ἡραίου | ἕως τοῦ λιθοστρ[ώ]του τὰ δένδρα | Αἴσιμος ἐφύτευσε καὶ ἀν|έθηκεν τοῖς θεοῖς καὶ | τὸν ναόν. ὃς ἂν δέ τι τούτων ἐξαλείψηι, | οἱ θεοὶ μὴ γένοιντο ἕρκος (βλ. καὶ Δα΄ / Δβ΄ 30 κἑ. μὲ §50 γιὰ τὴ λατρεία τῆς Ἥρας στὴν Κύπρο, καὶ Καραγιώργη ΕΘΗρΑΚ3 174 κἑ., Masson ICS1 σσ. 145 κἑ. κ.ἀ. μὲ παραπομπές, κ.ἄ. [γιὰ τὴ λατρεία τῆς Ἥρας γενικὰ Burkert4 ΑρΕΘ 284-93 μὲ βιβλιογραφία, καὶ ΕλλΜ5 2. 90-98 μὲ «τεκμηρίωση»], βλ. ἐπίσης Chantraine6 σ.λ. Ἥρα γιὰ τὴν ἐτυμ.: προελληνικὴ καταγωγή, ὅπως καὶ τὸ ἥρως).

1 κἑ. Τὸ θέμα τῆς παράβασης ποὺ πρέπει νὰ τιμωρηθῆ δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ καθοριστῆ μὲ βεβαιότητα, καθὼς τὸ κείμενο εἶναι παρεφθαρμένο στοὺς κρίσιμους πρώτους στίχους, καὶ στὸ τέλος. Διαβάζοντας νόμον τὸν ἐν[π]όρ̣ιον στὸν στ. 2 (ἐμπόριος = ἐμπορικός, βλ. LSJ97 σ.λ. ἐμπόριος ΙΙΙ.2) ἔχουμε μιὰν ἔνδειξη γιὰ σχέσεις συναλλαγῆς, μεταξὺ τῶν ἐντοπίων ἀλλὰ καὶ τῶν ξένων (πβ. Πλάτ. Νόμ. 916d κἑ., κυρίως 917c-e)· διαβάζοντας ὅμως ἐν[τ]όπ̣ιον (ἀνάγνωση πιθανή, καὶ εὔλογη), τὰ πράγματα γενικεύονται (πβ. ὅ.π. 842d κἑ. καὶ 913a κἑ.: a./d. θησαυρὸν/-οῦ, a.κἑ. πατέρων καὶ νόμον, d. ἐν ἀγορᾷ, 914a ἐὰν μὲν ἐλεύθερος... ᾖ καὶ c. ἐὰν δέ τις ἐλεύθερος ... ἀποτινέτω, b. ;δοῦλος ... μαστιγούσθω, κ.τ.τ.

3. θησ[αυρῶι]: βλ. LSJ97 / LSK8, κυρίως ΙΙ.1 θησαυροφυλάκιο, 3. κιβώτιο ἢ θήκη πολύτιμων πραγμάτων (κ.τ.τ.)· βλ. καὶ ἀνωτ. 11 Ε15 Θ̣ησαυρὸν Κυπρίαι (...) ἀνέθηκε Ἀνδρ̣οκλῆ̣ς βασιλεύς (μὲ σημ. γιὰ τὸ κιβωτιόσχημο κατασκεύασμα τοῦ ἀφιερώματος καὶ τοὺς θησαυροὺς γενικά, μὲ παραπομπὴ καὶ στὸν Burkert4 ΑρΕΘ 158 κἑ. καὶ 217 [βλ. κατωτ.], κ.ἀ.), καὶ –γιὰ τὴ μεταφ. σημασία– 11 Ε34.11-12 σ.λ. θησαυρὸς βαρὺς | γονεῦσι. Πβ. Meiggs – Lewis, SGrHI9 424 κἑ. (ἀρ. 72).

7. ἐν τῶι γερ[ῶν ταμιηίωι]: ἡ ἀνάγνωση γερῶν (ὀνομ. τὰ γέρα, ἑνικ. τὸ γέρας) εἶναι, νομίζουμε, ἡ μόνη δυνατή· γιὰ τὴ συμπλήρωση τῆς φράσης (καὶ τοῦ στίχου) δὲν βλέπουμε καλύτερη ἐπιλογὴ ἀπὸ τὸ ταμιεῖον. Πβ. κατωτ. Ε3.5-6 γιὰ τὴν παραχωρούμενη Νουμηνίῳ καὶ ἐγγόνοις ὧν ἂν θύωσιν ἀτέλε[ι]αν τῶν γερῶν, καὶ βλ. Burkert ΑρΕΘ4 217: «Ὁ ἱερεύς (...) παίρνει ἕνα τιμητικὸ μερίδιο (γέρας) ἀπό τό κρέας (...)· σ' αὐτόν περιέρχονται τελικά οἱ τροφές πού ἀποτίθενται δίπλα στόν βωμό σέ μιά τράπεζα. Συχνά ἐπίσης παίρνει καί τό δέρμα. Μέ τόν βαθμιαῖο ὀρθολογισμό καθορίσθηκαν σταθερές δαπάνες, οἱ ὁποῖες εἰσπράττονταν μαζί μέ τήν προσφορά τοῦ ἑκάστοτε θύματος· ἄν αὐτές οἱ δαπάνες ὁρίζονταν σέ χρῆμα, τό Ἱερό διατηροῦσε ἕνα κιβώτιο, θησαυρόν, μέ ἄνοιγμα γιά τήν ρίψη τῶν νομισμάτων. Μιά ἐξαίρεση, πού ὅμως ἀνήκει σέ παλαιά παράδοση, ἦταν στήν Ἑλλάδα ἡ πομπή ἐπαιτείας τοῦ ἱερέως» (βλ. καὶ σημ. 16-18 μὲ βιβλιογραφία: κυρίως S. Dow καὶ D. H. Gill, “The Greek cult table”10, AJA 69 [1965] 103-14, καὶ πβ. τὸ σημερινὸ παγκάρι καὶ τὸν δίσκο τῶν ἐκκλησιῶν).

  1. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.a↑ b↑
  2. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  3. Καραγιώργης, Β. (1998), Ἕλληνες Θεοί καί Ἥρωες στήν Ἀρχαία Κύπρο, Αθήνα.
  4. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.a↑ b↑ c↑
  5. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  6. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.
  7. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.a↑ b↑
  8. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .
  9. Meiggs, R. & Lewis D. (1969), A Selection of Greek Historical Inscriptions (to the end of the Fifth Century B.C.), Oxford.
  10. Dow, S. & Gill D. H. (1965), The Greek Cult Table, AJA 69: 103-114.