You are here

Ε62

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

1[ – È–È – È–È – È–È ? εὐκλέ]α πα̣̣̣̣̣ῖ̣̣̣̣̣δ̣̣̣̣̣α2 Μενίππου 

     [ – È–È – È–È – βλα]στὸν ἀπ' Ἰλλυριῶ[ν]3 

[– È–È – φθίμενον Σολίων ?] πτόλις ἅδε καλύπτε[ι

     [ζωᾶς ἐς τριτάτην ? ἐρ]χ̣̣̣̣̣ό̣̣̣̣̣μενον δεκάδα ·

  [– È–È – È–È – È π]α̣̣̣̣̣ρὰ4 κλυτὸν εἵσατο σῆμα 

     [– È–È, εὐσεβέως ὃν ?] κτερίσασα πόσιν .

  1. 1-6 supplementa sunt Peek (it. Nicolaou); dubitantes e. g. iteravimus (vid. infra adnot. ad titulum). Etiam: v. 1 [ἐνθάδε – ÈÈ – α, τὸν ante εὐκλέ]α, v. 2 γενεᾶς ante βλα]στὸν, v. 5 [ὧι τόδε – ÈÈ – È ante π]α̣ρὰ suppl. Peek (it. Nicolaou, sed v. 5 "– ÈÈ –" post ὧι τόδε, falso)
  2. 1 πα̣̣̣̣̣ῖ̣̣̣̣̣δ̣̣̣̣̣α Nicolaou: παῖδα cett.
  3. 2 Ἰλλυριῶ[ν] Nicolaou: Ἰλλυρίου, Peek Mitford; Ἰλλυριοῦ. SEG
  4. 5 π]α̣̣̣̣̣ρὰ Peek SEG Nicolaou: π]αρὰ Mitford (sed vid. Peek adnot.: "5 – – – ᄾ ΡΑ Peek. – – – Ṇ̣̣̣̣A Mitford"); haesitanter π]α̣̣̣̣̣ρὰ iteravimus (vid. infra adnot. in v.).

[(Κάτω ἀπ' τὸν τύμβο αὐτὸ) τὸν ἔνδοξ]ο τοῦ Μένιππου τὸν γιό,
     [(τὸν) – – – – – – –] Ἰλλυριῶν βλαστάρι
[– – – – νεκρὸ τῶν Σόλιων] ἡ πόλη αὐτὴ καλύπτει
     [στὴν τρίτη τῆς ζωῆς του] μπαίνοντας δεκάδα·
[– – – – – – – (σ)τὸν ?] ξακουστὸ κοντὰ ἔστησε (στὸ ?) μνῆμα
[ἡ – – – – μ' εὐσέβεια τὸν δικό της] σὰν κήδεψε τὸν ἄντρα.

Σχόλια: 

Ἐπιτύμβιο ἐπίγραμμα τριῶν ἐλεγειακῶν διστίχων ἀκρωτηριασμένων, γιὰ τὸν γιὸ τοῦ Μένιππου ἀπὸ τὴν Ἰλλυρία ποὺ πέθανε καὶ θάφτηκε στὴν Κύπρο, πιθανῶς στοὺς Σόλους, τὸν 2ον αἰ. π.Χ. (βλ. Peek1, SEG2, Nicolaou3 [καὶ PPC4 M 22], πβ. Mitford5: "mid-2nd century"), καὶ ἡ τύχη του τό 'φερε νὰ μὴ σωθῆ τὸ ὄνομά του. Τμῆμα τῆς μαρμάρινης ἐπιτύμβιας στήλης του βρέθηκε στὰ χέρια τοῦ Κ. Σπυριδάκη (τὸ 1948 ὁ Mitford5 εἶχε τὴν εὐκαιρία νὰ τὴν ἐξετάσει, ὅπως γράφει ὁ ἴδιος), Γυμνασιάρχη τότε στὸ Παγκύπριο Γυμνάσιο, στὸ ὁποῖο τὴ χάρισε (σήμερα βρίσκεται στὸ ἐκεῖ Μουσεῖο: ἀρ. καταλογογράφησης PG 187, ἀρ. καταγραφῆς 325: μὲ φωτ., περιγραφὴ καὶ ἀπόγραφο [μὲ τὰ βέβαια μόνο γράμματα τῆς ἐπιγραφῆς] Ἀγγελικῆς Χατζηστύλη). Λείπει τὸ ἀριστερὸ κυρίως μέρος τῆς ἐπιγραφῆς, μὲ τὸ α΄ μέρος ὅλων τῶν στίχων, γεγονὸς ποὺ καθιστᾶ ἀνέφικτη τὴν ἀσφαλῆ συμπλήρωση τοῦ ἐπιγράμματος· τὰ πλεῖστα συμπληρώματα τοῦ Peek1 παραμένουν ἀβέβαια (βλ. καὶ ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν. καὶ ἑπόμεν σχόλ.), μολονότι δὲν λείπουν οἱ ἀνάλογες περιπτώσεις σὲ Κυπρ. ἐπιγράμματα καὶ τὰ παράλληλα χωρία εἶναι πολλά (βλ. ἀνωτ. Ε3 σχόλ. σ.στ. 2 καὶ Ε21 σχόλ. σ.στ. 1-2, μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία· πρὸς τὸ ἐδῶ ἐπίγρ. πβ. κυρίως Ε18, 22, 63 καὶ 64). Βλ. καὶ GVI1 σσ. 153 κἑ. (κυρίως 196 κἑ., ἀρ. 747-797 [τὸ ἐδῶ: 751]:"Erweiterungen des Typus I.5").

1. εὐκλέ]α πα̣ῖ̣δ̣α Μενίππου: τὸ εὐκλέ]α ἀποτελεῖ συμπλ. τοῦ Peek1 εὔστοχο (γιὰ ὁμόρριζα καὶ παράλληλα χωρία βλ. ἀνωτ. Ε18 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Ἑλλὰς ἐκλέϊζεν, μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία), ποὺ προτείνει ἐπίσης τὸ ἀβέβαιο ἐνθάδε στὴν ἀρχὴ τοῦ στ. καὶ τὸν πρὸ τοῦ εὐκλέ]α (ὁ στ. θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι Ἐνθάδε κρύπτει γαῖα τὸν εὐκλέ]α κ.λπ., ποὺ ἀποκλείεται ὅμως ἀπὸ τὸ πτόλις ἅδε καλύπτε[ι] τοῦ στ. 3· τὸ ὄνομα τοῦ νεκροῦ πρέπει νὰ μνημονευόταν ἐδῶ ἢ στὴν ἀρχὴ τοῦ ἑπόμ. στίχου. Τὸ ὄνομα Μένιππος δὲν ἀπαντᾶ σὲ ἄλλο Κυπρ. ἐπίγρ., εἶναι ὅμως συχνὸ ἀλλοῦ (στὴ Ρόδο καὶ στὴν Ἀττικὴ κυρίως: βλ. LGPN6 σ.λ.).

2. βλα]στὸν ἀπ' Ἰλλυριῶ[ν]: ἴσως ΙΛΛΥΡΙΩΝ̣, ὁπωσδήποτε ὄχι ΙΛΛΥΡΙΟΥ στὴν ἐπιγραφή. Τὸ βλα]στὸν τοῦ Peek1 εἶναι πιθανό, τὸ γενεᾶς ποὺ ὁ ἴδιος συμπληρώνει πρὸ τοῦ βλα]στὸν εὔλογο ἀλλ' ἀβέβαιο (πβ. ἀνωτ. Ε14.4 Κινύ]ρα κλειζόμενος γενεᾶς, πβ. Ε13.4 Κινύρου θε̣̣[ιοτάτου γενεᾶς], κ.τ.τ.). Γιὰ τοὺς Ἰλλυριούς (Ἰλλυρία καὶ Ἰλλυρὶς ἡ χώρα, καὶ Ἰλλυρικόν, στὴ Δυτικὴ Βαλκανικὴ Χερσόνησο, μὲ πολλὲς Ἑλληνικὲς ἀποικίες στὴ Ν. Ἰλλυρία, ποὺ περιλάμβανε τὴν Ἤπειρο) βλ. τὰ σχετικὰ λήμματα RE7 καὶ OCD8 (μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία), πβ. ΛΕΑ9. Βλ. καὶ κατωτ. Ε68 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. Ἤπε̣̣ι̣̣ρ̣̣ος. Πβ. καὶ EGr10 906 (καὶ ἀνωτ. [Ε35 σχόλ. σ.στ.. 3-4] σχολιαζόμενο) στ. 6 γαίης Ἰλλυρίδος: γιὰ Ἰλλυριὸ ὕπαρχο στὴν Κρήτη (στ. 1-2 Εἰκόνα τήνδ' ἐσάθρει· πέλεται δὲ τοῦ ἁγνοῦ ὑπάρχου | ἐς Κρητῶν πόλιν) καὶ 183.3-4 (παρατιθέμενο κατωτ. σχόλ. σ.στ. 6 σ.λ. κτερίσασα πόσιν).

3. πτόλις ἅδε καλύπτε[ι]: βλ. ἀνωτ. Ε8 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. χ[θ]ὼν ἥδε καλύπτει (μὲ παραπομπές)· τὸ συμπλ. φθίμενον Σολίων εἶναι εὔλογο ἀλλ' ἀβέβαιο, καθὼς μάλιστα δὲν εἶναι βέβαιη ἡ προέλευση τῆς ἐπιγραφῆς ἀπὸ τοὺς Σόλους (γιὰ τὸ Σολίων βλ. ἀνωτ. Ε16 σχόλ. σ.στ. 2 σ.λ. γῆς Σολίωμ βασιλέ[α] καὶ γιὰ τὸ φθίμενον Ε19.4 σ.λ. φθιμένου). Τὸ πτόλις (ὅπως καὶ τὸ πτόλεμος) θεωροῦνταν γλῶσσα Κυπρίων: Σχόλ. Τ στὸ Ψ1 πτόλιν· πόλιν. Κυπρίων τῶν ἐν Σαλαμῖνι ἡ λέξις· βλ. ὅμως ΑΚΕΠ Γβ΄11 219 μὲ σημ.: "Ἡ λέξη δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθῆ ὡς ἰδιωματικὴ «τῶν ἐν Σαλαμῖνι Κυπρίων» μόνο, γιατὶ βρίσκεται στὴ μεγάλη ἐπιγραφὴ τοῦ Ἰδαλίου, ICS12 217, στὴν ὀνομαστική, πτόλις, ἕξι φορές, στὴ δοτική, πτόλιϜι, καὶ στὴν αἰτιατική, πτόλιν, ἀπὸ μιὰ φορά. Ἑπομένως, ἐφ' ὅσον ἀπαντᾶ καὶ στὸ Ἰδάλιον ἀνήκει στὸ Ἀνατολικὸ γλωσσικὸ ἰδίωμα κι ὄχι ἀποκλειστικὰ στὸ Σαλαμινιακό (ἰδ. Εἰσαγωγὴ § 9.1). Ὁ τύπος πτόλις ἀπαντᾶ 16 φορὲς στὴν Ἰλιάδα καὶ 14 στὴν Ὀδύσσεια, καὶ στὶς πινακίδες τῆς Κνωσσοῦ στὸ κύριο ὄνομα po-to-ri-jo = Πτολίων" (ὀρθότερα: 18 φορὲς στὴν Ἰλ. [αἰτ. πτόλις δεκάκις, γεν. πτόλιος 5άκις, δοτ. πτόλει δίς, ὀνομ. πτόλις ἅπαξ] καὶ 14 στὴν Ὀδ., βλ. καὶ Ὁμηρ. ὕμν. V (Εἰς Ἀφρ.) = ἁνωτ. 5Υ1, στ. 20 δικαίων τε πτόλις ἀνδρῶν)· βλ. ἐπίσης C. M. Bowra "Homeric words in Cyprus"13, JHS 54 (1934) 63 (μὲ τὴν παρατήρηση ὅτι στὴν Ἀρκαδία ὁ ἐν χρήσει τύπος εἶναι τὸ πόλις, ἀλλ' ὁ παλαιότερος τύπος σώζεται στὸ ἀρχαϊκὸ ὄνομα τῆς Μαντίνειας ποὺ ἐπιβιώνει στοὺς χρόνους τοῦ Παυσανία: 8.3.4 ὀνομάζουσι καὶ ἐς ἡμᾶς ἔτι Πτόλιν οἱ Ἀρκάδες, καὶ 8.12.7 καλεῖται δὲ τὸ χωρίον τοῦτο καὶ ἐφ' ἡμῶν Πτόλις, κ.λπ.). Ἂς προστεθῆ καὶ ἡ μαρτυρία τοῦ Εὐσταθ. (1284.30) φασὶν οἱ παλαιοὶ ὡς Κυπρίων ἐστὶ τῶν ἐν Σαλαμῖνι λέξις τὸ πτόλις, καὶ αὐτὴ τῶν Κυπριακῶν ἐπιγραμμάτων: ἐδῶ καὶ κατωτ. Ε68.1 πτόλις, πόλις Περσῆος ὅμως στὸ Ε51.1 (τοῦ 2/3 αἰ. μ.Χ.: βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.λ., μὲ παραπομπὴ σὲ ἐπιγραφές) καὶ ἐπ' ἄστυ Πάφου στὸ Ε19.2 (ἐπιτύμβιο ἐπίγρ. γιὰ Κύπριο θαμμένο στὴ Ρόδο: βλ. τὰ ἐκεῖ σχόλ.).

4. ἐρ]χ̣̣ό̣μενον δεκάδα: συμπλ. πιθανὸ τοῦ Peek1 (τὸ οἰχόμενος δύσκολα θὰ γρα­φόταν ἐδῶ [βλ. LSJ914 / LSK15 σ.λ. οἴχομαι], ἄλλη κατάλληλη μετοχὴ δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχει)· τὸ ζωᾶς ἐς τριτάτην, τοῦ Peek1 καὶ πάλι, εἶναι εὔλογο καὶ συγκεντρώνει ἀρκετὲς πιθανότητες νὰ ἀποτελεῖ τὴν ἐδῶ ἐπιλογὴ τοῦ ποιητῆ. Γιὰ τὸ δεκάδα πβ. καὶ ἀνωτ. Ε45.3-4 κλη>ζ<όμενος (πβ. τὸ ἐδῶ [στ. 5] κλυτὸν) Δέκμος Σερουίλιος, εἰς ἔτη ἐλ>θ<ὼν | ἐννέα που δεκάδων καὶ τρία, ὡς ἔλεγον (μὲ σχόλ.).

5. π]α̣ρὰ κλυτὸν εἵσατο σῆμα: Γιὰ τὸ κλυτὸν βλ. ἀνωτ. σχόλ. σ.στ. 1 μὲ παρα­πομπή, γιὰ τὸ σῆμα Ε26 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Τύμβε, τίνος τόδε σῆμα (ὅπου παραιτέρω παραπομπές). Τὸ εἵσατο δὲν ἀνευρίσκεται ἀλλοῦ σὲ Κυπριακὸ ἐπίγραμμα· ὅπως ὅμως σημειώνουν οἱ LSJ914 / LSK15 (σ.λ. ἵζω Ι.2), οἱ μετὰ τὸν Ὅμ. συγγραφεῖς χρησι­μοποιοῦν τὸν μέσ. ἀόρ. εἱσάμην μὲ τὴ σημασία τοῦ ἱδρύω (γιὰ τὸ ὁποῖο βλ. ἀνωτ. Ε11.6 σημ. σ.λ. ἵδρυσεν τόνδε θειὸν καὶ Ε17 σχόλ. σ.στ. 3 σ.λ. [στέλ]λοις ... βωμὸν ἱδρυσάμενος): Θέογν. 11-12 Ἄρτεμι θηροφόνε, θύγατερ Διός, ἣν Ἀγαμέμνων | εἵσαθ', ὅτ' ἐς Τροίην ἔπλεε, Ἡρόδ. 1.66.1 Λυκούργῳ τελευτήσαντι ἱρὸν εἱσάμενοι σέβονται μεγάλως, κ.ἀ. (καὶ σὲ ἐπιγρ.: βλ. LSJ914 ὅ.π.). Τὸ π]α̣ρὰ εἶναι πιθανὸ ἀλλ' ὄχι βέβαιο, καὶ ἡ σύνταξή του δημιουργεῖ δυσκολίες· ὡς πρόθ. παρὰ μόνο στὸ ἑπόμ. σῆμα μπορεῖ νὰ ἀναφέρεται (κοντὰ στὸ μνῆμα: βλ. LSJ914 σ.λ. παρὰ C.I.2), καὶ τὸ εἵσατο σὲ ἄγαλμα τοῦ νεκροῦ (μὲ αἰτ.: κλυτὸν + ὄνομα ἢ τίτλον)· ἀπολύτως, ὡς ἐπίρρ., μὲ τὴ σημασία τοῦ πλησίονὁμοῦ (LSJ914 ὅ.π. Ε., "near, together, Il. 1.611, al. " [A 611 ἔνθα καθεῦδ' ἀναβάς, παρὰ δὲ χρυσόθρονος Ἥρη· Εὐρ. Ἰφιγ. Αὐλ. 201 παρὰ δὲ Μηριόνην, πβ. 204-5 ἅμα δὲ Νιρέα), μπορεῖ νὰ ἀναφέρεται εἴτε σὲ τοποθεσία (ὅπου ἡ πόλη ἔστησε ἄγαλμα τοῦ γιοῦ τοῦ Μενίππου, ἴσως) ἀναφερόμενη στὸ α΄ ἡμιστίχιο, μὲ τὴ σημασία τοῦ «κοντά» (σύνταξη ποὺ μπορεῖ νὰ ἔχει καὶ ὡς π]ά̣ρα κατ' ἀναστροφή: LSJ914 ὅ.π. F., ὄχι ὅμως μὲ τὴ σημασία τοῦ πάρεστι), εἴτε σὲ ἄλλους ποὺ τιμοῦν –μαζὶ μὲ τὴ σύζυγο– τὸν νεκρὸν Ἰλλυριό, μὲ τὴ σημασία τοῦ «μαζί», ὁπότε τὸ εἵσατο πρέπει νὰ συνταχθῆ μὲ τὸ κλυτὸν ... σῆμα (=λαμπρὸ ἔστησε μνῆμα).

6. κτερίσασα πόσιν: Ὁμηρικὲς λέξεις, σὲ διάφορους σχηματισμούς (πουθενὰ μαζί), ποὺ ἀπαντοῦν ὅμως συχνὰ καὶ σὲ ἐπιτύμβια ἐπιγράμματα (ἀλλὰ ποτὲ μαζί, ἐξ ὅσων γνωρίζουμε): Γιὰ τὸ πόσις βλ. ἀνωτ. Ε23.6 σὸμ πόσιν καὶ Ε30.5 πόσ[ις], πβ. ICS12 84, κ.ἄ. (γιὰ τὴ σημασία βλ. Ἡσύχ. σ.λ. πόσιος· ἀνδρός [καὶ πόσιος· πότου, πβ. σ.λ. πόσις], γιὰ τὴ χρήση καὶ τὴν ἐτυμ. Chantraine16 σ.λ. πόσις, μὲ παραπομπὴ στὸ πότνια: βλ. ἀνωτ. Ε11.3 καὶ Ε57.2, μὲ παραπομπές). Γιὰ τὸ κτερίζω σὲ ἐπιγράμματα βλ. κυρίως CEG217 (Ind., σελ. 381) καὶ EGr10 (Ind., σελ. 636): κυρίως CEG217 469.3-4 πρέσβες ἐλθόντας, κατὰ συντυχίαν δὲ θανόντας | παῖδες Ἀθηναίων δημοσίαι κτέρισαν καὶ 648.3-4 τᾶς ἀρετὰν αὔξοντες ἀείμναστον συνόμαιμοι | οὐκ ἀκλεῶς φθιμέναν τῶιδε τάφωι κτέρισαν, EGr10 183.3-4 Ἰλλυριοῖσιν ὑφ' ἱππομάχοισι δαμάσθης· | ὀστέα δ' ἐν νάσ[ω]ι [τ]ᾶιδ' ἕταροι ἐκτέρισαν καὶ 8 οἵ σε μέγ' ἀχνύμενοι συγγενῆ ἐκτέρισαν, 216 Τύμβῳ τῶιδεΒόηθον Ἀριστόδικος κτερέϊξε | παῖδα φίλον, 223.5-6 ἔξοχα δ' αἰνήσασα θεόκτιτος ἅδε σε [γ]α[]α | φροντίδι πανδήμῳ σὸν δέμας ἐκτέρισε(ν), 242a(Add.).7-8 φίλοι δὲ | ἐκτέρισαν ξείνηι φῶ[τες ἀποφθίμενον]· γιὰ τὴ σημασία βλ. Ἡσύχ. σ.λ. κτέρεα· ἐντάφια καὶ κτερίσαι καὶ κτερίξαι· θάψαι, ἐνταφιάσαι (πβ. κτερίσαι <-σματα?>· πάντα τὰ εἰς τιμὴν τοῖς κατοιχομένοις ἐπιφερόμενα, καὶ κτέρες· νεκροί. καὶ ἀκτέριστοι οἱ ἄταφοι)· γιὰ τὴ χρήση καὶ τὴν ἐτυμ. βλ. Chantraine16 σ.λ. κτέρας ("Et. : Ignorée. Arena, Rend. Ist Lomb., 1964, 3-30, pose κτερ- « brûler ». On a pensé à κτήματα, etc.", πβ. Hofmann – Παπαν.18: «ἀβέβ. ἐτυμολ.»).

  1. Peek, W. (1955), Griechische Vers-Inschriften , Vol. I: Grab-Epigramme, Berlin.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑ g↑
  2. Supplementum Epigraphicum Graecum, Amsterdam/Leiden.
  3. Michaelidou-Nicolaou, I. (1967), The Ethnics in Hellenistic Cyprus, I. "The epitaphs", ΚυΣπ 31: 15-36.
  4. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .
  5. Mitford, T. B. (1961), Further Contributions to the Epigraphy of Cyprus, AJA 65: 93-151.a↑ b↑
  6. Fraser, P M. (1987), A Lexicon of Greek Personal Names, Vol. I: The Aegean Islands, Cyprus, Cyrenaica, Oxford.
  7. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  8. Hammond, N G L. & Scullard H H. (1970 [1992]), The Oxford Classical Dictionary, Oxford.
  9. Ραγκαβῆ, Ἀ. Ρ. (1888-1891), Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχαιολογίας, τóμ. Α΄- Β΄, Ἀνέστης Κωνσταντινίδης.
  10. Kaibel, G. (1878), Epigrammata Graeca ex lapidibus conlecta, Berlin.a↑ b↑ c↑
  11. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.
  12. Masson, O. (1961), Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques: Recueil critique et commenté, École Française d' Athènes, Études Chypriotes 1: Paris.a↑ b↑
  13. Bowra, Cedric, M. (1934), Homeric Words in Cyprus, JHS 54: 54-74.
  14. Liddell, H G. & Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon, 9th ed. , Oxford.a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  15. Liddell, H G. & Scott R. (1980), Μέγα Λεξικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Vols. I-V, Ἀθῆναι .a↑ b↑
  16. Chantraine, P. (1968-1980), Dictionnaire étymologique de la langue grecque: Histoire de mots, Vols. 1-4, Paris.a↑ b↑
  17. Hansen, P. A. (1989), Carmina Epigraphica Graeca (saec. IV a. C. (CEG2)), Texte und Kommentare Berlin and New York.a↑ b↑
  18. Hofmann, J B. (1974), Ἐτυμολογικὸν Λεξικὸν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς, ἐξελληνισθὲν ὑπὸ Ἀ. Δ. Παπανικολάου, Ἀθήνα .