You are here

F14

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Clem. Alex. Strom. 6.19.1

1,2Πάλιν Στασίνου  ποιήσαντος·

(v. 1) Νήπιος ὃς πατέρα3 κτείνων4  παῖδας5 καταλείπει6 .

  1. Versum ut παροιμίαν citat Aristot. Rhet. (Ross) 1.15 (p. 1376a: Ar.1 infra) et 2.21 (p. 1395a: Ar.2); citant et Polyb. 23.10.10 et 15 (Buettner-Wobst), Suid. (Adler) s.vv. νήπιος et Φίλιππος ὁ Μακεδών, Arsen. apud Apostol. 12.8 (CPG [L. – S.] II 543.18).


  2. [Vid. Clem. Alex. Strom. ed. Stählin – Früchtel; fr. 25 All., 25 Da., 33 Be., 31 We.]
  3. 2 (v. 1) πατέρας Ar.1 A
  4. κτείνων Clem. Ar.2: κτείνας Ar. (praeter Ar.2 A), Polyb. Suid. Arsen.
  5. υἱοὺς (pro παῖδας) Ar.1 (praeter ΘΠ) Polyb. Suid.
  6. καταλείποι Ar.1 ΘΠ et Ar.2 ΠΦΖ; καταλίπει Polyb. P; ἀπολείπει Suid. s.v. νήπιος F; ἐγκαταλίποι Arsen.
Κλήμ. Ἀλεξ. Στρωμ. 6.19.1

1,2Τοῦ Στασίνου καὶ πάλι ποὺ εἶπε:

(στ. 1)  Ἀφελὴς ὅποιος σκοτώνει τὸν πατέρα κι ἀφήνει ζωντανοὺς

           τοὺς γιούς.

  1. Σὰν παροιμία παραθέτει τὸν στ. ὁ Ἀριστοτέλης, Ρητ. 1.15 (1376α) καὶ 2.21 (1395α)· πβ. Πολύβ. 23.10.10 καὶ 15, Σουίδ. σ.λλ. νήπιος καὶ Φίλιππος ὁ Μακεδών, Ἀρσέν. στὸν Ἀποστόλ. 12.8.


  2. [Ἡ κατάταξη τοῦ F13 καὶ τοῦ F14 εἶναι ἀβέβαιη (πβ. τὶς ἐκδ. All., Da. καὶ Be.)· προτιμήσαμε τὴ σύνδεσή τους μὲ τὴ συνάντηση Μενελάου – Νέστορα καὶ τὴν παρεκβατικὴ διήγηση τοῦ τελευταίου (ἀνωτ. T7.28 κἑ.), στὴν ὁποία κάλλιστα θὰ εἶχαν θέση οἱ μετέπειτα παροιμιακοὶ στ. τῶν δύο αὐτῶν ἀποσπ. (κυρίως ὁ στ. τοῦ F14). Βλ. κατωτ. σχόλ. στὰ χωρία.]
Σχόλια: 

Τὸ ἀπόσπ. ἀφήνεται συνήθως στὸ τέλος, γιατὶ κρίνεται ἀδύνατος ὁ ἀσφαλὴς προσδιορισμὸς τῆς θέσεώς του. Ἐντὸς τῆς διηγήσεως τοῦ Νέστορος κατέταξε πρῶτος τὸ ἀπόσπ. ὁ Engel, Kypros1 Ι 73. Ὁ Νέστωρ καὶ στὸν Ὅμηρο ἔχει τὴν τάση νὰ διηγεῖται μακροσκελεῖς ἱστορίες, καὶ τὸ ἴδιο συμβαίνει (βλ. περίλ. Πρόκλου ἀνωτ. Τ7.30 κἑ.) καὶ ἐδῶ. Στὴν παρεκβατικὴ διήγηση πρὸς τὸν Μενέλαο, μὲ τὸ ἐπεισόδιο Λυκούργου – Ἐπωπέως – Ἀντιόπης καὶ τῶν υἱῶν της Ἀμφίονα καὶ Ζήθου (πβ. Ἀπολλόδ. 3.41 κἑ., κυρίως 44, βλ. καὶ ΕλλΜ Γ΄2 78 κἑ.), θὰ εἶχε κάλλιστα θέση καὶ ὁ παρὼν στίχος.

1. Στασίνου: Ἡ μνεία τοῦ ὀνόματος τοῦ Στασίνου χωρὶς ἀναφορὰ στὸν τίτλο τοῦ ἔργου δείχνει ὅτι τὸ ὄνομα τοῦ Κύπριου ποιητῆ ἦταν ἤδη καλῶς γνωστό, πιθανῶς καὶ ὅτι (βλ. Ξυδᾶς3 σ. 122) εἶχεν ἤδη ἐπικρατήσει ἡ ἀπόδοση τῶν Κυπρίων στὸν Στασῖνον. Οἱ Welcker4 καὶ Müller5, ὅμως, παρὰ τὴ ρητὴ ὀνομασία τοῦ Στασίνου ἀπὸ τὸν Κλήμεντα, ἀπέδωσαν τὸν στίχο στὸν Ἀρκτῖνον (βλ. Allen6, κριτ. ὑπόμν. στὸ ἀπόσπ.).

2 (στ. 1). νήπιος: μωρός, ἄφρων, ἀνόητος. Μιὰ τυπικὴ Ὁμηρικὴ ἔκφραση, ποὺ στὴν κυριολεξία σημαίνει ὅ,τι τὸ Ἀγγλ. `childish', ἀλλὰ συχνὰ δὲν δείχνει τίποτα παραπάνω ἀπὸ τὴν ἔλλειψη πλήρους γνώσεως. Βλ. LSJ97 σ.λ. καὶ σημ. Kirk σ.στ. Β 38 (CIl8 I 118 / Α΄ 231).

κτείνων: οἱ Ἀριστοτέλης, Πολύβιος, Σουίδας καὶ Ἀρσένιος (μὲ ἐξαίρεση τὸν κώδ. A στὸ 2.21), παρέχουν τὴ γραφὴ κτείνας. Προτιμήσαμε τὴ διατήρηση τοῦ τύπου κτείνων τοῦ Κλήμ. Ἀλεξ., ποὺ παραδίδει τὸ ἀπόσπ. ὡς στίχο τοῦ Στασίνου, γιατὶ –ἐπιπρόσθετα– μ' αὐτὸ προσδίδεται ἔμφαση στὴν ὑπερχρονικὴ ἀξία τῆς ρήσεως (μὲ τὴ μετχ. κτείνων χρονική, ποὺ δείχνει τὴν ἀόρ. ἐπανάλ. στὸ παρὸν καὶ στὸ μέλλον).

παῖδας καταλείπει: πβ. λ 174 υἱέος, ὃν κατέλιπον, Πλάτ. Νόμ. 909c παῖδας δὲ ἂν μὲν καταλείπηι, κ.ἄ. Οἱ Πολύβιος καὶ Σουίδας παρέχουν τὴ γραφὴ υἱούς (ὁ τελευταῖος ἔχει ἐπίσης ἀπολείπει ἀντὶ καταλείπει, ποὺ ὅμως εἶναι μετρικὰ ἀκα­τάλληλο, ἀφοῦ ἡ προηγούμενη συλλαβὴ -δας παύει νὰ εἶναι θέσει μακρά, ὅπως ἀπαιτεῖται), ἀκριβῶς γιατὶ τὸ παῖδας αὐτὴ τὴν ἔννοια ἔχει καὶ ἐδῶ, ὅπως καὶ σὲ πολλὰ ἄλλα χωρία: Τὸ παῖς (καὶ ἀσυναίρ. πάϊς, ἀπὸ τὸ πάϜις, πβ. παῦρος καὶ Λατ. puer) δείχνει στὸν Ὅμηρο γενικὰ τὸ τέκνο, τὸν υἱὸ συχνά (π.χ. Β 205 Κρόνου πάϊς, Β 609 Ἀγκαίοιο πάϊς, κ.ἄ.), ἀλλὰ καὶ τὴν κόρη (Α 20 παῖδα ... φίλην γιὰ τὴν κόρη τοῦ Χρύση, πβ. Α 443 καὶ Γ 175 παῖδα ... τηλυγέτην γιὰ τὴν κόρη τῆς Ἑλένης), ὅπως καὶ τὸ υἱοθετημένο παιδί (Ι 494-5 ἀλλὰ σὲ παῖδα, θεοῖς ἐπιείκελε Ἀχιλλεῦ, | ποιεύμην, μὲ τὸ στόμα τοῦ Φοίνικα), συνήθως μὲ ἀναφορὰ στὸν πατέρα, κατ' ἀντίθεση πρὸς τὸ τέκνον (τεκ-, ἀπὸ τὸ τίκτω<*τι-τέκ-ω, ἀόρ. ἔ-τεκ-ον κ.λπ.).

  1. Kypros: Eine Monographie, , Volume I-II, Berlin , (1841)
  2. Ελληνική Μυθολογία, , Αθήνα , (1986)
  3. Τὰ Κύπρια ἔπη: Προλεγόμενα, Κείμενο, Ἑρμηνεία, , Ἀθήνα, (1979)
  4. Der epische Cyclus oder die homerischen Dichter, , 1865/1882, Volume I-II, Bonn, (1865)
  5. Fragmenta Historicorum Graecorum, , 1841-1872, Volume I-V, Paris, (1841)
  6. Homeri Opera, , Oxford Classical Texts , 1912/1946, Volume V, (1912)
  7. A Greek-English Lexicon, , Oxford, (1940)
  8. The Iliad: A Commentary, , Volume I: books 1-4, Cambridge, (1985)