You are here

F12

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Athen. 2, 35c

(v. 1)1,2Οἶνόν τοι, Μενέλαε, θεοὶ ποίησαν ἄριστον3 

         θνητοῖς ἀνθρώποισιν  ἀποσκεδάσαι μελεδῶνας4 .

ὁ τῶν Κυπρίων τοῦτό φησι ποιητής, ὅστις ἂν εἴη5.

  1. Vid. et Suid. s.v. οἶνος (Adler)· ὠνομάσθη ἀπὸ Οἰνέως (...). ὁ δὲ Κύπριος ποιητής φησιν· Οἶνον – μελεδῶνας (vv. 1-2); cf. Eust. in ι 197 (Valk) Κατὰ τὸν ποιήσαντα τὰ Κυπριακὰ οἶνος θεόθεν πεποίηται ἄριστος ἀνθρώποις ἀποσκεδάσαι μελεδῶνας.


  2. [Vid. Athen. edd. Kaibel, Gulick, Olson, et Desrousseaux (cum siglis); fr. 13 All., 15 Da., 17 Be., 18 We.]
  3. 1 ἄκρητον (pro ἄριστον) Xyd.
  4. 2 μελεδώνας Camerarius
  5. 3 ὁ τῶν Κυπρίων τοῦτό φησι ποιητής, ὅστις ἂν εἴη Athen. (Cmg, om. E; ὁ ... ποιητής C; «unde colligas formulam unam fere et eamdem tum sic tum 334b in integriore Athenaeo extitisse» adnot. Desrousseaux): ὁ δὲ Κύπριος ποιητής φησιν Suid.: κατὰ τὸν ποιήσαντα τὰ Κυπριακὰ Eust.
Ἀθήν. 2, 35c

(στ. 1) Τὸ κρασί1, Μενέλαε, οἱ θεοὶ τὸ κάμαν ἄριστο,

           ἀπ' τοὺς θνητοὺς ἀνθρώπους ν' ἀποδιώξει τὶς σκοτοῦρες.

Ὁ ποιητὴς τῶν Κυπρίων λέει αὐτό, ὅποιος κι ἂν εἶναι.

  1. Βλ. καὶ Σουίδ. σ.λ. οἶνος· Πῆρε τὸ ὄνομά του ἀπὸ τὸν Οἰνέα (...). Ὁ δὲ Κύπριος ποιητὴς λέει: «Τὸ κρασὶ – τὶς σκοτοῦρες» (στ. 1-2)· πβ. Εὐστ. στὸ ι 197: Σύμφωνα μ' αὐτὸν ποὺ σύνθεσε τὰ Κυπριακὰ τὸ κρασὶ τὸ ἔχουν κάμει οἱ θεοὶ ἄριστο ν' ἀποδιώξει τὶς σκοτοῦρες.
Σχόλια: 

Ἡ προσφώνηση Μενέλαε σὲ συνδυασμὸ μὲ τὸ περιεχόμενο τῶν σωζόμενων δύο στίχων φαίνεται νὰ ὁδηγεῖ στὴ συνάντηση τοῦ Νέστορα μὲ τὸν Μενέλαο, ποὺ πληροφορήθηκε ἤδη τὴν ἀναχώρηση τοῦ Πάρη μαζὶ μὲ τὴν Ἑλένη (βλ. ἀνωτ. Τ7.29 κἑ. καὶ πρὸς Νέστορα παραγίγνεται Μενέλαος), μετὰ τὸ ἐπεισόδιο Διοσκούρων – Ἀφαρειδῶν.

1. οἶνον τοι (...) ἄριστον: Τὸ ἄριστον εἶναι νέο ἐπίθετο γιὰ τὸν οἶνο (στὸν Ὅμηρο ἄκρητοςἀκηράσιος, β 340-1 ἐν δὲ πίθοι οἴνοιο παλαιοῦ ἡδηπότοιο | ἕστασαν, ἄκρητον θεῖον ποτὸν ἐντὸς ἔχοντες, ι 204-5 οἶνον ... | ἀκηράσιον, θεῖον ποτόν, ω 73 οἴνωι ἐν ἀκρήτωι, πβ. Β 341~Δ 159 σπονδαί τ' ἄκρητοι (κατὰ τὸν ἀρχ. Σχολ., αἱ δ' ἀκρήτου οἴνου γενόμεναι). Τοῦτο ὅμως δὲν συνεπάγεται διόρθωση, ἀφοῦ ἀπὸ κάθε ἄποψη (γλωσσική, συντακτική, νοηματικὴ γενικά, καὶ μετρική) ὁ τύπος ἱκανοποιεῖ ἀπόλυτα καὶ νέοι σχηματισμοὶ ὑπάρχουν ὄχι μόνον ἐδῶ. Ὁ τύπος ἄκρητον, τὸν ὁποῖο εἰσάγει ὁ Ξυδᾶς1 (ἀπόσπ. 12 τῆς ἔκδ. του, σ. 110) «καίτοι τὸ νόημα δὲν νοσεῖ» (ὅ.π. στὸν στ.), δίνει χειρότερο νόημα ἐδῶ (καὶ μὲ τὸ ποίησαν δημιουργεῖ ἐλαφρὸ πρόσκομμα): «οἱ θεοὶ ἔκαμαν τὸν οἶνο ἄκρατο γιὰ νὰ διώξουν (ἢ νὰ διώξει) τὶς φροντίδες ἀπὸ τοὺς θνητοὺς ἀνθρώπους» (;), ἐνῶ «οἱ θεοὶ ἔκαμαν τὸν οἶνο ἄριστο (μέσο) στὸ νὰ διώξει τὶς φροντίδες ...». Ὁ Ὅμηρος, ἐξ ἄλλου, ἀναφέρει τὴ χρήση μόνο κεκραμένου οἴνου γιὰ πόσιν (βλ. τὰ ἀνωτ. μνημονευόμενα χωρία, κυρίως ι 208 κἑ. τὸν δ' ὅτε πίνοιεν μελιηδέα οἶνον ἐρυθρόν, | ἓν δέπας ἐμπλήσας ὕδατος ἀνὰ εἴκοσι μέτρα | χεῦ', ὀδμὴ δ' ἡδεῖα ἀπὸ κρατῆρος ὀδώδει: σὲ εἴκοσι μέτρα νεροῦ ρίχναν ἕνα ποτήρι –μόνο– οἴνου, πβ. ω 72-3 ἠῶθεν δή τοι λέγομεν λεύκ' ὀστέ', Ἀχιλλεῦ, | οἴνωι ἐν ἀκρήτωι καὶ ἀλείφατι, κ.ἄ.). Βλ. καὶ Ἡσ. Ἔργα 592 κἑ. (596 τρὶς ὕδατος προχέειν, τὸ δὲ τέτρατον ἱέμεν οἴνου), μὲ σχόλ. West, WD2στὸ χωρίο. Γιὰ τὴν καθιέρωση τῆς χρήσης κεκραμένουοἴνου βλ. τὴν ἐνδιαφέρουσα διήγηση τοῦ Ἀθήναιου (15, 675a-e: ΑΚυΓ43 35 *F9, μὲ σχόλ. [κυρίως σελ. 651], ὅπου καὶ περαιτέρω παραπομπές)· βλ. ἐπίσης ΑΚυΓ43 σχόλ. στὸ 34 F4 [Πηγή: Διοσκουρίδης, Ὕλ. ἰατρ. 4.64.5-6], σελ. 614 (γιὰ τὴν ἀναφορὰ τοῦ Διοσκ. [5.32.1] στὴν παρασκευὴ τροχίτου οἴνου στὴν Κύπρο)· περισσότερα: 10a F19 καὶ F23b (μὲ σχόλ.). Ἀξιοσημείωτη εἶναι καὶ ἡ σκηνὴ σὲ ψηφιδωτὸ τῆς «Οἰκίας τοῦ Διονύσου» στὴν Πάφο [ἀνωτ. Εἰκ. 56]: Οἱ πρῶτοι οἶνον πιόντες.

Ἡ λέξη οἶνος μὲ δίγαμμα (πβ. λατ. vinum). Μὲ Ϝ(Ϝοῖνος) ἀπαντᾶ ἡ λέξη καὶ σὲ Κυπριακὲς ἐπιγραφές.

2. θνητοῖς ἀνθρώποισιν: συχνὴ Ὁμηρικὴ τυπικὴ φράση (Α 339, Ὁμηρ. ὕμν. ΙΙ.489 κ.ἀ.). Πβ. κατωτ. 5 Υ1 (V.) σχόλ. σ.στ. 4, 46, 108.

ἀποσκεδάσαι μελεδῶνας: πβ. θ 149 σκέδασον δ' ἀπὸ κήδεα θυμοῦ, Θέογν. 883 τοῦ (sc. οἴνου) πίνων ἀπὸ μὲν χαλεπὰς σκεδάσεις μελεδῶνας (τὸ β΄ ἴσως κατ' ἐπίδραση τῶν Κυπρίων), κ.ἄ. Ἡ λέξη μελεδών (ἢ μελεδώνη, πληθ. μελεδῶνεςμελεδῶναι) ἤδη στὸν Ὅμηρο τ 516-7 πυκιναὶ δέ μοι ἀμφ' ἁδινὸν κῆρ | ὀξεῖαι μελεδῶνες (-αι Allen) ὀδυρομένην ἐρέθουσιν, ἀργότερα στοὺς Ὁμηρ. ὕμν. ΙΙΙ (Εἰς Ἀπόλλ.). 532 καὶ IV (Εἰς Ἑρμ.). 447, ἐνῶ στὴν Ἰλιάδα ἀπαντᾶ μόνο ἡ λέξη μελεδήματα (Ψ 62, πβ. δ 650, ο 8, υ 56).

  1. Τὰ Κύπρια ἔπη: Προλεγόμενα, Κείμενο, Ἑρμηνεία, , Ἀθήνα, (1979)
  2. Hesiod, Works and Days, , Oxford, (1978)
  3. Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ.4. Ἰατρική, , Volume τόμ.4, Λευκωσία, (2007) a↑ b↑