You are here

Ε45

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

      Ὧδε Πάφου1 γέννημα , σοφοῖς ἐπ‹ι›είκελος2 ἀνήρ ,
           κεῖμαι, Ῥωμαίων σπέρμα πολυκτεάνων ,
3    κλη›ζ‹όμενος3  Δέκμος Σερουίλιος , εἰς ἔτη ἐλ›θ‹ὼν4
            ἐννέα που δεκάδων καὶ τρία, ὡς ἔλεγον .

  1. 1 Ὧδε Πάφου post Pick. scr. Peek, et nos dubit.: ὧδ' Ἐπάφου cett. ‖
  2. ἐπ‹ι›είκελος (metri gratia) plerique (ἐπιείκελος Jacobs Cougny)
  3. 3 κλη›ζ‹όμενος scripsimus; ΚΛΗζΟΜΕΝΟΣ Mommsen: κλῃ‹ζ›όμενος, κλῃ[ζ]όμενος, κλῃζόμενοςcett. (ΚΛΗΤΟΜΕΝΟΣ in lap.) ‖
  4. ΕΛΟΩΝ (pro ΕΛΘΩΝ) in lap. (De poeta vid. infra adnot. ad titulum).

Ἐδωδὰ τῆς Πάφου γέννημα, μὲ τοὺς σοφοὺς ὁλόμοιος ἄντρας,
     κεῖμαι, Ρωμαίων σπέρμα πολυπλούτων,
ὁ ξακουστὸς ὁ Δέκμος ὁ Σερουίλιος, σὲ χρόνια πού 'φτασε
     δεκάδες κάπου ἐννιὰ καὶ τρία, καθὼς ἐλέγαν.

Σχόλια: 

Ἐπίγραμμα συγκείμενο ἀπὸ δύο ἐλεγειακὰ δίστιχα ποὺ βρέθηκε στὴ Νεάπολη (α΄ ἔκδοση τὸ 1607 ἀπὸ τὸν Capaccius, κατὰ τὸν Kaibel, IG XIV1 809), καὶ χρονολογεῖται ἀπὸ τὸν Peek2 στὸν 2ον μ.Χ. αἰ. Πάνω ἀπὸ τὸ ἐπίγραμμα, σὲ πεζὸ λόγο εἶναι γραμμένο: D. Servili D. l. Appoloni | medici Servilia D. l. | Ambrosia fecit patrono | suo et sibi et suis (βλ. καὶ ΑΚυΓ43 31 *Τ4.6-7 σχόλ. σ.λ. Apollonii duo). Τὰ δεδομένα ἐτοῦτα δύσκολα ἐπιτρέπουν νὰ θεωρηθῆ τὸ ἐπίγραμμα ὡς Κυπριακό (ὑπὸ οἱανδήποτε ἔννοια τῆς λέξεως), ἔστω κι ἂν διαβάσει κανεὶς στὴν ἀρχὴ τοῦ στ. 1 Ὧδε Πάφου γέννημα ἀντὶ Ὧδ' Ἐπάφου γέννημα.

1. Ὧδε Πάφου γέννημα: Νὰ γεννήθηκε στὴν Κύπρο ὁ Δέκμος Σερουίλιος (στ. 3, βλ. καὶ Λατινικὴ ἐπιγραφή) δὲν ἀποκλείεται, ὅπως δὲν ἀποκλείεται νὰ ἦταν Κυπρία ἡ μάνα του. Πβ. τὶς ἑρμηνεῖες ποὺ δίδονται στὸ ὧδ' Ἐπάφου γέννημα, μὲ χαρακτηριστικὴ τὴ θεωρία τοῦ Kaibel (IG XIV1 809): «Apollonius D. Servilio et patrono et patre (Ῥωμαίων σπέρμα) usus esse videtur, matre natus Aegyptia (Ἐπάφου γέννημα) [ἡ ὑπογράμμιση εἶναι δική μας = ἀπὸ μητέρα Αἰγύπτια], quamquam non bene σπέρμα et γέννημα inter se opposita sunt». Γιὰ τὸν Ἔπαφον βλ. κυρίως τὸ σχετικὸ ἄρθρο στὴν RE4.

σοφοῖς ἐπ<ι>είκελος ἀνήρ: πβ. τὸν Ὁμηρ. λογότυπο ἐπιείκελος (-ον) ἀθανάτοισι(ν) (Α 265, Δ 394 κ.ἀ., βλ. καὶ ΑΚυΓ1/1β´ 5 Υ1 σχόλ. σ.στ. 219 γιὰ τὸν Τιθωνόν).

2. Ῥωμαίων σπέρμα πολυκτεάνων: πβ. ΑΚυΓ1/1β´ 2 F1.7 (στ. 3) νόσφι πολυκτεά­νοιο πολύκλειτον (στ. 3 στὸ ἐδῶ ἐπίγρ.: κλη>ζ<όμενος) Σαλαμῖνος, ὅπου ἀπαντᾶ γιὰ πρώτη φορὰ τὸ ἐπίθ. πολυκτέανος (βλ. τὸ ἐκεῖ σχόλ.).

3. κλη>ζ<όμενος Δέκμος Σερουίλιος: Γιὰ τὴ μετοχὴ κλῃζόμενος βλ. ἀνωτ. Ε18 σχόλ. σ.στ. 1 σ.λ. Ἑλλὰς ἐκλέϊζεν (μὲ παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία), καὶ Ε14.4 Κινύ]ρα κλειζόμενος γενεᾶς. Γιὰ τὸ ὄνομα Σερουίλιος πβ. τὸ Σερούιος, καὶ βλ. τὰ σχετικὰ μὲ τὶς Κυπριακὲς ἐπιγραφὲς στὶς ὁποῖες ἀναφέρεται ὁ Σερούιος (Σέρουιος) Σουλπίκιος Παγκλῆς Οὐηρανιανός (: Servius Sulpicius Pancles Veranianus) μὲ τὰ σχόλια τῶν Mitford5 καὶ Nicolaou, ISal6 101 κἑ. (σσ. 131 κἑ.)· γιὰ τὴν ἑρμηνεία τοῦ ὀνόματος βλ. Διον. Ἁλικ. 4.2: τὸ δὲ κοινὸν καὶ προσηγορικόν, Σερούϊον, ἐπὶ τῆς ἰδίας τύχης, ὅτι δουλεύοντα ἔτεκεν αὐτόν. εἴη δ' ἂν ὁ Σερούϊος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διάλεκτον μεταβιβαζόμενος, Δούλιος. (Στὴν ἐπιγρ. ἀναγράφεται ΚΛΗΤΟΜΕΝΟΣ, καὶ ΕΛΟΩΝ ἀντὶ ΕΛΘΩΝ στὸν ἴδιο στ., ὅθεν: ἐλ>θ<ὼν.)

4. ὡς ἔλεγον: σὲ γ΄ πληθ. πρόσωπο, μὲ τὴ σημασία «καθὼς λέγαν» (μὲ εἰρωνικὴ χροιά, ὅπως φαίνεται νὰ δείχνει τὸ προηγούμενο που), ἢ σὲ α΄ ἑνικὸ πρόσ., μὲ τὴ σημασία «ὅπως τό 'λεγα»· τὴ δεύτερη ἑρμηνεία ὑποστηρίζει ὁ Kaibel (EGr7 592): «ὡς ἔλεγον inepte explicant ut dicebant. Immo ipse ad nonagesimum tertium annum se perventurum esse praedixerat, sicut Diophantus astrologus Ἑρμογένην τὸν ἰατρόνεἶπε μόνους ζωῆς ἐννέα μῆνας ἔχειν A. P. XI 114. Studebat igitur Servilius non solum medicae arti sed etiam astrologiae» (: ὁ Σερουίλιος, μελετώντας ὄχι μόνο τὴν Ἰατρικὴ τέχνη μὰ καὶ τὴν Ἀστρολογία, προεῖπε ὅτι θὰ φτάσει στὸ 93ον ἔτος τῆς ἡλικίας του)· βλ. καὶ Cougny8 (σελ. 248): "bene vidit Kaibelius ὡς ἔλεγον significare, ut dicebam, ut praedixeram, et paulo audacius subiecit: «studebat igitur Servilius non solum medicae arti sed etiam astrologiae»". Βλ. ὅμως ὁλόκληρο τὸ ἐπίγραμμα τοῦ Λουκιλλίου, Ἀνθ. Παλ. 11.114: Ἑρμογένην τὸν ἰατρὸν ὁ ἀστρολόγος Διόφαντος | εἶπε μόνους ζωῆς ἐννέα μῆνας ἔχειν. | κἀκεῖνος γελάσας «Τί μὲν ὁ Κρόνος ἐννέα μηνῶν», | φησί, «λέγει, σὺ νόει· τἀμὰ δὲ σύντομά σοι».| εἶπε καὶ ἐκτείνας μόνον ἥψατο, καὶ Διόφαντος, | ἄλλον ἀπελπίζων αὐτὸς ἀπησκάρισεν (: ὁ Διόφαντος, ἐνῶ ἀπέλπιζε ἄλλον, ὁ ἴδιος σπαρτάρισε σὰν ψάρι)· πβ. καὶ τὸ εἰρωνικὸ ἐπίσης ἐπίγραμμα τοῦ Λουκίλλιου, ὅ.π. 111, γιὰ τὸν Διόφαντο: Βουλόμενός ποθ' ὁ λεπτὸς ἀπάγξασθαι Διόφαντος, | νῆμα λαβὼν ἀράχνης αὐτὸν ἀπηγχόνισεν.

  1. Inscriptiones Graecae, Vols. I-XIV, Berlin.a↑ b↑
  2. Peek, W. (1955), Griechische Vers-Inschriften , Vol. I: Grab-Epigramme, Berlin.
  3. Βοσκός, Α. Ι. (2007), Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 4. Ἰατρική, τóμ. 4, Λευκωσία.
  4. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  5. Mitford, T. B. (1950), New Inscriptions from Roman Cyprus, OArch 6: 1-95.
  6. Mitford, T. B. & Nicolaou I. (1974), The Greek and Latin Inscriptions from Salamis, Vol. 6, Salamis Nicosia, Cyprus.
  7. Kaibel, G. (1878), Epigrammata Graeca ex lapidibus conlecta, Berlin.
  8. Cougny, E. (ed.) (1890), Epigrammatum Anthologia Palatina..., Vol. ΙΙΙ, Paris.