You are here

F9

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Herodot. 2.117

1,2Κατὰ ταῦτα δὲ τὰ ἔπεα  καὶ τόδε τὸ χωρίον3 (Z 289-92, cf. δ 227-

30 et 351-2) οὐκ ἥκιστα ἀλλὰ μάλιστα δηλοῖ ὅτι οὐκ Ὁμήρου

τὰ Κύπρια ἔπεά4 ἐστι ἀλλ' ἄλλου τινός. ἐν μὲν γὰρ τοῖσι

Κυπρίοισι εἴρηται ὡς τριταῖος ἐκ Σπάρτης Ἀλέξανδρος5 -

  πίκετο ἐς6 τὸ Ἴλιον ἄγων Ἑλένην7, εὐαέϊ τε8 πνεύματι χρησάμενος

καὶ θαλάσσηι λείηι· ἐν δὲ Ἰλιάδι (Z l.c.) λέγει ὡς ἐπλάζετο ἄγων

αὐτήν9. Ὅμηρος μέν νυν καὶ τὰ Κύπρια ἔπεα χαιρέτω10.

  1. Vid. et Eust. in Z 290 ὁ δὲ τὰ Κύπρια ποιήσας λέγει (...); cf. Schol. Clem. Alex. Protr. 22.22 Κύπρια ποιήματα (...) περιέχει ἁρπαγὴν Ἑλένης.


  2. [Vid. Herodot. edd. Hude, et Rosén cum siglis; fr. 12 All., 11 Da., 14 Be., 14 We.]
  3. 1 τὸ χωρίον del. Valckenaer (fort. recte)
  4. 3 ἔπεα om. SV
  5. 4-5 Ἀλέξανδρος ἵκετο ἐκ Σπάρτης Μ; Ἀλ. ἐκ Σπ. ἀπίκετο Ald.5 ἐς om. R
  6. 5 ἐς om. R
  7. τὴν Ἑλένην εὐαγέϊ τε M Ald. («num γε pro τε habebat cod. aliquis ?» adnot. Rosén)
  8. τε om. ABC
  9. 6-7 αὐτὴν ἄγων DTRV
  10. 7 ἐπιχαιρέτω pro ἔπεα χαιρέτω M.
Ἡρόδ. 2.117

Σύμφωνα μ' αὐτὰ τὰ ἔπη καὶ αὐτὸ τὸ χωρίο (Ζ 289-92, πβ. δ 227-30

καὶ 351-2) ὄχι ἐλάχιστα μὰ κατ' ἐξοχὴν φανερώνει ὅτι τὰ Κύπρια

ἔπη δὲν εἶναι τοῦ Ὁμήρου ἀλλὰ κάποιου ἄλλου. Γιατὶ στὰ μὲν

Κύπρια ἔχει λεχθεῖ ὅτι ὁ Ἀλέξανδρος ἔφτασε ἀπὸ τὴ Σπάρτη στὸ

Ἴλιο τὴν τρίτη μέρα φέρνοντας μαζί του τὴν Ἑλένη, ἀφοῦ βρῆκε

οὔριο ἄνεμο καὶ ἥσυχη θάλασσα· ἐνῶ στὴν Ἰλιάδα (ὁ ποιητὴς) λέγει

ὅτι περιπλανήθηκε πηγαίνοντάς την. Ὁ Ὅμηρος λοιπὸν καὶ τὰ

Κύπρια ἔπηἂς εἶν' καλά1.

  1. Βλ. καὶ Εὐστ. στὸ Ζ 290: αὐτὸς ποὺ σύνθεσε τὰ Κύπρια λέγει (...)· πβ. ἐπίσης Σχόλ. Κλήμ. Ἀλεξ. Προτρ. 22.22: τὰ Κύπρια ποιήματα (...) περιέχουν τὴν ἁρπαγὴ τῆς Ἑλένης.
Σχόλια: 

Τὸ ἀπόσπ. ἀναφέρεται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα στὸ σημεῖο μετὰ τὴν ἄφιξη τοῦ Πάρη στὴ Σπάρτη καὶ πρὶν ἀπὸ τὴ διαμάχη τῶν Διοσκούρων μὲ τοὺς Ἀφαρεῖδες (βλ. ἀνωτ. T7.16 κἑ.).

Ὁ Ἡρόδοτος ἀποτελεῖ τὴν παλαιότερη σωζόμενη μαρτυρία γιὰ τὰ Κύπρια, χωρὶς ὅμως δυστυχῶς νὰ μνημονεύει τὸ ὄνομα καὶ τὴν καταγωγὴ αὐτοῦ ποὺ ἀναφέρεται ὡς ποιητὴς τοῦ ἔπους (ἄλλου τινός). Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ Ἡροδότου γιὰ τὴ διαφορετικὴ πατρότητα τῆς Ἰλιάδος καὶ τῶν Κυπρίων δὲν εἶναι βέβαια ἀφ' ἑαυτοῦ ἰσχυρό, νοουμένου ὅτι πρόκειται πιθανῶς γιὰ διαφορετικὲς παραλλαγὲς τοῦ μύθου πολὺ παλαιές, ποὺ θὰ μποροῦσαν κάλλιστα νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀπὸ τὸν ἴδιο ποιητή, καὶ μάλιστα σὲ περίπτωση ποὺ τὸ θέμα τοῦτο δὲν τύχαινε ἰδιαίτερης καὶ ἀναλυτικῆς ἐπεξεργασίας ἢ ἐπρόκειτο γιὰ παραλλαγὴ τοπικὴ τοῦ ἔπους. Οὕτως ἢ ἄλλως ὅμως ἡ πληροφορία τοῦ Ἡροδότου εἶναι ἐδῶ προβληματική, καθὼς συγκρούεται μὲ τὴν περίληψη τοῦ Πρόκλου (ἀνωτ. T7.20 κἑ.), ὁ ὁποῖος δὲν δείχνει διάσταση ἀπὸ τὸν Ὅμηρο στὸ θέμα τοῦτο (χειμῶνα δὲ αὐτοῖς ἐφίστησιν Ἥρα, καὶ προσενεχθεὶς Σιδῶνι ὁ Ἀλέξανδρος αἱρεῖ τὴν πόλιν. καὶ ἀποπλεύσας εἰς Ἴλιον γάμους τῆς Ἑλένης ἐπετέλεσεν). Ἡ πιθανὴ ἐξήγηση, ὅτι ὁ Πρόκλος στὸ σημεῖο τοῦτο δέχεται ἐπίδραση τοῦ Ὁμήρου καὶ διαστρεβλώνει τὸ περιεχόμενο τῶν Κυπρίων (πβ. Ξυδᾶς ΚΕ1 93 κἑ.), δὲν εἶναι καὶ ἀπαραίτητη, καθὼς εἶναι ἐνδεχόμενο νὰ ἔχουν οἱ δυὸ ἐνώπιόν τους διαφορετικὴ παραλλαγὴ τῶν Κυπρίων, μὲ τὴ δεύτερη σταδιακὰ προσαρμοσμένη στὴν Ἰλιάδα). Δυστυχῶς ὁ Ἡρόδοτος δὲν παραθέτει τοὺς σχετικοὺς στίχους τῶν Κυπρίων, οὔτε εἶναι δυνατὴ ἡ ἀποκατάστασή τους ἀπὸ τὸ Ἡροδότειο κείμενο, ὅπως ἔχουν ἐπιχειρήσει παλαιότεροι ἐρευνητές, γιατὶ ἡ γλώσσα τοῦ Ἡροδότου γειτνιάζει πρὸς τὴν ἐπικὴ διάλεκτο καὶ πολλοὶ τύποι ποὺ φαίνονται ἐπικοί (ἀπίκετο, εὐαέϊ τε πνεύματι, θαλάσσηι λείηι) μπορεῖ κάλλιστα νὰ ὀφείλονται στὸν Ἡρόδοτο.

1-3. κατὰ ταῦτα δὲ τὰ ἔπεα (...): Τὸ χωρίο εἶναι δύσκολο νὰ συνταχθεῖ μὲ βεβαιότητα κατὰ συγκεκριμένο τρόπο, καθὼς τὸ καὶ τοῦ α΄ στίχου μπορεῖ νὰ εἶναι ἐπιδοτικό, πράγμα πιὸ πιθανό, ἢ νὰ συνδέει τὸ ἔπεα μὲ τὸ τόδε τὸ χωρίον (ὡς ὑποκ. τοῦ δηλοῖ, σὲ Ἀττικὴ σύνταξη), καὶ καθὼς τὸ τόδε μπορεῖ νὰ εἶναι (μαζὶ μὲ τὸ χωρίον) ὑποκ. τοῦ δηλοῖ ἤ (ἂν ὀβελιστεῖ τὸ χωρίον, κατὰ τὸν Valckenaer), ἀντικ. μὲ τὴν εἰδ. πρόταση ἐπεξήγηση στὸ τόδε.

  1. Τὰ Κύπρια ἔπη: Προλεγόμενα, Κείμενο, Ἑρμηνεία, , Ἀθήνα, (1979)