You are here

T3

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Hesych. s.v. ἐμπυριβήτης

  1 ἐμπυριβήτης ↓· οὕτως2 Εὖκλος ‹ὁ3 χρησμολόγος ἐκαλεῖ-

2 το4 λέγεται δὲ καὶ τρίπους ὁ ἐν πυρὶ τιθέμενος.

  1. [Vid. Hesych. edd. Schmidt (: S. / S.1, S.2) et Latte (: L.) s.v., et Schmidt Eukl. (: Schm.) p. 363/78; vid. etiam Hadjioannou ΑΚΕΠ Γβ΄ (H.) 104.]
  2. 1 οὗτος maluit Musurus (vid. S.)
  3. ‖ add. Bast (Comm. Pal. p. 717)
  4. 1-2 ἐκάλει τὸ‹ν› ... dubit. prop. Schm.
Ἡσύχ. σ.λ. ἐμπυριβήτης

ἐμπυριβήτης· ἔτσι καλοῦνταν1 ὁ Εὖκλος ὁ χρησμολόγος. Λέ-

γεται δὲ καὶ ὁ τρίποδας2 ποὺ τοποθετεῖται στὴ φωτιά.

  1. [Ἀντὶ τοῦ ἐκαλεῖτο ὁ Schmidt προτείνει τὴ γραφὴ ἐκάλει τὸν ... (ὁπότε τὸ χωρίο κατατάσσεται στὰ fragmenta).
  2. Πβ. τὰ τοῦ Ἡσυχ. σ.λλ. ἐμπυριβήτην, τρίπους, ἀπύρους τρίποδας· βλ. καὶ κατωτ. σχόλ. σ.λ. ἐμπυριβήτης, μὲ τὴν Εἰκ. (96) σιδερένιου τρίποδα μὲ χάλκινο λέβητα, ἀπὸ τὴ Σαλαμῖνα (περὶ τὸ 700 π.Χ.).]
Σχόλια: 

1. ἐμπυριβήτης. Ἡ λέξη, σύνθετη ἀπὸ τὴν πρόθ. ἐν, τὴ δοτ. ἑνικ. τῆς λέξεως πῦρ (πυρὶ) καὶ τὴ ρίζα βη- (τοῦ βαίνω, πβ. βῆμα κ.λπ.) χρησιμοποιεῖται ἅπαξ στὸν Ὅμηρο στὴ φράση μέγαν τρίποδ' ἐμπυριβήτην (Ψ 702) καὶ σημαίνει τὸν τρίποδα τὸν καμωμένο γιὰ νὰ στέκει πάνω ἀπὸ τὴ φωτιά (“able to stand on the fire” κατὰ τὸν Richardson [CIl1 σ.στ. Ψ 702: VI 245], «ικανός να αντιμετωπίσει τη φωτιά» στὴν Ἑλλ. μετάφρ. [Στ΄ 402]). Ὁ Schmidt (Eukl.2 σελ. 363/78), μὲ τὴν παρατήρηση ὅτι «δὲν ὑπάρχει ἐξήγηση», σημειώνει ὅτι «πρέπει μᾶλλον νὰ διαβάζεται ἐκάλει τὸν...», ὁπότε προφανῶς ἡ λέξη θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθεῖ σὲ κάποιο ἀγγεῖο καμωμένο γιὰ χρήση ἀνάλογη μὲ τὸν μέγαν τρίποδ(α) τοῦ Ὁμήρου· πβ. τὰ τοῦ Ἡσυχ. σ.λ. τρίπους· λέβης, κρατήρ. ἐχρῶντο δὲ εἰς τὸ θερμαίνειν ὕδωρ. ὁ δὲ ἐμπυριβήτης ἐστὶν ὁ ἐξ ἑαυτοῦ πόδας ἔχων εἰς τὸ ὑποκαίεσθαι καὶ σ.λ. ἀπύρους τρίποδας· τοὺς ἀναθηματικούς, καινούς, καὶ οὐδέποτε πεπυρωμένους, ἀλλ' ἕνεκα κόσμου ἀνακειμένους, ἐς ἐναντίου δὲ ἐμπυριβήτας, ἐν οἷς θερμαίνουσιν ὕδωρ (Ι 122)· πβ. ἐπίσης σ.λ. ἐμπυριβήτην· τὸν ἐπιτιθέμενον τῶι πυρί (Ψ 702). Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἀποκλειστεῖ ἡ πιθανότητα νὰ καλοῦνταν ὄντως ὁ ἴδιος ὁ Εὖκλος ἐμπυριβήτης κατὰ τὸ ἐμπυροσκόπος (βλ. LSJ93) ἢ κατὰ τὸ ἔμπυρος (βλ. LSJ9 II.23). Ὁ Χατζηιωάννου (ΑΚΕΠ Γβ΄4104) προχωρεῖ στὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Κύπριος χρησμο­λόγος «περπατοῦσε μέσα στὴ φωτιά, ὅπως περίπου οἱ σημερινοὶ ἀναστενάρηδες λεγόμενοι τῆς Θράκης».

Ἡ διόρθωση τοῦ Schmidt5 (ἐκάλει τὸν ... ἀντὶ τοῦ ἐκαλεῖτο) μετατάσσει, ἂν γίνει ἀπoδεκτή, τὸ χωρίο στὴν κατηγορία τῶν ἀποσπασμάτων (F, ἀντὶ T). Ἀξίζει νὰ σημειώσει κανείς, ἀνάμεσα στ' ἄλλα, τὰ εὑρήματα ἀπὸ τὸν τάφο 79 τῆς Σαλαμίνας, περὶ τὸ 700 π.Χ. τὰ πλεῖστα (βλ. καὶ ἀνωτ. Εἰκ. 17), καὶ δὴ τὸν χάλκινο λέβητα τῆς ἐδῶ. Εἰκ. 96. (Γιὰ τὸν Ἡσύχιο βλ. καὶ ΑΚυΓ46 σχόλ. στο *33 F2, Πηγή.)

  1. The Iliad: A Commentary, , Volume VI: books 21-24, Cambridge, (1993)
  2. Der kyprische Dialekt und Euklos der Chresmologe, , ZVS (=HSF), Issue 9, p.290-307, 361-369, (1860)
  3. A Greek-English Lexicon, , Oxford, (1940) a↑ b↑
  4. Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, , 1971-1992, Volume τόμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία, (1971)
  5. Ἡσύχιος. Hesychii Alexandrini Lexicon, , 1858-1868, Volume I-V, Jena, (1858)
  6. Ἀρχαία Κυπριακὴ Γραμματεία: τόμ.4. Ἰατρική, , Volume τόμ.4, Λευκωσία, (2007)