You are here

F3 [ΑΚυΓ5 22 et 160γ]

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Diog. Laert. 7.25

1,2Φασὶ δὲ καὶ πρῶτον καθῆκον ὠνομακέναι (sc. τὸν Ζήνωνα

τὸν Κιτιέα) καὶ λόγον περὶ αὐτοῦ πεποιηκέναι, τούς θ' -

σιόδου στίχους (Op. 293 et 295) μετα­γράφειν οὕτω·

(v. 1) Κεῖνος3 μὲν πανάριστος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται4,

  (v. 2) ἐσθλὸς δ' αὖ κἀκεῖνος ὃς αὐτὸς5 πάντα νοήσηι6.

κρείττονα γὰρ εἶναι τὸν ἀκοῦσαι καλῶς δυνάμενον τὸ λεγόμε-

νον καὶ χρῆσθαι αὐτῶι τοῦ δι' αὐτοῦ τὸ πᾶν συννοήσαντος τῶι

μὲν γὰρ εἶναι μόνον τὸ συνεῖναι, τῶι δ' εὖ πεισθέντι προσεῖναι

καὶ τὴν πρᾶξιν.

  1. Vid. etiam Themist. Or. 8 p. 108c-d (cf. Or. 13 p. 171d); Proc. Schol. in Hes. Op. 291 (fort. ex Plutarcho); Iulian. Or. 8 p. 245a; Suid. s.v. τοῖς ὀρθῶς (τ 1136). Cf. Eust. in Hom. B 360. Hesiodi Op. vv. 293 sqq. saepe citantur. (Vid. et infra ad loc.)


  2. [Vid. Diog. Laert. ed. Long (cum siglis) et frr. 5 et 235 Arnim (o.c. I pp. 6 et 56); de Themist. etc. vid. infra ad loc.; de Hes. Op. vv. 293 sqq. vid. ed. West (cum adnot.).]
  3. 4 (v. 1) κεῖνος Diog. codd.: οὗτος plerique
  4. πίθηται Fa.c. Pa.c. (it. edd., metri gratia): πείθηται BFp.c.Pp.c.
  5. (v. 2) αὐτὸς BP: αὑτῶ F (αὐτὸς aut αὐτῶι vel αὑτῶι cett., codd. et edd.)
  6. νοήσηι Casaubon, it. Long: νοήσει codd., it. Arnim p. 6 (fort. recte); νοήσει (it. West) vel νοήσηι (it. Arnim p. 56) cett., codd. et edd. (vid. et infra ad loc.).
Διογ. Λαέρτ. 7.25

1Λένε ἐπίσης ὅτι ἔχει ὀνομάσει (δηλ. ὁ Ζήνων ὁ Κιτιεύς) καὶ τὸ

πρῶτον καθῆκον κι ἔχει κάνει λόγο γι' αὐτό, καὶ ὅτι διασκεύαζε τοὺς

στίχους τοῦ Ἡσιόδου (Ἔργ. 293 καὶ 295) ὡς ἑξῆς:

         Κεῖνος ἀπ' ὅλους ὁ ἄριστος ποὺ θὰ πειστεῖ σ' ὅποιον μιλᾶ

             σωστά,

         καλὸς πάλι καὶ κεῖνος ποὺ τὰ πάντα, ὁ ἴδιος θὰ στοχαστεῖ2.

Γιατὶ ὅποιος μπορεῖ καλὰ ν' ἀκούσει ὅ,τι τοῦ λέγεται καὶ νὰ τὸ

χρησιμοποιήσει γιὰ τὸν ἑαυτό του εἶναι πιὸ καλὸς ἀπὸ ἐκεῖνον

ποὺ θὰ συλλάβει ἀπὸ μόνος του τὸ πᾶν· γιατὶ σ' αὐτὸν μὲν ὑπάρχει

μόνο ἡ ἐνασχόληση μὲ τὰ πράγματα, ἐνῶ σ' ὅποιον πεισθεῖ σωστὰ

προσυπάρχει καὶ ἡ πράξη.

  1. Βλ. ἐπίσης Θεμιστ. Λόγ. 8 σελ. 108c-d (πβ. Λόγ. 13 σελ. 171d)· Πρόκλ. Σχόλ. εἰς Ἡσ. Ἔργ. 291 (πιθανῶς ἀπὸ τὸν Πλούταρχο)· Ἰουλιαν. Λόγ. 8 σελ. 245a· Σουίδ. σ.λ. τοῖς ὀρθῶς (τ 1136). Πβ. Εὐστ. στὸ Β 360. (Βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. στὸ χωρίο.)


  2. [Οἱ δύο αὐτοὶ στ. τοῦ Ἡσιόδου (Ἔργ. 293 καὶ 295, μὲ τὸν στ. 294 φρασσάμενος τά κ' ἔπειτα καὶ ἐς τέλος ἦσιν ἀμείνων συχνὰ παραλειπόμενο) παρατίθενται ἢ/καὶ σχολιάζονται ἀπὸ πολλοὺς ἀρχαίους συγγραφεῖς (βλ. σημ. West σ.στ.), μὲ γραφὲς κωδίκων καὶ ἐκδόσεων διάφορες: (κυρίως) κεῖνος ἀλλὰ καὶ οὗτος, αὐτὸς ἢ αὐτῶι ἢ αὑτῶι, νοήσηι ἢ νοήσει. Βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. στὸ χωρίο.]
Σχόλια: 

Οἱ στ. 293 κἑ. ἀπὸ τὸ Ἔργα καὶ Ἡμέραι τοῦ Ἡσιόδου (κυρίως οἱ στ. 293 καὶ 295) παρατίθενται ἢ/καὶ σχολιάζονται ἀπὸ πολλοὺς ἀρχαίους συγγραφεῖς· μεταξὺ τῶν ἄλλων: Ἀριστοτ. Ἠθ. Νικ. 1095b (Bywater, οὗτος / αὐτὸς / νοήσηι)· Ἀριστείδ. Πρὸς Πλάτωνα περὶ ῥητορικῆς 26 (Dindorf, κεῖνος / αὑτῶι / νοήσηι)· Κλήμ. Ἀλεξ. Παιδαγ. 3.8.42 (Marrou al., κεῖνος / αὑτῶι / νοήσηι)· Στοβ. 3.4.25 (Wachsmuth – Hense, κεῖνος / αὑτῶι / νοήσηι)· Ὠρίωνος Ἀνθολόγιον 1.24 (Schneidewin, οὗτος / αὑτῶι / νοήσει)· Ὀλυμπιόδ. Σχόλ. Εἰς Πλάτ. Ἀλκ. 169.6-10 (Westerink, κεῖνος / αὐτὸς / νοήσει), κ.ἄ. Τὴν μεταγραφὴν ἐναλλαγὴνμετάθεσινμεθαρμογὴν τῶν Ἡσιόδειων στίχων ἀπὸ τὸν Ζήνωνα τὸν Κιτιέα μνημονεύουν ἢ/καὶ σχολιάζουν –ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Διογ. Λαέρτ. (βλ. ἀνωτ.)– καὶ οἱ ἑξῆς: (α΄) Θεμίστ. Λόγ. 8 (Πενταετηρικός) 108c-d (Hardouin/Dindorf) Ἐμοὶ δὲ καὶ Ζήνων ὁ Κιτιεὺς λίαν ἀρεστὸς τὴν εὐπείθειαν ἀποφηνάμενος τῆς ἀγχινοίας ἀρετὴν εἶναι βασιλικωτέραν καὶ τὴν τάξιν τὴν Ἡσιόδου μεταθείς· «Κεῖνος μὲν πανάριστος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται, | ἐσθλὸς δ' αὖ κἀκεῖνος ὃς αὐτῶι πάντα νοήσει». οὐ γὰρ οἷόν τε ἕνα ὄντα τὸν βασιλέα, κἂν σφόδρα ὑπάρχηι θεοειδής, τοσαύταις ἐπιστατοῦντα φροντίσιν ἐν ἁπάσαις τὸ δέον εὑρίσκειν· ἀλλ' ἐὰν ἔχηι τὸ εὐπειθὲς καὶ εὐήκοον, ἐρανίζειν οἷός τε παρὰ πλειόνων, οἳ τὸ πλῆθος τῶν πραγμάτων οἴκοθεν ἅπαντα λεπτουργεῖν οὐκ ἐᾶι· πβ. Λόγ. 13 (Ἐρωτικὸς ἢ Περὶ κάλλους βασιλικοῦ) 171d ὀρθῶς γὰρ ὑπελάμβανε Ζήνων ὁ Κιτιεὺς βασιλικωτέραν εἶναι τῆς ἀγχινοίας τὴν εὐπείθειαν· ἰσχυροτέρα γὰρ ἡ ἀγαθὴ γνώμη ψηφίσμασι πλείοσι βεβαιουμένη. (β΄) Πρόκλ. Σχόλ. εἰς Ἡσ. Ἔργ. 291 κἑ. (Pertusi / Dindorf: ἀπόσπ. 235 Arnim, μὲ τὸ σχόλιο: «πιθανῶς ἀπὸ τὸν Πλούταρχο» [βλ. Πλουτ. ἀπόσπ. 42 Jacoby, FGrH1 IIIB 264-5], πβ. ἀνωτ. F2) Ζήνων μὲν Στωϊκὸς ἐνήλαττε τοὺς στίχους λέγων· «Οὗτος μὲν πανάριστος ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται, | ἐσθλὸς δ' αὖ κἀκεῖνος ὃς αὐτῶι πάντα νοήσηι», τῆι εὐπειθείαι τὰ πρωτεῖα διδούς, τῆι φρονήσει δὲ τὰ δευτερεῖα. Ἀρίστιππος (FPhG1 ΙΙ 406 Mullach) δὲ ἀπ' ἐναντίας Σωκρατικὸς ἔλεγε τὸ συμβούλου δεῖσθαι χεῖρον εἶναι τοῦ προσαιτεῖν. (γ΄) Ἰουλιαν. Λόγ. 8 (Ἐπὶ τῆι ἐξόδωι τοῦ ἀγαθωτάτου Σαλουστίου παραμυθητικός) 245a (Bidez2) Τὸ γὰρ τοῖς ὀρθῶς ὑπ' ἄλλου γνωσθεῖσι πείθεσθαι μείζονος τῆς ἀρετῆς Ζήνων ποιεῖται γνώρισμα τοῦ γνῶναι τίνα ἐξ αὑτοῦ τὰ δέοντα τὴν Ἡσιόδου μεθαρμόττων ῥῆσιν, «Οὗτος μὲν πανάριστος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται» λέγων, ἀντὶ τοῦ «νοήσηι πάνθ' ἑαυτῶι». ἐμοὶ δὲ οὐ διὰ τοῦτο χαρίεν εἶναι δοκεῖ· πείθομαι γὰρ ἀληθέστερον μὲν Ἡσίοδον λέγειν, ἀμφοῖν δὲ ἄμεινον Πυθαγόραν, ὃς καὶ τῆι παροιμίαι παρέσχε τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ λέγεσθαι «κοινὰ τὰ φίλων» ἔδωκε τῶι βίωι, οὐ δήπου τὰ χρήματα λέγων μόνον ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ νοῦ καὶ τῆς φρονήσεως κοινωνίαν, ὥσθ' ὅσα μὲν εὗρες αὐτός, οὐδὲν ἔλαττον ταῦτα τοῦ πεισθέντος ἐστίν, ὅσα δὲ τῶν σῶν ὑπεκρινάμην, τούτων αὐτῶν εἰκότως τὸ ἴσον μετέχεις. (δ΄) Σουίδ. σ.λ. τοῖς ὀρθῶς (τ 1136, Adler3ὅτι τὸ τοῖς ὀρθῶς ὑπ' ἄλλου γνωσθεῖσι πεισθῆναι, μείζονος τῆς ἀρετῆς Ζήνων ποιεῖται γνώρισμα τοῦ γνῶναί τινα αὐτὸν ἐξ αὑτοῦ τὰ δέοντα, τὴν Ἡσιόδου μεθαρμόττων ῥῆσιν, «Οὗτος μὲν πανάριστος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται» λέγων, ἀντὶ τοῦ «νοήσει πάνθ' ἑαυτῶι» (πβ. τὰ ἀνωτ., γ΄). (ε΄) Εὐστ. στὸ Β 360 (Valk4) Ὅτι Ἡσιόδωι μὲν δοκεῖ ἐκεῖνον πανάριστον εἶναι, ὃς ἑαυτῶι πάντα νοεῖ, πρὸς ἰδιώτην λαλοῦντι· δευτερεύειν δὲ τόν, ὃς ἂν ἑτέρωι εὖ εἰπόντι πίθηται· εἰ καί τις ὕστερον μετέγραψεν, ὡς «Ἐκεῖνος μὲν πανάριστος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται, | ἐσθλὸς δ' αὖ ἐκεῖνος, ὃς αὐτῶι πάντα νοήσει». Ὅμηρος δὲ βασιλεῦσι νόμον τιθεὶς εἰς δύο μερίζει τὴν εὐβουλίαν αὐτοῖς, τήν τε ἰδίαι καθ' ἑαυτούς, ναὶ μὴν καὶ τὴν σὺν βουλευταῖς. φησὶ γοῦν διὰ τοῦ Νέστορος· «Ἀλλ', ἄναξ, αὐτός τ' εὖ μήδεο πείθεό τε ἄλλωι», εὖ δηλονότι μηδομένωι· τοῦτο γὰρ ἀπὸ κοινοῦ. ἐντεῦθεν δὲ καὶ Ἡρόδοτος (7.16) λαβὼν ἔφη τὸ «Ἴσον, βασιλεῦ, κέκριται, φρονέειν τε εὖ καὶ τῶι λέγοντι χρηστὰ ἐθέλειν πείθεσθαι» (ἐκεῖνο post ἴσον et παρ' ἐμοὶ ante κέκριται Herodot.). ὅρα δὲ ὅτι Νέστωρ οὐκ εἶπεν, ὡς ἐμοὶ πείθου, ἀλλὰ ἄλλωι, ὅστις ἂν εἴη ἐκεῖνος ἄλλος (βλ. τοῦ ἴδιου σχόλ. στὸ N 734 καὶ α 186).

  1. Die Fragmente der griechischen Historiker, , 1923-1958, Volume Part I-IIIC.2, Berlin-Leiden, (1923) a↑ b↑
  2. L'empereur Julien, , 1932-1964, Paris, (1932)
  3. Suidae Lexicon,, , 1928-1938, Volume parts I-V, Leipzig, (1928)
  4. Eustathii Archiepiscopi Thessalonicensis Commentarii ad Homeri Iliadem, , 1971-1987, Volume I-IV, Leiden, (1971)