You are here

E15

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

     1Θ̣̣̣̣̣ησαυρὸν2  Κυπρίαι  κ̣̣̣̣̣α̣̣̣̣̣ὶ̣̣̣̣̣3 [Ὀρε]σ̣̣̣̣̣θέ̣̣̣̣̣ως4  εἰ[κόνα]5 μορ[φ]ῆ̣̣̣̣̣[ς]6
2          υἱοῦ τήνδε ἀνέθηκε  Ἀνδρ̣̣̣̣̣οκλῆ̣̣̣̣̣ς7  βασιλεύς.

  1. Supra distichon elegiacum literatura alphabetica incisum, ta|-i-te-o-|i, τᾶ|ι θε|ῶι (« à là déesse... ») literatura syllabica incisa dubitans leg. et suppl. Masson coll. ICS 6, 7, 90 etc. apud HH (? ta]-ị̣̣̣̣-te-ọ̣̣̣̣[i? = ? τᾶ]ι̣ θεῶ̣̣̣̣̣[ι? Hans.)
  2. 1 θ̣̣̣̣̣ησαυρὸν Hans.: θησαυρὸν cett. ‖
  3. κ̣̣̣̣̣α̣̣̣̣̣ὶ̣̣ HH MH SEG: καὶ Hadj. Hans. ‖
  4. [Ὀρε]σ̣̣̣̣̣θέ̣̣̣̣̣ως legimus (suppl. MH; vid. infra s.v.), [Ὀρε]σ̣̣̣̣̣θέως MH SEG; [Ὀρε]σ̣̣̣̣̣θ̣̣̣̣̣έ̣̣̣̣̣ως Hans.; [Ὀρε]σθέως Hadj.: ...θέ̣̣̣̣̣ως HH ‖
  5. εἰ[κόνα] suppl. HH, it. cett. ‖
  6. μορ[φ]ῆ̣̣̣̣̣[ς] legimus (suppl. HH); μορ̣̣̣̣̣[φ]ῆ̣̣̣̣̣[ς] HH MH Hans.; μορ̣̣̣̣̣[φ][ς] SEG; μορ[φ][ς] Hadj.
  7. 2 Ἀνδρ̣̣̣̣̣οκλῆ̣̣̣̣̣ς legimus; Ἀνδροκλῆ̣̣̣̣̣ς HH MH SEG; Ἀνδ̣̣̣̣̣ρο̣̣̣̣̣κλῆς Hans.; Ἀν[δ]ροκλῆς Hadj.; Ἀνδροκλέης pro Ἀνδροκλῆς dubit. prop. Bingen (SEG) («vix recte» Hans.).

Θησαυρὸ στὴν Κυπρία καὶεἰκόνα τῆς μορφῆς

    τοῦ γιοῦ του ἐτούτη πρόσφερε ὁ Ἀνδροκλῆς ὁ βασιλιάς.

Σχόλια: 

Ἐπίγραμμα ἀναθηματικὸ ἀποτελούμενο ἀπὸ ἕνα ἐλεγειακὸ δίστιχο σὲ κεφαλαιογράμματη ἀλφαβητικὴ γραφὴ καὶ ἕνα ἀπόσπασμα ὑπερκείμενο χαραγμένο στὸ τοπικὸ συλλαβάριο ποὺ φαίνεται νὰ δίνει τὴν ἀφιέρωση στὴ θεά (ὅπως σὲ πολλὰ ἀνάλογα κείμενα). Εἶναι χαραγμένο σὲ βάση ἀπὸ λευκὸ μάρμαρο ποὺ βρέθηκε τὸ 1979 στὴν περιοχὴ τῆς Ἀμαθούντας ἔξω ἀπὸ τὴ Λεμεσό (στὸ Μουσεῖο τῆς ὁποίας βρίσκεται τώρα, ὑπ' ἀρ. ΑΜ 547) καὶ ἀποτελεῖ τὸ ἐμπρόσθιο κάτω μέρος θησαυροῦ τὸν ὁποῖο πρόσφερε στὴν Ἀφροδίτη ὁ βασιλιὰς Ἀνδροκλῆς μαζὶ μὲ εἰκόνα μορφῆς τοῦ γιοῦ του Ὀρεσθέως. Τόσο τὸ πάνω μέρος τοῦ θησαυροῦ ὅσο καὶ τὸ ἄγαλμα τοῦ Ὀρεσθέα δὲν ἔχουν ἀνακαλυφθῆ κατὰ τὶς πρόσφατες ἀνασκαφὲς ποὺ διενήργησε ἡ Γαλλικὴ ἀρχαιολογικὴ ἀποστολή· στὰ εὑρήματα ὅμως συμπεριλαμβάνεται ἐνδιαφέρουσα ἐπιγραφή, δίγραφη καὶ δίγλωσση, ποὺ ἀναφέρεται ἐπίσης κατὰ πᾶσαν πιθανότητα σὲ ἀφιέρωση ἀπὸ τὸν Ἀνδροκλῆ ἀνδριάντων τῶν υἱῶν του Ὀρ]εσθέως καὶ Ἀνδραγόρου Κυπρίαι Ἀφροδίτηι (ποὺ συνεξετάζεται κατωτ.). Τὸ ἀναθηματικὸ ἐπίγραμμα χρονολο­γεῖται ἀπὸ τοὺς Hellmann καὶ Hermary1 στὰ 315-310 περ. π.Χ. (ὁπωσδήποτε πρὶν ἀπὸ τὸ 306, κατὰ τὸν Hansen2), καὶ ἀποτελεῖ σημαντικὴ ἐπιγραφικὴ μαρτυρία γιὰ τὸν Ἀνδροκλῆ, περὶ τοῦ ὁποίου σπανίζουν οἱ πληροφορίες, καθὼς ἐπισκιάζεται ἀπὸ τοὺς σύγχρονούς του βασιλεῖς τῆς Σαλαμίνας Νικοκρέοντα καὶ Νικοκλῆ.

1. Θ̣ησαυρὸν: καθὼς λείπει τὸ πάνω μέρος τοῦ ἀφιερώματος (ἡ μαρμάρινη πλάκα βρέθηκε ἐντοιχισμένη σὲ τοῖχο Βυζαντινῆς Βασιλικῆς), δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ σχηματίσει κανεὶς πλήρη εἰκόνα γιὰ τὸν θησαυρὸν αὐτόν, εἶναι φανερὸ ὅμως ὅτι δὲν πρόκειται γιὰ συνηθισμένη βάση ἀγάλματος ἀλλὰ γιὰ κιβωτιόσχημο κατασκεύασμα (μήκους 100 ἑκατ., ὕψους 23.5 ἑκατ. στὰ δεξιὰ καὶ 26.5 στὰ ἀριστερά, πάχους μεγίστου 45 ἑκατ.), μὲ ἕνα μεγάλο κοίλωμα πρὸς τὴν ἀριστερὴ πλευρά (βάθους 8 ἑκατ. καὶ διαμέτρου 13.5 ἑκατ. στὸν βυθὸ καὶ 25 στὴν κορυφή) καὶ ἕνα μικρότερο στὴν ἐπάνω δεξιὰ γωνία (βάθους 5.1 ἑκατ. καὶ μέγιστης διαμέτρου 15 ἑκατ.). Βλ. Hellmann καὶ Hermary1, BCH 104 (1980) 259-61 καὶ 805-6 (μὲ φωτογραφία καὶ σχεδιάγραμμα ἀνάλογης βάσης γιὰ προσφορὲς ἀπὸ τὴ Θήρα στὶς σσ. 260-61) καὶ 264-66 γιὰ τοὺς θησαυροὺς γενικά (μὲ βιβλιογραφία, βλ. ἐπίσης RE3 σ.λ. θησαυρός καὶ Burkert ΑρΕΘ4 158 κἑ., 217, κ.ἀ.) καὶ ἰδιαίτερα γιὰ τὴ χρήση θησαυρῶν στὴν Κύπρο καὶ τὴν παρουσία ἀγάλματος πάνω στὴ βάση γιὰ προσφορὲς τῆς Ἀμαθούντας (μὲ τὴν ἐνδιαφέρουσα ἑρμηνεία ὅτι ὁ Ἀνδροκλῆς μὲ τὸ ἄγαλμα τοῦ γιοῦ του θὰ συνέτεινε στὴν αὔξηση τῶν ἐσόδων τοῦ ἱεροῦ, καὶ μὲ τὴν παραπομπὴ σὲ χωρίο τοῦ Κλημ. Ἀλεξ. Προτρ. 1.2.13 κατὰ τὸ ὁποῖο οἱ μυούμενοι στὴ λατρεία τῆς Ἀφροδίτης νόμισμα... εἰσφέρουσιν αὐτῇ ... ὡς ἑταίρᾳ ἐρασταί).

Κυπρίαι: πβ. ΙΑ5 66 (BCH 106 [1982] 235 κἑ., SEG6 32 (1982) 374 ἀρ. 1318, ΑΚΕΠ7 Ε΄ [1983] 33, RDAC8 1984 269-71) Β[ασιλεὺς Ἀνδροκλῆς – – – – – Ὀρ]εσθέως καὶ Ἀνδραγόρου Κυπρίαι Ἀφροδίτηι (συμπλ. SEG6 ὅ.π. σημ., πβ. σημ. Hansen2)· ἐπιγραφὴ –πάλι– τῆς Ἀμαθούντας (ποὺ ἀνακαλύφθηκε ἀπὸ τὸν Sittig στὴν κορφὴ τῆς ἐκεῖ ἀκρόπολης καὶ εἶναι κατὰ ἕνα περίπου αἰ. μεταγενέστερη ἀπὸ τὶς δύο προηγούμενες) ὅπου κατὰ πᾶσαν πιθανότητα διαβάζεται Κυπρ[ίαι], ὅπως ἐδῶ (βλ. RDAC8 1972 201-3, SEG6 28 [1978] 370 ἀρ. 1297, ΑΚΕΠ7 Δα΄ / Δβ΄ 28.28, κ.ἀ.)· ἐπιγραφὴ ἀπὸ τὸ γειτονικὸ χωριὸ Ἅγ. Τύχωνας τῆς Ρωμαϊκῆς περιόδου, ὅπου: [Κ]υπρί[αι] Ἀφροδε[ί]τηι (καὶ αὐτοκράτορ[ι] Τίτῳι Καίσαρι, βλ. JHS 66 [1946] 40 ἀρ. 16 = ΑΚΕΠ7 Δα΄ 20.31). Σχολιάζοντας τὰ ἀνωτέρω οἱ Masson καὶ Hermary5 (BCH 106 [1982] 241-42) συμπεραί­νουν ὅτι, καθὼς ἡ Ἀφροδίτη ἔφερε ἕνα διαφορετικὸ ὄνομα σὲ κάθε πόλη καὶ ἀποκαλοῦνταν Fάνασσα στὴν Πάφο, Παφία στοὺς Χύτρους καὶ στοὺς Γόλγους (μήπως καὶ στὴ Λήδρα; [βλ. ἀνωτ. Ε13.1, πβ. ΑΚΕΠ7 Δα΄ 20.37]), Γολγία στὸ Ἰδάλιο καὶ στὸ Ἄρσος, τὸ τοπικό της ὄνομα στὴν Ἀμαθούντα ἦταν Κυπρία (καὶ Ἀφροδίτη Κυπρία, ὅπως στὴν Πάφο συχνότατα καὶ Ἀφροδ(ε)ίτη Παφία, ὅπως κατωτ. Ε46 καὶ ΑΚΕΠ7 Δα΄ 20.46 κἑ.). Στὶς λογοτεχνικὲς πηγὲς τὸ Κυπρία ἐμφανίζεται μόνο στὸν Πίνδ. Ὀλ. 1.75 Φίλια δῶρα Κυπρίας καὶ Νεμ. 8.7 Κυπρίας δώρων· ἀποκαλεῖται ὅμως συχνότατα Κύπρις (βλ. κατωτ. Ε32.2, καὶ ἀνωτ. Ε9.4: διάφ. γραφή), ἀλλὰ καὶ Κυπρογενής, Κυπρογένηα καὶ Κυπρογένεια, καθὼς ἐπίσης καὶ ΓολγίαΓοργία, Παφία, κ.λπ. (βλ. ΑΚΕΠ7 Δα΄ 20-20.140, 23-24.6, 25-25.1, 26-26.19, κ.λπ., καὶ ΑΚυΓ9 1β´ 5 Υ1.2 καὶ 5 Υ3.1 μὲ τὰ ἀντίστοιχα σχόλ.). Στὴν προκείμενη περίπτωση προηγεῖται σὲ συλλαβικὴ γραφὴ τᾶ̣̣]ι θεῶ̣̣[ι (κατὰ πᾶσαν πιθανότητα), πιθανῶς ὡς εἶδος προμετωπίδας (ὅπως συχνὰ τὸ Ἀφρο­δ(ε)ίτηι Παφίαι, Ἀφροδίτηι, Ἀφροδίτης κ.τ.τ.), πβ. κατέστασε τᾶι θεῶι καὶ κατέθηκε τᾶι θιῶι τᾶι Γολγίαι (ICS10 6 [πβ. 7] καὶ 219, σὲ συλλαβικὴ ἐπίσης γραφή, ἀλλὰ στὸ τέλος τοῦ κειμένου).

[Ὀρε]σ̣̣θέ̣̣ως: ἔτσι συμπλήρωσαν –εὔστοχα ἀπὸ κάθε ἄποψη– οἱ Masson καὶ Hermary5 (ὅ.π. 240), παραβάλλοντας πρὸς τὸ ἐκεῖ δημοσιευόμενο καὶ ἑρμηνευ­όμενο (καὶ ἀνωτ. σ.λ. Κυπρίαι παρατιθέμενο) ΙΑ5 66 Ὀρ]εσθέως καὶ Ἀνδραγόρου (ὀνόματα προφανῶς γιῶν τοῦ Ἀνδροκλῆ, τῶν ὁποίων ἀγάλματα ἀφιερώνει στὴν Ἀφροδίτη, βλ. Hansen2: "ạ̣-ṭ̣ọ̣-ro-ke-le-ẉ̣ẹ̣-se = ᾽Α̣〈〈ν〉〉δ̣ροκλέϜ̣η̣ς̣̣ habet) ?τοὺς ?ἀνδριάντας ?τῶν ?ἑαυτοῦ ?υἱῶν" etc.). Τὸ πολὺ σπάνιο αὐτὸ ὄνομα (βλ. LGPN11 σ.λ. Ὀρεσθεύς) ἀπαντᾶ καὶ σὲ ἐπιτύμβια στήλη ἀπὸ τὴν Ἀμαθούντα, ἐπίσης (τῆς Ἑλληνιστικῆς ἐποχῆς πιθανόν), ὅπου Ζωπύρα Ὀρεσθέως (MSW ECy12 96: βλ. Masson – Hermary5, ὅ.π.). Ὁ 'Ορεσθεύς, ὅμως, ἐμφανίζεται στοὺς μύθους τῆς Ἀρκαδίας (ὡς ἕνας ἀπὸ τοὺς 50 γιοὺς τοῦ Λυκάονα, ὡς οἰκιστὴς τοῦ Ὀρεσθασίου ποὺ μὲ τὸν χρόνο μετονομάζεται σὲ Ὀρέστειον... ἀπὸ Ὀρέστου... τοῦ Ἀγαμέμνονος, κατὰ τὸν Παυσ. 8.3.1, πβ. Στεφ. Βυζ. Ἐθν. 494.23-4 Ὀρεσθάσιον, πόλις Ἀρκαδική, ἀπὸ Ὀρεσθέως τοῦ Λυκάονος κλπ.), τῆς Λοκρίδας καὶ τῆς Αἰτωλίας, ὡς γιὸς τοῦ Δευκαλίωνος, «ἄνθρωπος τῶν ὀρέων» τοῦ ὁποίου ἡ σκύλλα γεννᾶ ἕνα ραβδί ἀπὸ τὸ ὁποῖο φυτρώνει ἄμπελος καὶ τοῦ ὁποίου ὁ γιὸς Φύτιος εἶναι ὁ πατέρας τοῦ περίφημου Οἰνέως (ἐνῶ σὲ μιὰν ἄλλη παραλλαγὴ τοῦ μύθου τὰ σταφύλια ἀνακαλύφθηκαν ἀπὸ ἕνα βοσκὸ ποὺ ὀνομαζόταν ΣτάφυλοςὈρίστας, μιὰ παρεφθαρμένη μορφὴ τοῦ Ὀρεσθεύς ἢ τοῦ Ὀρέστης, βλ. Kerényi Μυθ.13 360 μὲ σημ., πβ. Παυσ. 10.38.1 κἑ.). Ἀπ' τὴ γενιὰ τοῦ Λυκάονα εἶναι ὁ Ἀρκάς (ἀπὸ τὴν κόρη του Καλλιστὼ καὶ τὸν Δία), τοῦ ὁποίου ὁ γιὸς Ἔλατος εἶναι σύζυγος Λαοδίκης τῆς Κινύρου (κατὰ τὸν Ἀπολλόδ. 3.102) κι ὁ ἄλλος γιὸς Ἀφείδας πρόγονος τοῦ Ἀγαπήνορος, τοῦ ἱδρυτοῦ τῆς Πάφου καὶ τῆς λατρείας τῆς Ἀφροδίτης (βλ. ΕλλΜ14 3. 239 κἑ. μὲ γενεαλογικὸ πίνακα στὴ σ. 241), καὶ CEG22 824 [Ἀρκαδ., 369 π.Χ.], μὲ σημ.). Τί ἦταν, εἶν' ἡ εὔλογη ἀπορία, ἐκεῖνο ποὺ ὤθησε τὸν Ἀνδροκλῆ νὰ ὀνομάσει τὸν ἕνα του γιὸ Ὀρεσθέα; Ὁ πολυπλόκαμος καὶι πολυσχετιζόμενος μὲ τὴν Κύπρο ΜΥΘΟΣ; Κάποιες ἄγνωστες εἰδικὲς ΣΧΕΣΕΙΣ μεταξὺ Ἀμαθούντας καὶ μακρυνῶν ἀπογόνων τοῦ Ὀρεσθέα; Ἡ γύρω φύση (μὲ τὰ ΟΡΗ καὶ τ' ἀμπέλια) κι ἡ ζωή (μὲ τὰ ὀνομαστὰ κρασιὰ τῆς περιοχῆς); Μήπως ἕνα παιχνίδι ἐτυμολογικὸ μὲ τὸ ὄνομα τῆς Ὀρείας Ἀφροδίτης καὶ τοῦ Διὸς Ὀρομπάτα (τοῦ Αἰνιάνα ἱερέα τοῦ ὁποίου τὸ ἄγαλμα ἀφιερώνεται Κυπρ[ίαι] στὴν ἐπιγρ. ΑΚΕΠ7 Δα΄ 28.28 ποὺ σχολιάσαμε ἀνωτ., βλ. καὶ σχόλ. ὅ.π. Δβ΄); Ἢ ὅλα τοῦτα μαζί; Ὅπως σημειώνουν οἱ Masson καὶ Hermary5 (ὅ.π.), μολονότι καμμιὰ εἰδικὴ ἐπαφὴ μεταξὺ Ἀμαθούντας καὶ Ἀρκάδων δὲν μαρτυρεῖται, οἱ δεσμοὶ μεταξὺ Κύπρου καὶ Ἀρκαδίας δὲν χρειάζεται νὰ ὑπογραμμιστοῦν, ὥστε ἡ παρουσία ἑνὸς τέτοιου ὀνόματος στὸν βασιλικὸ οἶκο τῆς Ἀμαθούντας δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἐκπλήσσει. Πόσο μᾶλλον ποὺ συνυπάρχουν πολλοὶ ἄλλοι λόγοι γιὰ τὴν ἐπιλογὴ αὐτή (κι ὁ Ἀπόλλων Ὑλάτης εἶναι κοντά, καὶ τὸ ὄνομα ὈρέσταςὈρέστης εἶναι πολὺ γνωστό, κυρίως στὴν Ἤπειρο καὶ στὴ βόρεια Ἑλλάδα, ἕνας μάλιστα Ἠπειρώτης Ὀρέστας πεθαίνει καὶ θάβεται στὴν Ἀμαθούντα κατὰ τὸν 3ον αἰ. π.Χ. [RDAC8 1972 200 κ.ἀ., βλ. PPC15 σ.λ.], καὶ τοπωνύμια σχετικὰ σώζονται ὣς σήμερα, ὅπως Ὀρείτης, Ὀρεῖτες, Ὀρεινά, κ.τ.τ.).

1-2. εἰκόνα μορ[φ]ῆ̣̣[ς]| υἱοῦ τήνδε ἀνέθηκε: πβ. ἀνωτ. Ε14.1 εἰκόνα τάνδε (μὲ σχόλ. στοὺς στ. 1-2) καὶ κατωτ. Ε17.8 τῆς ἴδιας γνώμης εἰκόνα τήνδ' ἀπέθου καὶ 1 [Τόνδ' È È –] ἀνέθηκα· πβ. ἐπίσης CEG22 777 Εἰκόνα τήνδε ἀνέθηκεν [Ἀπή]μων πατρὸς ἑαυτοῦ | ἀθανάτοισι θεοῖς καὶ 796 [εἰ]κόνα τήνδε ἀνέθηκε... (τήνδε ἀντὶ τήνδ', ὅπως ἐδῶ) / 858.3 ("saec. IV ?") [εἰ]κ[ό]να μὲμ̣̣ μ̣̣ορ̣̣φῆς· Ἀνθ. 5.274.1 εἰκόνα μορφῆς | ἡμετέρης καὶ 16.139.1-2 Τιμόμαχος Μήδειαν ὅτ' ἔγραφεν, εἰκόνι μορφᾶς | ἀψύχου ψυχὰς θήκατο διχθαδίας, κ.τ.τ. Ὡς ἐκθλιβόμενο πρέπει νὰ θεωρηθῆ καὶ τὸ -ε τοῦ ἀνέθηκε (βλ. ἀνωτ. σχόλ. στὸ Ε4).

2. Ἀνδ̣̣ροκλῆ̣̣ς βασιλεύς: Ἀνδροκλῆς Ἀμαθούσιος | βασιλεὺς ἢ ἁπλῶς Ἀνδροκλῆς σὲ ἐπιγραφὲς τῆς Δήλου ὅπου καταγράφονται ἀφιερώματά του στὸν Ἀπόλλωνα (IG216 XI 135.39-41, 203b.51-52, 205ab. 7-8, 219b. 44 = ΑΚΕΠ7 Ε΄ 11-11γ), πιθανῶς β[ασιλεὺς ἈνδροκλέϜης ἢ Ἀνδροκλῆς] στὴν ἀνωτ. σχολιαζόμενη ΙΑ5 66 ((ν)δροκ̣̣[λέϜεος (?) βα(σιλεύοντος ?)] καὶ σὲ ἐπιγρ. τῶν Χύτρων, 5ου ἢ ἀρχῶν 4ου αἰ. π.Χ., γιὰ ὁμώνυμο βασιλιά): SEG6 20 [1964] 89 ἀρ. 314). Στὶς ἱστορικὲς πηγὲς ἀναφέρεται –ἄμεσα ἢ ἔμμεσα– μαζὶ μὲ τὸν Πνυταγόρα τῆς Σαλαμίνας καὶ τὸν Πασικράτη τῶν Σόλων στὸ πλευρὸ τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου καὶ στὴ συνέχεια στὸ πλευρὸ τοῦ Πτολεμαίου μαζὶ μὲ τὸν Νικοκρέοντα τῆς Σαλαμίνας, τὸν Νικοκλῆ τῆς Πάφου καὶ τὸν Πασικράτη τῶν Σόλων (Ἀρρ. Ἀναβ. Ἀλεξ. 2.22.2 [κ.ἀ. ἔμμεσα] καὶ Μετ' Ἀλέξ. 24.2.30 = FGrH17 156 F 10 [: ΑΚΕΠ7 Α΄ 73 καὶ 80.1, πβ. 72.1, 77, 80], βλ. καὶ προηγ. F 7-9 καὶ ἑπομ. F 11 σημ.). Ὁ Διόδωρος μάλιστα ὁ Σικελιώτης (19.62.6: ΑΚΕΠ7 Α΄ 80) ἀναφέρει ἕνα ἐπεισόδιο ἀπὸ τὴ διαμάχη τῶν Διαδόχων στὴν Κύπρο σημειώνοντας ὅτι οἱ περὶ Σέλευκον... τὸν Ἀμαθουσίων δυνάστην ἠνάγκασαν ὅμηρα δοῦναι, προφανῶς γιατὶ ἤθελαν νὰ ἐξασφαλίσουν ὅτι ὁ Ἀνδροκλῆς θὰ ἔμενε μαζί τους στὸ πλευρὸ τοῦ Πτολεμαίου· τὸν Ὀρεσθέα, ἴσως καὶ τὸν Ἀνδραγόραν, πρέπει νὰ ὑπονοεῖ ὁ Διοδ. Σικ. μὲ τὴ λ. ὅμηρα βλ. καὶ ΕΚυΕ18 3.1γ΄), γεγονὸς ποὺ προσδίδει ἰδιαίτερο νόημα στὴν ἀφιέρωση ἀγάλματος τοῦ Ὀρεσθέα (ΙΑ1 63: Ε15) ἢ/καὶ τοῦ Ὀρεσθέα καὶ τοῦ Ἀνδραγόρα (ΙΑ5 66) στὴν Ἀφροδίτη. Τὸ μνημονευόμενο ἀπὸ τὸν Διόδ. Σικ. περιστατικὸ συμβαίνει τὸ 315 π.Χ., ἐνῶ τὸ 313 π.Χ. ὁ Ἀνδροκλῆς τιμᾶ τὸν Ἀπόλλωνα τῆς Δήλου κατὰ τὴν ἐκεῖ ἐπιγραφικὴ μαρτυρία· μὲ τὴν κυριαρχία τοῦ Πτολεμαίου στὴν Κύπρο (315 π.Χ.) τὰ ἐχθρικὰ βασίλεια στὴν ἀρχὴ καὶ τὰ ὑπόλοιπα σιγὰ σιγὰ στὴ συνέχεια (γύρω στὸ 310 π.Χ., μὲ τὸν θάνατο τοῦ Νικοκρέοντα καὶ τοῦ Νικοκλῆ, τοῦ Πασικράτη –ποὺ τὸν διαδέχθηκε γιὰ λίγο στὸν θρόνο ὁ Εὔνοστος– καὶ τοῦ Ἀνδροκλῆ) τὰ βασίλεια τῆς Κύπρου καταργοῦνται (μὲ βέβαιο terminum ante quem τὸ 306 π.Χ., ὅταν οἱ Πτολεμαῖοι χάνουν γιὰ λίγα χρόνια τὸ νησί). Μποροῦμε, ἔτσι, νὰ μιλᾶμε μὲ σχετικὴ ἀσφάλεια γιὰ χρονολόγηση τοῦ ἐδῶ ἐπιγράμματος στὴν περίοδο 315-310 π.Χ. (βλ. Hellmann καὶ Hermary1, πβ. Hansen2), μὲ πιὸ πιθανὴ χρονολογία τὸ 315 π.Χ., ὅταν συμβαίνει τὸ περιστατικὸ τῆς ὁμηρείας. Περισσότερα: Παυλίδης ΙΝK119 303 κἑ., καὶ ΕΚυΕ18 3.1.γ΄, πβ. RE3 σ.λ. Ἀνδροκλῆς (8), ΙΕΕ20 Δ΄ 88 κἑ. 267 κἑ., κ.ἀ., καὶ Homossany Μελέτες21 17 κἑ.

  1. Hellmann, M-C.. & Hermary A. (1980), Inscriptions d' Amathonte, III, BCH 104: 259-275.a↑ b↑ c↑ d↑
  2. Hansen, P. A. (1989), Carmina Epigraphica Graeca (saec. IV a. C. (CEG2)), Texte und Kommentare Berlin and New York.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  3. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .a↑ b↑
  4. Burkert, W. (1993), Ἀρχαία Ἑλληνική Θρησκεία: Ἀρχαϊκή καί Κλασσική Ἐποχή, μτφρ. Μπεζαντάκος, Ν Π. και Αβαγιανού, Α Ἀθήνα.
  5. Hermary, A. & Masson O. (1982), Inscriptions d' Amathonte, IV, BCH 106: 235-244.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑
  6. Supplementum Epigraphicum Graecum, Amsterdam/Leiden.a↑ b↑ c↑ d↑
  7. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑ h↑ i↑ j↑
  8. (1969), Report of the Department of Antiquities, Cyprus, Nicosia, Cyprus.a↑ b↑ c↑
  9. Βοσκός, Α. Ι. (1995), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 1. Ποίηση Ἐπική Λυρική Δραματική, τóμ. 1, Λευκωσία.
  10. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.
  11. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.
  12. Murray, A S., Smith A H. & Walters H B. (1900), Excavations in Cyprus: Request of Miss E. T. Turner to the British Museum, London.
  13. Kerenyi, K. (1974), Ἡ Μυθολογία τῶν Ἑλλήνων, Ἀθῆναι.
  14. Κακριδῆς, Ἰ. Θ. (1986), Ελληνική Μυθολογία, Αθήνα .
  15. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .
  16. Hiller, F (ed.) (1924), Inscriptiones Atticae Euclidis anno anteriores, Vol. I, Berlin.
  17. Jacoby, F. (1923-1958), Die Fragmente der griechischen Historiker, parts I-IIIC.2, Berlin-Leiden.
  18. Θεοδωροπούλου, A. (1997), Έρευνες στο Κυπριακό Επίγραμμα , Αθήνα .a↑ b↑
  19. Παυλίδης, Α. (1991-1993), Ιστορία της Νήσου Κύπρου, τóμ. 1-4, Λευκωσία.
  20. (1970-1979), Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, τóμ. Α΄- ΙΣΤ΄, Ἀθῆναι.
  21. el Hommossany, N. (1994), Μελέτες πάνω στους θεσμούς των πόλεων της Κύπρου κατά την Πτολεμαϊκή περίοδο, Αθήνα.