You are here

F20

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Schol. Hom. Γ 242

1Ἑλένη ἁρπασθεῖσα ὑπὸ Ἀλεξάνδρου, ἀγνοοῦσα τὸ συμβεβη-

κὸς μεταξὺ τοῖς ἀδελφοῖς Διοσκούροις κακόν, ὑπολαμβάνει δι'

αἰσχύνης2 αὐτῆς  μὴ πεπορεῦσθαι τούτους εἰς Ἴλιον, ἐπειδὴ προ-

τέρως ὑπὸ Θησέως ἡρπάσθη , καθὼς προείρηται (ad Γ 144)·

  διὰ γὰρ τὴν τότε γενομένην ἁρπαγὴν Ἄφιδνα πόλις Ἀττικῆς

πορθεῖται καὶ τιτρώσκεται Κάστωρ ὑπὸ Ἀφίδνου3 τοῦ τότε βα-

σιλέως κατὰ τὸν δεξιὸν μηρόν. οἱ δὲ Διόσκουροι Θησέως μὴ

τυχόντες λαφυραγωγοῦσι τὰς Ἀθήνας4 . ἡ ἱστορία παρὰ τοῖς

Πολεμωνίοις5  ἢ τοῖς6 κυκλικοῖς καὶ ἀπὸ μέρους παρὰ Ἀλκμᾶνι

τῶι λυρικῶι (fr. 21 P.).

  1. [Vid. Ludwich TextU N 15, cum siglis; fr. 10 All. (vid. et CR 27 [1913] 190), 21 X., 12 Da., 13 Be. (ubi et similia), 12* We.]
  2. 2-3 δι' αἰσχύνην Xyd. Be. (fort. recte)
  3. 6 Ἀφίδνου Bekker: Φίδνου vel Φνίδου vel Φνιδοῦ codd.
  4. 8 Ἀθήνας A, edd.: ἀφίδνας D
  5. 8-9 τοῖς Πολεμωνίοις Dindorf, it. All. Da., et nos dubit. (€τοῖς πολεμωνίοις€ We.); τοῖς πολυωνύμοις Valk, it. Be.; Πολέμωνι Fabricius, it. Xyd.: τοῖς τελαμωνίοις JVb, -μονίοις Fr; τοῖς λεμονίοις Dc, τοῖς λειμονίοις Eh; om. Ld
  6. 9 ἢ τοῖς A, edd.: ἤτοι D, Fabr.
Σχόλ. Ὁμ. Γ 242

Ἡ Ἑλένη ποὺ ἁρπάχτηκε ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρο, ἀγνοώντας τὸ κακὸ

ποὺ βρῆκε στὸ μεταξὺ τὰ ἀδέλφια της τοὺς Διοσκούρους, νομίζει ὅτι

αὐτοὶ δὲν εἶχαν πορευθεῖ στὴν Τροία ἀπὸ ντροπή, ἐπειδὴ (αὐτὴ)

προηγουμένως ἁρπάχτηκε ἀπὸ τὸν Θησέα, ὅπως ἔχει λεχθεῖ πιὸ

πάνω· ἐξαιτίας, ὡς γνωστό, τῆς ἁρπαγῆς ποὺ ἔγινε τότε, ἐκπορθεῖ-

ται ἡ πόλη τῆς Ἀττικῆς Ἄφιδνα καὶ τραυματίζεται στὸν δεξιὸ μηρὸ

ἀπὸ τὸν τότε βασιλιὰ Ἄφιδνο ὁ Κάστωρ. Κι οἱ Διόσκουροι μὴ βρί-

σκοντας τὸν Θησέα λαφυραγωγοῦν τὶς Ἀθῆνες. Ἡ ἱστορία βρίσκε-

ται στὰ Πολεμώνια (στὸν Πολέμωνα) ἢ στὰ ποιήματα τοῦ Κύκλου

καὶ κατὰ ἕνα μέρος στὸν λυρικὸ ποιητὴ Ἀλκμάνα.

Σχόλια: 

Τὸ ἀπόσπασμα τοποθετεῖται ἀπὸ τὸν Allen1 στὸ ἐπεισόδιο Διοσκούρων – Ἀφαρειδῶν (ἀπόσπ. Χ), ἐνῶ πιθανότερη φαίνεται ἡ κατάταξή του πρὸς τὸ τέλος τοῦ ἔπους (βλ. Ξυδᾶ ΚΕ2, ἀπόσπ. 21). Προβληματικὴ εἶναι καὶ ἡ σύνδεση τοῦ ἀποσπάσματος μὲ τὰ Κύπρια. Βλ. κατωτ., σχόλια.

2-3. δι' αἰσχύνης αὐτῆς: ἡ χειρόγραφη παράδοση δίνει τὸν τύπο αἰσχύνης (στὴ γεν. ἐπίσης), πιθανῶς μὲ ἕλξη πρὸς τὴν ἑπόμενη γενική, ἢ κατὰ τὴν ἀντιγραφὴ τοῦ κειμένου (ὁπότε ἡ διόρθωση σὲ αἰσχύνην ἀπὸ τὸν Ξυδᾶ2 [σ. 142], ὥστε νὰ δοθεῖ τὸ κανονικὸ ἀναγκαστικὸ αἴτιο διὰ+αἰτ., εἶναι ὀρθή) ἢ ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Σχολιαστή, ὁπότε ἡ διόρθωση τοῦ κειμένου δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη (γι' αὐτὸ καὶ ἡ προτίμησή μας στὴν παραδεδομένη γραφή).

4-8. ὑπὸ Θησέως ἡρπάσθη (...): Πβ. Ἀπολλόδ. 3.128 γενομένην δὲ αὐτὴν (sc. Ἑλένην) κάλλει διαπρεπῆ Θησεὺς ἁρπάσας εἰς Ἀφίδνας ἐκόμισε. Πολυδεύκης δὲ καὶ Κάστωρ ἐπιστρατεύσαντες, ἐν Ἅιδου Θησέως ὄντος, αἱροῦσι τὴν πόλιν καὶ τὴν Ἑλένην λαμβάνουσι, καὶ τὴν Θησέως μητέρα Αἴθραν ἄγουσιν αἰχμάλωτον. Πβ. ἐπίσης Ἐπιτ. 1.23 Θησεὺς (...) ἐκ Σπάρτης (...) ἥρπασεν Ἑλένην δωδεκαέτη οὖσαν (...) καὶ Διόσκουροι μὲν μετὰ Λακεδαιμονίων καὶ Ἀρκάδων εἷλον Ἀθήνας καὶ ἀπάγουσιν Ἑλένην καὶ μετὰ ταύτης Αἴθραν (...). Γιὰ τὴν παρουσία τοῦ Θησέως στὴν ἀρχαία Κυπριακὴ γραμματεία καὶ τέχνη βλ. ΑΚυΓ33 30 F1 καὶ ΑΚυΓ44 *33 F1, μὲ σχόλ. καὶ Εἰκ. (καὶ ἐδῶ Εἰκ. 58, 107 καὶ 109.2).

8. Ἀθήνας: ἡ χειρόγραφη παράδοση δίνει καὶ τὸν τύπο ἀφίδνας, πιθανῶς ἀπὸ τὰ προηγούμενα (στ. 5 Ἄφιδνα ... πορθεῖται, πβ. καὶ στ. 6 Ἀφίδνου τοῦ τότε βασιλέως), ὁπότε ἡ διόρθωση σὲ Ἀθήνας εἶναι ὀρθή. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως ὁ τύπος ΑΦΙΔΝΑΣ νὰ ἀνάγεται στὸν ἀρχαῖο σχολιαστή, ποὺ εἴτε ἔχει ὑπ' ὄψιν του διάφορη παραλλαγή (λαφυραγωγεῖται ἡ Ἄφιδνα, ὄχι ἡ ἴδια ἡ Ἀθήνα, συμπέρασμα ποὺ φαίνεται νὰ ἐξάγεται καὶ ἀπὸ τὸν Ἀπολλόδ. 3.128) εἴτε ὁδηγεῖται στὴ γραφὴ αὐτὴ ἀπὸ ἄγνοια ἢ ἀβλεψία. Πιὸ πιθανὴ φαίνεται ἡ διόρθωση (βλ. Allen1, Ξυδᾶς2, Davies5, Bernabé6) σὲ Ἀθήνας (πβ. Ἀπολλόδ. Ἐπιτ. 1.23 εἷλον Ἀθήνας).

8-9. Πολεμωνίοις: Dindorf7 (καὶ Allen1), ἀντὶ τοῦ τελαμωνίοις (καὶ -μονίοις, καὶ λεμωνίοις – λειμωνίοις) τῆς χειρόγραφης παράδοσης, ἐνῶ ὁ Fabricius8 διόρθωσε σὲ Πολέμωνι καὶ ὁ van der Valk9 σὲ πολυωνύμοις (διόρθωση τὴν ὁποία ἀποδέχτηκε ὁ Bernabé6). Ἡ διόρθωση τοῦ Dindorf7 βρίσκεται πιὸ κοντὰ στὴ χειρόγραφη παράδοση, καὶ γι' αὐτὸ εἶναι προτιμότερη. Μήπως ὅμως πίσω ἀπ' αὐτὴν κρύβεται γραφὴ παρὰ τοῖς Πολέμωνος (ἐνν. ἔπεσιν); Ὁ Πολέμων ὁ περιηγητής, ἀπὸ τὸ Ἴλιον, θὰ μποροῦσε κάλλιστα νὰ εἶναι ἡ μνημονευόμενη ἐδῶ πηγή· καὶ τὸ γειτονικὸ Πολεμώνιον κάλλιστα ἐπίσης θὰ μποροῦσε νὰ τὸν εἶχε ἀπασχολήσει. Σὲ κάθε περίπτωση, οἱ ἀμφιβολίες πρέπει νὰ κρατηθοῦν ἔντονες.

  1. Homeri Opera, , Oxford Classical Texts , 1912/1946, Volume V, (1912) a↑ b↑ c↑
  2. Τὰ Κύπρια ἔπη: Προλεγόμενα, Κείμενο, Ἑρμηνεία, , Ἀθήνα, (1979) a↑ b↑ c↑
  3. Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ. 3. Πεζογραφία, , Volume τόμ. 3, Λευκωσία, (2002)
  4. Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ.4. Ἰατρική, , Volume τόμ.4, Λευκωσία, (2007)
  5. Epicorum graecorum fragmenta, , Göttingen, (1988)
  6. Poetae Epici Graeci. Testimonia et Fragmenta. Part I, , Leipzig, (1987) a↑ b↑
  7. Scholia Graeca in Homeri Iliadem, , 1875-1877, Volume I-IV, Oxford, (1875) a↑ b↑
  8. Bibliotheca Graeca, , 1790-1809, Volume I-XII, Hamburg, (1790)
  9. Researches on the Text and Scholia of the Iliad, , 1963-1964, Volume parts I-II, Leiden , (1963)