You are here

F21

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Athen. (Epit.) 2, 71a-b

Ἀλλὰ μὴν καὶ κινάραν  ὠνόμασε (sc. τὴν κάκτον) παραπλησίως

ἡμῖν  ΣώπατροςΠάφιος (quae sequuntur vid. supra T1).

Ἀθήν. (Ἐπιτ.) 2, 71a-b

καὶ ἀγκινάρα ὅμως τὴν ὀνόμασε (δηλ. τὴν κάκτο) ὅμοια μὲ μᾶς ὁ

Σώπα­τρος ὁ Πάφιος (τὰ ἑπόμενα βλ. ἀνωτ. T1).

Σχόλια: 

Ὁ Ἀθήναιος παραδίδει μία καὶ μόνη λέξη ἀπὸ ἔργο τοῦ Σώπατρου, χωρὶς καμιὰν ἀναφορὰ σὲ στίχο ἢ καὶ τίτλο δράματος, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰ προηγούμενα ἀποσπάσματα. Ἀξιοσημείωτο εἶναι τὸ γεγονὸς πὼς μὲ ἀφορμὴ τὴν καταγραφὴ τῆς κινάρας ὁ συγγραφέας παραθέτει τὶς πληροφορίες ποὺ ἔχει γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ ποιητῆ καὶ εἰδικὰ γιὰ τὸν χρόνο κατὰ τὸν ὁποῖο ἔζησε (βλ. ἀνωτ. T1).

1. κινάραν: Πρόκειται γιὰ τὴ γνωστή μας ἀγκινάρα· χαρακτηριστικὸς εἶναι ὁ τύπος μὲ τὸν ὁποῖο ἐπεβίωσε ἡ λέξη στὴν Κυπριακὴ διάλεκτο μέχρι τὶς μέρες μας ὡς «τζινάρα» (βλ. ΑΚΕΠ1 Γα΄ 28 ἀρ. 4). Πληροφορίες γιὰ τὸ ποῦ ἀπαντᾶ ἡ λέξη δίνει ὁ Ἀθήναιος (2, 70a κἑ.), μαζὶ μὲ τοὺς διαφορετικοὺς τύπους κυνάρα καὶ κύναρος. Στὸν Ἀθήναιο (2, 71c) στὸ τέλος τοῦ κεφαλαίου γιὰ τὴν κινάρα, παρέχεται ἐπίσης ἡ πληροφορία γιὰ Κίναρον καλουμένην νῆσον, ἧς μνημονεύει Σῆμος. Γιὰ τὸ φυτὸ καὶ τοὺς τρόπους παρασκευῆς του (ἔδεσμα, χολώδης χυμός, ἀφέψημα, λοπάς) μᾶς πληροφορεῖ ὁ Γαληνός (Π. τροφ. δυν. VI 636-7, ἥ τε τιμωμένη μειζόνως ἢ προσήκει κινάρα, κ.λπ.), δίνοντας καὶ ἕνα σχόλιο ἀρκετὰ διαφωτιστικὸ γιὰ τὴν ὀρθογραφία τῆς λέξης: καλοῦσι δ' αὐτὴν πάντες οἱ φεύγοντες τὸ σύνηθες οὐ διὰ τοῦ κ καὶ τοῦ ι τὴν πρώτην συλλαβὴν ὀνομάζοντες, ἀλλὰ διὰ τοῦ κ καὶ τοῦ υ. Ὁ Schweighäuser (Ι 468) θεώρησε ὅτι ὁ τύπος κυνάρα δήλωνε ἀρχαιοπρέπεια, ὁ δὲ Casaubon ὅτι ἀντιθέτως δήλωνε νεωτερισμό (βλ. ὅ.π.: «novitatis studio id eos fecisse»). Ὁ Δίδυμος δὲ ὁ γραμματικός (στὸν Ἀθήν. 2, 70c-d), ἐξηγούμενος παρὰ τῶι Σοφοκλεῖ τὸ κύναρος ἄκανθα «μήποτε», φησί, «τὴν κυνόσβατον λέγει διὰ τὸ ἀκανθῶδες καὶ τραχὺ εἶναι τὸ φυτόν· καὶ γὰρ ἡ Πυθία ξυλίνην κύνα αὐτὸ εἶπεν καὶ ὁ Λοκρὸς χρησμὸν λαβὼν (...) καταμυχθεὶς τὴν κνήμην ὑπὸ κυνοσβάτου ἔκτισε τὴν πόλιν». «ἐστὶ δὲ ὁ κυνόσβατος μεταξὺ θάμνου καὶ δένδρου (...)». Γιὰ τὴ σύγχυση ἢ ταύτιση τῆς κυνοσβάτου μὲ τὴν ἀγκινάρα, τὴ διαφορετικὴ ὀνομασία κάκτος Σικελικὴ καὶ τὸν τύπο κιννάρα βλ. TGrL2 σ.λλ., πβ. LSJ93 (βλ. ἐπίσης André NPlR σ.λ. cinara, πβ. cinaris καὶ cinarius).

1-2. παραπλησίως ἡμῖν: Ὁ Ξυδᾶς (ΣΣ4 64) θεωρεῖ ὅτι μὲ τὸ καὶ ποὺ προηγεῖται ἐννοεῖται πὼς ὀνομάζονταν καὶ ἄλλα φυτὰ στὸ χωρίο τοῦ Σώπατρου, ὁπότε ὁδηγούμαστε πάλι σὲ σκηνὴ συμποσίου. Πιθανὸν ὅμως ὁ σύνδεσμος νὰ ἀναφέρεται σὲ ἄλλον τύπο τοῦ ἴδιου ὀνόματος τοῦ φυτοῦ.

  1. Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, , 1971-1992, Volume τόμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία, (1971)
  2. Θησαυρὸς τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης: Thesaurus Graecae Linguae, , Volume I-IX(2), Graz , (1954)
  3. A Greek-English Lexicon, , Oxford, (1940)
  4. Συμβολὴ στὴ μελέτη τοῦ Σώπατρου, , Ἀθήνα, (1984)