You are here

Ε63

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

   (i.)
a1,2         [– – – – – – –]ος
   [– È–È – È–È – ὑπὸ σ]άματι τῶιδε τ[έθαπται]3 
        [– È–È – È–È – πατρὸς ? ἔ]χων ὄνομα ·
3 [ὅν ποτε γεινάμενον ? κλειν]ὰ Μίλατος ἔθρε[ψε]4 ,
        [νῦν δὲ καταφθίμενον γᾶ ? κατέ]χει5 Κιτιάς .
   (ii.)
5 [– È–È – È–È – ἐσαθρ]εῖς τάφον , ἃν6 ÈÈ – È]
        [– È–È – È–È – οὔνομ]α δ' Ἁρμονία .

  1. Lin. a om. Peek; ut v. 1 edd. Nicolaou (non recte, metri gratia; vid. infra adnot. ad loc., et cf. apogr. Perdrizet).
  2. 1-5 suppl. Peek, it. Nicolaou (et nos, multa haesitanter)
  3. 1 τ[έθαπται (sine interp.) Nicolaou: τ[έθαπται], Peek (fortasse recte)
  4. 3 ἔθρε[ψε], Peek: ἔθρε[ψε] (sine interp.) Nicolaou
  5. 4 κατέ]χει Peek Nicolaou: num κατ]έχει ? (vid. apogr. Perdrizet, ubi ΕΧΕΙ)
  6. 5 ἃν Peek (vid. et apogr. Perdrizet): ὃν α Nicolaou (falso).

(i.)
                   [– – – – – – – – – –]ος
[– – – – – – κάτω ἀπ' τὸ] μνῆμα τοῦτο εἶναι θαμμένος
      [– – – – – – τοῦ πατέρα] ἔχοντας τὸ ὄνομα·
[αὐτὸν κάποτε τὸ φῶς σὰν εἶδε ἡ ξακουστ]ὴ ἡ Μίλητος ἀνέθρεψε,
      [καὶ τώρα ἀποθαμένο ἡ γῆ] καλύπτει ἡ Κιτιακή.
(ii.)
[τῆς συνετῆς γυναίκας του] τὸν τάφο ἐνατενίζεις, ποὺ [– – – –]
     [– – – – – – – –· τὸ ὄνομά της] Ἁρμονία.

Σχόλια: 

Ἐπιτύμβια στήλη ἀπὸ λευκὸ μάρμαρο, ἀκρωτηριασμένη σ' ὅλες τὶς πλευρές, ἡ ὁποία βρισκόταν στὴν οἰκία τῆς κυρίας Vondiziano στὴ Λάρνακα (κατὰ τὴ μαρτυρία τοῦ P. Perdrizet1, ποὺ τὴν κατέγραψε καὶ τὴ σχολίασε στὸ BCH 20 [1896] 339, ἀρ. 5). Στὴ στήλη, ποὺ χρονολογεῖται στὸν 2ον αἰ. π.Χ. (Nicolaou2, "Anf. II. Jh." Peek3, καὶ "early 2nd century" Mitford4), εἶναι χαραγμένα τρία ἐλεγειακὰ δίστιχα, καὶ πάνω ἀπ' αὐτὰ πιθανῶς ἕνα σύντομο πεζὸ συνοδευτικὸ κείμενο (ἀπὸ τὸ ὁποῖο σώζονται μόνο τὰ δύο τελευταῖα γράμματα). Ἡ κατάσταση τῆς ἐπιγραφῆς δὲν ἐπιτρέπει ἀσφαλῆ συμπεράσματα γιὰ τὸ ἀκριβὲς περιεχόμενό της. Σώζεται τὸ ὄνομα Ἁρμονία στὸν τελευταῖο στ. καὶ τὸ τάφον στὸν προτελευταῖο, ἐνῶ τὰ ἐλάχιστα σωζόμενα τμήματα τῶν τεσσάρων πρώτων στ. δίνουν μὲ σχετικὴ βεβαιότητα τὴν εἰκόνα νεκροῦ ἄνδρα ἀπὸ τὴ Μίλητο ποὺ πέθανε καὶ θάφτηκε στὸ Κίτιο: συνολικά, ἢ ἔχουμε ἕνα ἐπίγραμμα γιὰ ἕνα ζεῦγος ποὺ πέθαναν καὶ θάφτηκαν ταυτόχρονα, ἢ δύο ἐπιγράμματα, γιὰ τὸν Μιλήσιο τὸ α΄ (στ. 1-4) καὶ τὸ β΄ γιὰ τὴν Ἁρμονία (πιθανῶς τὴ γυναίκα του) ποὺ πέθανε ἀργότερα καὶ ἀποτέ­θηκε στὸν ἴδιο τάφο (στ. 5-6). Τὸ δεύτερο φαίνεται πιὸ πιθανό· πβ. Perdrizet1: « L'inscription devait se composer de deux épigrammes. La première, formée de deux distiques, était, semble-t-il, en l'honneur d'un homme de Citium (sic), dont le nom, -os, servait d'en tête et comme de titre au petit poème (sic). Le distique final paraît avoir été composé pour une femme, Harmonia. Les deux épigrammes pourraient donc être les épitaphes de deux époux », καὶ βλ. Peek3, ποὺ τὰ ἐκδίδει μὲ κενὸ μετὰ τὸν 4ον στ. καὶ ὑπὸ τὸν τύπο VIII: "Mehrere auf einem Stein stehende Gedichte, die verschiedenen (einander nahestehenden) Toten getten" (περισσότερα ἐπιγρ. σὲ μιὰ στήλη, γιὰ διαφορετικοὺς νεκρούς, ἀρ. 2016-2040: πρὸς τὸ ἐδῶ, πβ. κυρίως 2020, 2026, 2037). Ἀντίθετα, ὁ Mitford4 ὁμιλεῖ γιὰ ἕνα ἐπίγραμμα ("bearing an epigram which commemorates a Milesian and his wife", ἐκδίδοντας ὡς ἑνιαῖο σύνολο τοὺς ἕξι στίχους, ὅπως καὶ ἡ Nicolaou2 ἀργότερα). Γιὰ τὸ περιεχόμενο βλ. καὶ ἀνωτ. Ε62 εἰσαγ. σημ. (μὲ περαιτέρω παραπομπές).

1. ὑπὸ σ]άματι τῶιδε τ[έθαπται]: πβ. λ 52 οὐ γάρ πω ἐτέθαπτο ὑπὸ χθονὸς εὐρυοδείης, Vita Herodotea 140 (Hom. Opera5 V, Allen, σελ. 199) ἀγγελέω παριοῦσι Μίδης ὅτι τῇδε τέθαπται, CEG26 708.2-3 τῶι]δε τάφωι (...). | θάψαν (...) ἑταῖροι, κ.τ.τ. Γιὰ τὸ θάπτω βλ. ἀνωτ. Ε34.11 σ.λ. τάφοισι, γιὰ τὸ σᾶμα βλ. ἀνωτ. Ε26.1 (σημ.).

2. πατρὸς? ἔ]χων ὄνομα: πβ. ἀνωτ. Ε2 σχόλ. σ.στ. 7 σ.λ. λαχόντα τοκῆϊ ... οὔ̣̣νομ̣̣[α ταὐτό], μὲ παραπομπές: κυρίως EGr 311.3 υἱὸς Τρύφωνος τοὔνομα τἀτὸν ἔχων καὶ GVI3 1805.2 οὐ γενόμαν Σάμιος [κ]εῖνος ὁ Πυθαγόρας, | ἀλλ' ἐφύην σοφίῃ τἀτὸ λαχὼν ὄνο[μα] (χωρία ποὺ ἐπιβεβαιώνουν ὅτι τὸ ]χων εἶναι εὔλογο ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰσηγοῦνται ὡς εὔλογο ἐπίσης τὸ λα]χών).

3. κλειν]ὰ Μίλατος ἔθρε[ψε]: πβ. ἀνωτ. Ε9.3-4 θρέψεν δέ με γᾶ περίκλυστος | Κύπρος (μήπως γ] Μίλατος ἐδῶ;), πβ. ἐπίσης Ε26.3 Σαλαμὶς ὃν ἐθρέψατο παῖδα φέριστον, κ.ἄ. Βλ. καὶ ἑπόμενα.

4. γᾶ? κατέ]χει Κιτιάς: τὸ Ε9.3-4 (βλ. ἀνωτ. σημ.) ἐνισχύει τὴν πιθανότητα νὰ εἶναι ὀρθὸ τὸ συμπλήρωμα τοῦ Peek3 (σὲ ἄλλη ἴσως θέση τοῦ στ.), μολονότι δὲν ἀποκλείεται τὸ γαῖα (ὅπως δὲν ἀποκλείεται καὶ τὸ ἁπλὸ ἔχει). Πβ. ἀνωτ. Ε23.8 ὀστέα γῆ κατέχοι (μὲ σημ.). Γιὰ τὸ καταφθίμενον (ἀβέβ. συμπλ. Peek3) βλ. ἀνωτ. Ε19 σχόλ. σ.στ. 4 σ.λ. φθιμένου· δυνατὸ εἶναι ἐδῶ καὶ τὸ ἀποφθίμενον (βλ. ἀνωτ. Ε54.2 ἀποφθίμενον, πβ. Ε43.2 ἀποφθιμένων).

5. τάφον: βλ. ἀνωτ. Ε34.11 σ.λ. τάφοισι (καὶ ἀνωτ. στ. 1 τ[έθαπται]).

6. Ἁρμονία: τὸ ὄνομα ἀπαντᾶ μόνον ἐδῶ σὲ Κυπριακὴ ἐπιγραφή, ἐνῶ εἶναι συχνὸ στὸ Αἰγαῖο (Κρήτη, Δῆλος, Λέσβος), καὶ ἀπαντᾶ ἐπίσης στὴν Ἀττική (βλ. LGPN7)· τὰ δεδομένα αὐτὰ φαίνονται νὰ ἐνισχύουν τὴν πιθανότητα νὰ μὴν εἶναι Κυπρία ἡ ἐδῶ Ἁρμονία, σύζυγος Μιλήσιου. Ἡ θεὰ Ἁρμονία ὅμως συνδέεται ποικιλότροπα μὲ τὴν Κύπρο: βλ. Αἰσχ. Ἱκέτ. 1041-2, Παυσ. 9.41.2 (ἔστι δὲ Ἀμαθοῦς ἐν Κύπρῳ πόλις ... ἀνακεῖσθαι δὲ ἐνταῦθα λέγουσιν ὅρμον Ἁρμονίᾳ μὲν δοθέντα ἐξ ἀρχῆς, καλούμενον δὲ Ἐριφύλης, ὅτι αὐτὴ δῶρον ἔλαβεν ἐπὶ τῷ ἀνδρί, κ.λπ.), Εὐρ. Φοίν. 7-9 καὶ Νόνν. Διον. 4.215-20 (βλ. ΑΚΕΠ8 Β΄ 8.3, 14, 68 καὶ 68.2)· καὶ δὲν ἀποκλείεται νὰ ἔφεραν τὸ ὄνομά της, ἔστω καὶ σπάνια, Κύπριες γυναῖκες.

  1. Perdrizet, P. (1896), Notes sur Chypre, BCH 20: 336-363.a↑ b↑
  2. Michaelidou-Nicolaou, I. (1967), The Ethnics in Hellenistic Cyprus, I. "The epitaphs", ΚυΣπ 31: 15-36.a↑ b↑
  3. Peek, W. (1955), Griechische Vers-Inschriften , Vol. I: Grab-Epigramme, Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑
  4. Mitford, T. B. (1961), Further Contributions to the Epigraphy of Cyprus, AJA 65: 93-151.a↑ b↑
  5. Allen, T. W. (1912/1946), Homeri Opera, Vol. V, Oxford Classical Texts Oxford.
  6. Hansen, P. A. (1989), Carmina Epigraphica Graeca (saec. IV a. C. (CEG2)), Texte und Kommentare Berlin and New York.
  7. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.
  8. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.