You are here

T2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

Tatian. Orat. Gr. 41 (Euseb. Praep. evang. 10.11.27)

  1Σπευστέον μετὰ πάσης ἀκριβείας σαφηνίζειν ὡς οὐχ Ὁμήρου 

   μόνον πρεσβύτερός ἐστιν ὁ Μωϋσῆς, ἔτι δὲ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ

   συγγραφέων, Λίνου Φιλάμμωνος Θαμύριδος Ἀμφίονος Ὀρ-

   φέως Μουσαίου Δημοδόκου Φημίου Σιβύλλης Ἐπιμενίδου τοῦ

     Κρητός, ὅστις εἰς τὴν Σπάρτην ἀφίκετο, ‹καὶ›2 Ἀριστέου3 τοῦ

   Προκοννησίου {καὶ}4 τοῦ τὰ Ἀριμάσπεια5 συγγράψαντος -

   σβόλου τε τοῦ Κενταύρου καὶ Βάκιδος6 Δρύμωνός7 τε καὶ Εὔ-

   κλου8 τοῦ Κυπρίου καὶ Ὥρου τοῦ Σαμίου καὶ Προναπί-

   δου9 τοῦ Ἀθηναίου.

  1. [Vid. Tatian. ed. Whittaker (cum siglis); cf. Tatian. ed. Paynter, Euseb. edd. Dindorf et Mras; cf. etiam Davies EGrF p. 86 (Arist. Proconn. T 18) et Bernabé PEG2 pp. 149-50 (Arist. Proconn. T 21).]
  2. 5 ‹καὶ› Schwartz (vid. infra)
  3. Ἀριστέου dubit. scripsimus (cf. supra 1 T6.21 cum adnot.): Ἀρισταίου codd., edd. priores; fort. recte (cf. Iambl. Vit. Pyth. 28.138: Ἀρισταίου F, it. Deubner et post eum Davies EGrF p. 85 T 13; Ἀριστέου Westermann, it. Klein et Bernabé PEG2 p. 148 T 15)
  4. 6 καὶ ante τοῦ τὰ ... codd., it. Dindorf, Mras, Davies (ante Ἀριστ. transp. Schwarz, it. Whittaker et Bernabé)
  5. Ἀριμάσπεια nos, coll. Orig. C. Cels. 3.26 (Ἀριμάσπεια, cf. Herodot. 4.14.3 Ἀριμάσπεα [vid. Rosén s.v.], Suid. s.v. Ἀριστέας, Tzetz. Chil. 2.734, Strab. 1.2.10, al.): Ἀριμάσπια codd., edd. priores
  6. 7 Βάκιδος Schwartz, it. Whittaker et Bernabe: Ἰσατίδος MPV Euseb., it. Dindorf, Mras, Davies (Ἰσάτιδος)
  7. Δρυμῶνός τε scr. Paynter
  8. 7-8 Εὔκλου Euseb. codd. tres: Εὔπλου Euseb. codd. duo: Εὐμίκλου Tatian. codd. MPV
  9. 8-9 Προναπίδου Gaisford, it. edd. recc.: Προναυτίδου Tatian. codd. (it. Paynter); Προναιτίδου (IO) et Προταινίδου (ND) Euseb. codd.
Τατιαν. Πρὸς Ἕλλ. 41 (Εὐσεβ. Εὐαγγ. προπ. 10.11.27)

1Πρέπει νὰ σπεύσουμε νὰ καταστήσουμε σαφὲς μὲ κάθε ἀκρίβεια ὅτι

ὁ Μωυσῆς ἦταν παλαιότερος ὄχι μόνο ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ἀλλὰ καὶ

ἀπὸ τοὺς πρὶν ἀπ' αὐτὸν συγγραφεῖς προσέτι, τὸν Λίνο τὸν Φιλάμ-

μωνα τὸν Θάμυρη τὸν Ἀμφίονα τὸν Ὀρφέα τὸν Μουσαῖο τὸν Δη-

μόδοκο τὸν Φήμιο τὴ Σίβυλλα τὸν Κρητικὸ Ἐπιμε­νίδη, ποὺ ἔφτασε

στὴ Σπάρτη, καὶ τὸν Ἀριστέα τὸν Προκοννήσιο ποὺ ἔγραψε τὰ

Ἀριμάσπεια2 καὶ τὸν Κένταυρο Ἄσβολο καὶ τὸν Βάκη καὶ τὸν Δρύ-

μωνα καὶ τὸν Κύπριο Εὖκλο καὶ τὸν Σάμιο Ὧρο καὶ τὸν Ἀ-

θηναῖο Προναπίδη.

  1. [Στοὺς κώδ. MVP τοῦ Πρὸς Ἕλληνας ἔργου τοῦ Τατιανοῦ παραδίδεται ἡ γραφὴ Εὐμίκλου, προφα­νῶς παρεφθαρμένη, ὅπως καὶ ἡ γραφὴ Εὔπλου δύο κωδ. τῆς Εὐαγγελικῆς προπαρασκευῆς τοῦ Εὐσεβίου· ἡ γραφὴ Εὔκλου υἱοθετεῖται ἀπὸ τοὺς νεώτερους ἐκδότες τοῦ Τατιανοῦ καὶ τοῦ Εὐσεβίου (βλ. καὶ κατωτ.).
  2. Στὸν στ. 6 γράψαμε Ἀριμάσπεια (ἀντὶ τοῦ -ια τῶν κωδ. καὶ τῶν προηγούμενων ἐκδόσεων), παραβάλλοντας πρὸς τὰ Ὠριγ. Κ. Κέλσ. 3.26, Σουίδ. σ.λ. Ἀριστέας, Τζέτζ. Χιλ. 2.734, Στράβ. 1.2.10, κ.ἄ.: Ἀριμάσπεια, καὶ τὸ τοῦ Ἡροδ. 4.14.3: Ἀριμάσπεα (βλ. Rosén μὲ σημ. σ.λ.).
Σχόλια: 

1 κἑ. Τὸ χωρίο δὲν προσφέρει ἰδιαίτερη βοήθεια στὴ χρονολόγηση τοῦ Κυπρίου χρησμολόγου. Ἀπὸ τοὺς μνημονευόμενους συγγραφεῖς ἀρκετοὶ ἀνάγονται ὄντως στὴν πρὸ τοῦ Ὁμήρου ἐποχή, στὴ λεγόμενη «μυθικὴ» περίοδο. Ὁ Λίνος εἶναι διδάσκαλος μουσικῆς τοῦ Ἡρακλῆ (βλ., π.χ., Ἀπολλόδ. 2.63, πβ. ΕλλΜ Δ΄1 24 κἑ., μὲ εἰκ. 6-8, καὶ τὰ σχετικὰ ἄρθρα στὴ RE2 καὶ στὸ OCD3). Ὁ Φιλάμμων, υἱὸς τοῦ Ἀπόλλωνα, μουσικός (OCD3) καὶ ἀοιδός (RE2), ὁ τραγουδιστὴς καὶ ὁ κελευστὴς στὴν Ἀργοναυτικὴ ἐκστρατεία κατὰ τὴν παλαιότερη παράδοση (βλ. ΕλλΜ Δ΄1 139). Ὁ ΘάμυριςΘαμύρας, υἱὸς τοῦ Φιλάμμωνα, γνωστὸς ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ἀοιδός (βλ. σημ. Kirk σ.στ. Β 594-600: CIl I 216 / A΄ 361-24), στὸν ὁποῖο ἀποδίδονται διάφορες μουσικὲς ἐπινοήσεις (OCD3). Ὁ Ἀμφίων, γιὸς τῆς Ἀντιόπης καὶ τοῦ Δία (βλ. ΕλλΜ Δ΄1 85 κ.ἀ.), γνωστὸς ἤδη στὸν Ὅμηρο (λ 260-5), ποὺ κατὰ τὸν Ἀπολλόδ. (3.43) κιθαρωιδίαν ἤσκει, δόντος αὐτῶι λύραν Ἑρμοῦ. Ὁ Ὀρφεὺς καὶ ὁ Μουσαῖος, πασίγνωστοι μυθικοὶ ἀοιδοί (βλ. RE2, OCD3, ΕλλΜ Δ΄1 64, 132, 139 κ.ἄ., μὲ εἰκ. 93 καὶ 98), ποὺ τὸ ὄνομά τους συνδεόταν σὲ πάμπολλες πηγὲς μὲ μιὰ πανάρχαιη λυρικὴ καὶ ἐπικὴ ποίηση (βλ. Lesky ΙΑΕΛ55 139, πβ. 242). Ὁ Δημόδοκος καὶ ὁ Φήμιος γνωστοὶ ἀπὸ τὸν Ὅμηρο ἀοιδοί (Δημόδ. θ 44 κἑ., ν 28· Φήμ. α 154, 337, ρ 263, χ 331). Ὁ Ἄσβολος ὁ Κένταυρος, χρησμολόγος (οἰωνιστής, augur, βλ. RE2), συνδέεται μὲ τοὺς μύθους τοῦ Ἡρακλῆ (βλ. ΕλλΜ Δ΄1 78 εἰκ. 51). Ἡ Σίβυλλα, μὲ τὸ ὄνομα τῆς ὁποίας ἀναφέρεται μιὰ εὐρύτατη συλλογὴ χρησμῶν (βλ. RE2 καὶ OCD3), συνδέεται μὲ τοὺς μύθους τοῦ Αἰνεία (βλ. ΕλλΜ Ε΄1 228 καὶ 338). Ἡ περίπτωση ὅμως τῆς τελευταίας, ὅπως καὶ τοῦ Βάκιδος, μὲ τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου ἀναφέρεται ἐπίσης μιὰ σειρὰ χρησμῶν ἐμπνευσμένων προφητῶν (κυρίως τοῦ 7ου καὶ 6ου π.Χ. αἰ., βλ. RE2 καὶ OCD3), εἶναι ἀνάγκη νὰ τοποθετηθοῦν ἐπὶ ἄλλου ἐπιπέδου, πιθανῶς μαζὶ μὲ τὴν περίπτωση τοῦ Εὔκλου. Ἰδιαίτερα προβληματική, τέλος, εἶναι ἡ ταυτόχρονη μνεία συγγραφέων ποὺ ἀναμφίβολα ἀνήκουν σὲ μεταγενέστερη τοῦ Ὁμήρου ἐποχή, μὲ πιὸ χαρακτηριστικὴ τὴν περίπτωση τοῦ Ἐπιμενίδου τοῦ Κρητός, ποὺ ἀνάγεται μόλις στὸν 6ον αἰ. π.Χ. (βλ. Lesky ΙΑΕΛ55 242), καὶ τοῦ Ἀριστέου τοῦ Προκοννησίου τοῦ 6ου ἐπίσης αἰ. π.Χ. (ὀρθὴ γραφὴ Ἀριστέας καὶ Ἀριμάσπεια, βλ. σὺν τοῖς ἄλλοις Lesky5 ὅ.π. 241, καὶ ἀνωτ. σημ. στὸ κριτ. ὑπόμν.).

  1. Ελληνική Μυθολογία, , Αθήνα , (1986) a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  2. Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, , 1893-1980, Stuttgart , (1893) a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  3. The Oxford Classical Dictionary, , 1970 [1992], Oxford, (1970) a↑ b↑ c↑ d↑ e↑ f↑
  4. The Iliad: A Commentary, , Volume I: books 1-4, Cambridge, (1985)
  5. Ἱστορία τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Λογοτεχνίας, , Θεσσαλονίκη , (1981) a↑ b↑ c↑