You are here

F24

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Eur. Hec. 41

1Τύμβωι φίλον2 πρόσφαγμα· ὑπὸ Νεοπτολέμου φασὶν αὐτὴν (sc.

Πολυξένην) σφαγιασθῆναι Εὐριπίδης καὶ Ἴβυκος (fr. 26 P.)· ὁ

δὲ3 τὰ Κυπριακὰ ποιήσας φησὶν4 ὑπὸ Ὀδυσσέως καὶ Διομή-

δους ἐν τῆι τῆς πόλεως ἁλώσει τραυματισθεῖσαν ἀπολέσθαι5,

  ταφῆναι δὲ ὑπὸ Νεοπτολέμου , ὡς Γλαῦκος  (FGrH 806 F 6a)

γράφει. ἄλλοι δέ φασι συνθέμενον Πριάμωι τὸν Ἀχιλλέα περὶ

τοῦ Πολυξένης γάμου ἀναιρεθῆναι ἐν τῶι τοῦ Θυμβραίου -

πόλλωνος ἄλσει6,7.

  1. [Vid. Schol. Eur. ed. Schwartz (I 17.4-9), cum siglis; fr. 26 All., 27 Da., 34 Be.]
  2. 1-5 cf. ibid. (schol. A, I 16.31–17.1-3 Schw.) τύμβωι φίλον· Γλαῦκος ἐν τῆι €προηγήσει («legi velim ἐν τῆι πορθήσει ut dittographia sit eoru€m quae sequuntur» adnot. Schw.) φησὶν ἐν τῆι ἁλώσει τῆς πόλεως τ‹ραυμα›τισθεῖσαν τὴν Πολυξένηνἀπολέσθαι, τ›αφῆναι δὲ αὐτὴν ὑπὸ Νεοπτο‹λέμου. Ἴβυ›κος δὲ σφαγῆναί φησιν ὑπὸ Διομ‹ήδους καὶ Ὀ›δυσσέως
  3. 2-3 καὶ pro ὁ δὲ A
  4. 3 φησὶν om. A
  5. 4 τραυματισθῆναι εἰσαναπολεῖσθαι M
  6. 5-7 ταφῆναιἄλσει om. A
  7. ‖ num ὡς ‹καὶ› Γλαῦκος γράφει ?
Σχόλ. Εὐρ. Ἑκάβ. 41

Στὸν τύμβο ἀγαπητὸ σφάγιο: Ὁ Εὐριπίδης καὶ ὁ Ἴβυκος λὲν ὅτι

αὐτὴ (δηλ. ἡ Πολυξένη) σφαγιάστηκε ἀπὸ τὸν Νεοπτόλεμο· αὐτὸς

ὅμως ποὺ σύνθεσε τὰ Κυπριακὰ λέει πὼς κατὰ τὴν ἅλωση τῆς πόλης

τραυματίστηκε ἀπὸ τὸν Ὀδυσσέα καὶ τὸν Διομήδη καὶ πέθανε, τά-

φηκε δὲ ἀπὸ τὸν Νεοπτόλεμο, ὅπως γράφει ὁ Γλαῦκος. Ἄλλοι πάλι

λένε πὼς ἀφοῦ συμφώνησε ὁ Ἀχιλλέας μὲ τὸν Πρίαμο γιὰ τὸν γάμο

τῆς Πολυξένης σκοτώθηκε στὸ ἄλσος τοῦ Θυμβραίου Ἀπόλλωνα.

Σχόλια: 

Ἡ κατάταξη τοῦ ἀποσπάσματος στὸ τέλος τῶν Κυπρίων εἶναι εὔλογη· ξεπερνᾶ ὅμως τὰ ὅρια τῆς περίληψης τοῦ Πρόκλου καὶ τῶν πρὸ τῆς Ἰλιάδος γεγονότων, καὶ φαίνεται νὰ ὁδηγεῖ σὲ παραλλαγὴ διάφορη τῆς ἐνσωματωμένης στὸν κύκλο: πιθανὸν μιᾶς Κυπριακῆς τοπικῆς παραλλαγῆς (βλ. Ἀ. Β., «Τὰ Κύπρια καὶ τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη», ΠραΚυΣΒ Α΄1 485 κἑ., καὶ ἀνωτ. 91 κἑ).

2-5. (...) ταφῆναι δὲ ὑπὸ Νεοπτολέμου: Ἡ ἐξευγενισμένη ἐκδοχὴ τῶν Κυπρίων φαίνεται νὰ ὀφείλεται σὲ ἐπίδραση τῆς Ω ραψωδίας τῆς Ἰλιάδος, σ' ἕνα σημεῖο ποὺ ξεπερνᾶ τὰ ὅρια τῆς περιλήψεως τοῦ Πρόκλου καὶ τῶν πρὸ τῆς Ἰλιάδος γεγονότων. Τὸ σημαντικὸ αὐτὸ γεγονὸς ὁδηγεῖ στὴν ὑπόθεση μιᾶς μεταγενέ­στερης ἀπὸ τὴν Ἰλιάδα τοπικῆς παραλλαγῆς τῶν Κυπρίων ποὺ ξεπερνοῦσε τὰ ὅρια τῶν πρὸ τῆς Ἰλιάδος καὶ –ἑπομένως– τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ Κύκλου. Ἡ παραλλαγὴ αὐτή, τὴν ὕπαρξη τῆς ὁποίας ἐνισχύει καὶ τὸ ἑπόμενο ἀπόσπασμα (βλ. παρακάτω), πρέπει νὰ ἦταν εὐρύτατα διαδεδομένη στὴν Κύπρο κατὰ τὸν 7ον αἰώνα π.Χ., ὁπότε παρατηρεῖται ἄνθηση τοῦ ἔπους στὸ νησί, ὅπως ἀποκαλύ­φθηκε καὶ ἀπὸ τὶς ἀνασκαφὲς στὴ Νεκρόπολη τῆς Σαλαμίνας (βλ. ἀνωτ. 122 μὲ σημ. 65, ὅπου καὶ περαιτέρω παραπομπές). Γιὰ τὴ σχέση τῆς –ὑποτιθέμενης– Κυπριακῆς παραλλαγῆς πρὸς τὴν Ἰωνικὴ καὶ τῶν δυό τους πρὸς τὴν Ἰλιάδα καὶ τὴν *Πρωτοϊλιάδα, τὰ *Προκύπρια καὶ τὰ *Πρωτοκύπρια, βλ. ἀνωτ. σσ. 92-3.

5.Γλαῦκος (Γλαῦκος ἐν τῆι €προηγήσει) μνημονεύεται καὶ σὲ ἕνα ἄλλο σχόλιο στὸν ἴδιο στίχο (βλ. ἀνωτ., κριτ. ὑπόμν.). Μέσω αὐτοῦ φαίνεται νὰ γνωρίζει τὰ Κύπρια ὁ ἀρχαῖος σχολιαστὴς ἢ ἀπ' αὐτόν, τουλάχιστο, φαίνεται νὰ ἀντλεῖ τὴν πληροφορία γιὰ τὴν Πολυξένη. Ἂν πρόκειται γιὰ τὸν Γλαῦκο τὸν Ρηγίνο (FHG II2 23, FGrH3 806: F6a τὸ ἐδῶ ἀπόσπασμα) εἶναι δύσκολο νὰ ἀποφανθεῖ κανείς (βλ. σημ. Allen4 στὸ ἀπόσπ. XXVI καὶ E. Hiller5, RhM 41 [1886] 429 κἑ.). Γιὰ τὸν Γλαῦκο ἀπὸ τὸ Ρήγιο βλ. συνοπτικὰ Lesky ΙΑΕΛ56 336, 468-9 καὶ 504 (μὲ ἀναφορὰ στὸ ἔργο του Περὶ τῶν ἀρχαίων ποιητῶν καὶ μουσικῶν, στὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ ἀναφέρονται τὰ ἐδῶ μνημονευόμενα)· βλ. ἐπίσης –σὺν τοῖς ἄλλοις– Ἁρποκρ. σ.λ. Μουσαῖος (εἰρήκασι δὲ περὶ αὐτοῦ ἄλλοι τε καὶ Γλαῦκος) καὶ Πλουτ. Βί. ῥητ. 833d (εἰσὶ δ' οἳ καὶ τὸ τοῦ Γλαύκου τοῦ Ῥηγίνου περὶ ποιητῶν βιβλίον εἰς Ἀντιφῶντα ἀναφέρουσιν).

Ἂν δὲν πρόκειται γιὰ κάποιον –μυθογράφο ἴσως– Γλαῦκο ποὺ ἀναφέρει τὴν ἴδια παραλλαγὴ μὲ τὰ Κύπρια γιὰ τὴν τύχη τῆς Πολυξένης, ὁπότε πρέπει νὰ γράψουμε ὡς <καὶ> Γλαῦκος γράφει καὶ νὰ δεχθοῦμε ὅτι ὁ ἀρχαῖος σχολιαστὴς μνημονεύει καὶ τὰ Κύπρια (τὰ ὁποῖα γνωρίζει) καὶ τὸν Γλαῦκο, τότε εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποθέσουμε ἢ ὅτι ὁ ἀρχαῖος αὐτὸς σχολιαστὴς ἔχει περι­ορισμένη γνώση τοῦ ὅλου ἐπικοῦ κύκλου (πράγμα δύσκολο) ἢ ὅτι πρόκειται γιὰ μιὰν ἄγνωστη στὸ εὐρὺ κοινὸ τοπικὴ παραλλαγή· τὸ τελευταῖο ἐνισχύει προφανῶς τὴν ὑπόθεση γιὰ μιὰ Κυπριακὴ τοπικὴ παραλλαγὴ τῶν Κυπρίων, ἡ ὁποία ξεπερνοῦσε τὰ ὅρια τοῦ Κύκλου καὶ ἐξυπηρετοῦσε τοπικὲς ἀνάγκες.

  1. Πρακτικὰ τοῦ Δευτέρου Διεθνοῦς Κυπρολογικοῦ Συνεδρίου (Λευκωσία, 20-25 Ἀπριλίου 1982), , 1985-1987, Volume τόμ. Α΄-Γ΄, Λευκωσία, (1985)
  2. Fragmenta Historicorum Graecorum, , 1841-1872, Volume I-V, Paris, (1841)
  3. Die Fragmente der griechischen Historiker, , 1923-1958, Volume Part I-IIIC.2, Berlin-Leiden, (1923)
  4. Τὰ Κύπρια ἔπη: Προλεγόμενα, Κείμενο, Ἑρμηνεία, , Ἀθήνα, (1979)
  5. Beiträge zur griechischen Litteraturgeschichte.- IV. Die Fragmente des Glaukos von Rhegion, , RhM, Issue 41.3, p.398-436, (1886)
  6. Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, , Θεσσαλονίκη , (1981)