You are here

Τ2

Please add a search word

T= Testimonium  F= Fragmentum  E=  Επιγραφή / Inscription

a. Plut. Is. et Os. 37, 365e
    1Ἀρίστων τοίνυνγεγραφὼς Ἀθηναίων ἀποι-
    κίαν2 ἐπιστολῆι τινι Ἀλεξάρχου περιέπεσεν, ἐν ἧι Διὸς3 ἱστο-
3  ρεῖται [δὲ]4 καὶ Ἴσιδος υἱὸς ὢνΔιόνυσος ἀπ' Αἰγυπτίων οὐκ
    Ὄσιρις ἀλλ' Ἀρσαφὴς5 (?) [ἐν τῶι ἄλφα γράμματι6] λέγεσθαι,
    δηλοῦντος τὸ ἀνδρεῖον τοῦ ὀνόματος.

 

b. Sud. s.v. Ἐρατοσθένης

    7Ἐρατοσθένης· Ἀγλαοῦ, οἱ δὲ Ἀμβροσίου· Κυρηναῖος· μαθη-
    τὴς φιλοσόφου Ἀρίστωνος Χίου8, γραμματικοῦ δὲ Λυσανίου
    τοῦ Κυρηναίου καὶ Καλλιμάχου τοῦ ποιητοῦ. μετεπέμφθη δὲ
    ἐξ Ἀθηνῶν ὑπὸ τοῦ τρίτου Πτολεμαίου καὶ διέτριψε μέχρι τοῦ
5  πέμπτου. διὰ δὲ τὸ δευτερεύειν ἐν παντὶ εἴδει παιδείας τοῖς
    ἄκροις ἐγγίσαντα Βῆτα9 ἐπεκλήθη· οἱ δὲ δεύτεροννέον Πλά-
 τωνα· ἄλλοι Πένταθλον ἐκάλεσαν.10ἐτέχθη δὲ ρκϛ΄11 (?) ὀλυμπιά-
    δι καὶ ἐτελεύτησεν π΄ ἐτῶν γεγονώς ἀποσχόμενος τροφῆς διὰ
    τὸ ἀμβλυώττειν, μαθητὴν ἐπίσημον καταλιπὼν Ἀριστοφάνην
10 τὸν Βυζάντιον, οὗ πάλιν Ἀρίσταρχος12 μαθητής. μαθητὴς δὲ
    αὐτοῦ13 Μνασέας καὶ Μένανδρος καὶ Ἄριστις14. ἔγραψε δὲ
    φιλόσοφα καὶ ποιήματα καὶ ἱστορίας· Ἀστρονομίαν15,16 καὶ Κα-
    ταστερισμούς17· Περὶ τῶν κατὰ φιλοσόφων αἱρέσεων· Περὶ ἀλυ-
    πίας· διαλόγους πολλούς18· καὶ γραμματικὰ συχνά.

  1. a. [Vid. FΗG III. 324-25 (ARISTO ALEXANDRINUS), fr. 3, sub. tit. «(ΚΤΙΣΕΙΣ.) ΠΕΡΙ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΑΠΟΙΚΙΑΣ», et FGrH 337. ARISTON. 1, sub tit. «ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΑΠΟΙΚΙΑ (?)»: ΙΙΙB 188; Plut. Is. et Os., edd. Wyttenbach, Sieveking, Griffiths, Froidefond, Babbitt.]
  2. 1-2 ἀποικίαν codd., Wyttenbach (adnotans: «Legendum videtur ἀποικίας, ut Marklandus monuit»), prob. Müller et dubit. Jacoby «εἰς Αἴγυπτον> ἀποικίαν ?» adnot.), et nos dubit.; ἀποικίας Markland, Sieveking et post eum plerique; ἀποίκισιν Babbitt
  3. 2 περιέπεσεν, ἐν ᾗ Διὸς Valckenaer, prob. cett. (dubit. Jac., «περιπεσεῖν λέγ>ει ?» adnot.): περιπέσειε νηίδος aut περιπέσει ἐνηίδος codd.
  4. 3 δὲ del. Valckenaer et post eum omnes
  5. 4 Ἀρσαφὴς codd., prob. multi (dubit. Jac.): Ἄσιρις Squire; Ἄσιρις σαφῶς Schwartz ‖
  6. ἐν τῶι ἄλφα γράμματι del. Reiske, prob. Sieveking Griffiths Froidefond (et nos dubit., cf. et Wyttenbach adnot.: «... delenda videantur; quod etiam Reiskio visum»); (ἐν τ. ἄ. γ.) dist. Müller Babbitt (fort. recte).
  7. b. [Vid. FGrH 241 (ERATOSTHΕNES VON KYRENE) Τ 1: IIB pp. 1010-11; Sud., ed. Adler; Westermann, BGr.. («cf. Eudoc. p. 172. tractat Bernhardy Eratosth. p. VII sqq.» adnotans).]
  8. 2 Ἀρίστωνος Χίου plerique; ἀριστοχίου V: τοῦ ante Χίου add. Bernhardy, prob. Westermann
  9. 6 ἐγγίσαντα Βῆτα Meursius Wester­mann (-αντα,), Jac.: ἐγγίσασι τὰ βήματα V, Adler
  10. 7-8 οὗτος pro ἐτέχθηκαὶ (sc. οὗτος ἐτελεύτησεν etc.) V
  11. 7 «RKF΄: ΡΚΑ΄ (296/3) ?» Jac. adnot.
  12. 10-11 οὗἌριστις om. V ‖
  13. μαθηταὶ δ' αὐτοῦ Westermann
  14. 11 Ἀριστοφάνης (pro Ἄριστις) Bernhardy
  15. 12 Ἀστροθεσίαν Maass ‖
  16. (pro καὶ) post Ἀστρονομίαν We­stermann
  17. 12-13 καταστερισμούς Portus Westermann Jac.: καταστηρισμούς Eudocia; καταστηρίγμους V
  18. 14 πλείστους καὶ ἄλλα τινά (pro πολλούςσυχνά>) Eudocia.

a. Πλούτ. Ἴσ. καὶ Ὄσ. 37, 365e

Ὁ Ἀρίστων περιπλέον ποὺ ἔγραψε τὸ ἔργο Ἀθηναίων ἀποικία

(;) ἔπεσε πάνω σὲ κάποιαν ἐπιστολὴ τοῦ Ἀλέξαρχου (βλ. κατωτ.

F4), στὴν ὁποία ἱστορεῖται ὅτι ὄντας γιὸς τοῦ Δία καὶ τῆς Ἴσιδας ὁ

Διόνυσος ἀπὸ τοὺς Αἰγυπτίους δὲν λεγόταν Ὄσιρης ἀλλὰ Ἀρσα-

φής [στὸ ἄλφα γράμμα], ποὺ δήλωνε τὸ ἀνδρικὸ τοῦ ὀνόματος.


b. Σοῦδ. σ.λ. Ἐρατοσθένης

Ἐρατοσθένης· γιὸς τοῦ Ἀγλαοῦ, κατ' ἄλλους δὲ τοῦ Ἀμβροσίου·
Κυρηναῖος· μαθητὴς τοῦ Χίου φιλοσόφου Ἀρίστωνος, τοῦ Κυρη-
ναίου γραμματικοῦ Λυσανία καὶ τοῦ ποιητῆ Καλλίμαχου. Μετακλή-
θηκε ἐξ Ἀθηνῶν ἀπὸ τὸν Πτολεμαῖο Γ΄ (τὸν Εὐεργέτη, 246-21 π.Χ.)
καὶ δούλεψε (στὴν Ἀλεξάνδρεια) ὣς τὰ χρόνια τῆς βασιλείας τοῦ
Πτολεμαίου Ε΄ (τοῦ Ἐπιφανοῦς, 205/4 - 181/0 π.Χ.). Ἀγγίζοντας τὴν
κορυφὴ σὲ κάθε εἶδος παιδείας ἀλλὰ μένοντας δεύτερος προσονο-
μάστηκε Βῆτα· ἄλλοι ὅμως (τὸν θεώρησαν) δεύτερο ἢ νέο Πλάτωνα·
ἄλλοι τὸν ἀποκάλεσαν Πένταθλο. Γεννήθηκε κατὰ τὴν 126η Ὀλυ-
μπιάδα (276/3, ἴσως τὴν 121η: 296/3 π.Χ.) καὶ πέθανε ἔχοντας γίνει
80 χρονῶν ἀπέχοντας ἀπὸ κάθε τροφὴ λόγω τῆς ἀσθενοῦς ὁράσεώς
του, ἀφήνοντας μαθητὴ διάσημο τὸν Ἀριστοφάνη τὸν Βυζάντιο,
τοῦ ὁποίου πάλι μαθητὴς (ἦταν) ὁ Ἀρίσταρχος. Μαθητής του ἦταν
ὁ Μνασέας καὶ ὁ Μένανδρος καὶ ὁ Ἄριστις. Ἔγραψε φιλοσοφι-
κὰ ἔργα καὶ ποιήματα καὶ ἱστορικά· Ἀστρονομίαν καὶ Καταστερι-
σμούς· Περὶ τῶν κατὰ φιλοσοφίαν αἱρέσεων· Περὶ ἀλυπίας· πολ-
λοὺς διαλόγους· καὶ γραμματικὰ πολλά.

Σχόλια: 

Γιὰ διαφορετικοὺς κατὰ βάση ἀλλὰ καὶ τοὺς ἴδιους ἐν μέρει λόγους τὰ δύο ἀποσπ. δὲν ἀποκλείεται παντελῶς νὰ ἀναφέρονται στὸν Ἄριστον τὸν Σαλαμίνιον (“ca. 250” π.Χ. κατὰ τὸν Jacoby1, ΙΙA σ. 5). Τόσο τὸ Ἀρίστων ὅσο καὶ τὸ Ἄριστις, τὸ πρῶτο ὡς μεγεθυντικὸ καὶ τὸ δεύτερο ὡς μᾶλλον ὑποκοριστικό (χαϊδευτικὸ ἢ καὶ σκωπτικό), μπορεῖ μαζὶ μὲ τὸ Ἄριστος νὰ ἀποτελοῦν παραλλαγὲς τοῦ ἴδιου ὀνόματος (πβ. τὰ σημερ. Κυπρ. Φαίδων / Φαῖδος / Φαιδωνῆς, κ.τ.τ.), μολονότι κατὰ κανόνα τὰ Ἄριστος καὶ Ἀρίστων δὲν ἀναφέρονται στὸ ἴδιο πρόσωπο (βλ. PPC2 Α 41 [38] κἑ. καὶ ΑΚΕΠ3 Ε΄ Γεν. Πίν., πβ. ὅμως τὸ Ἀρίσστους, ἀλλὰ καὶ τὰ ἈριστώἈρίστιονἈρίστιν: θηλ. τόσο τοῦ Ἄριστος ὅσο καὶ τῶν Ἀρίστων καὶ Ἀριστίων), ὅπως δὲν ἀναφέρονται στὸ ἴδιο πρόσωπο τὰ Ἀρίστων καὶ Ἄριστις στὴν ἐπιγρ. Ἀρίστων Τιμοδώ̣ρου Κουριεὺς (: ἀπὸ τὸ Κούριο τῆς Κύπρου) | ἐλεφαντοθήρας | μετ' Ἀρίστιος ποὺ εἶναι χαραγμένη στὴν κνήμη κολοσσοῦ τοποθετημένου στὴν πρόσοψη τοῦ μεγάλου ναοῦ τοῦ Abou-Simbel καὶ χρονολογεῖται πιθανῶς στὸν 2ον αἰ. π.Χ. (PPC2 Α 144, « Époque ptolémaique » κατὰ τοὺς A. Bernaud καὶ Ο. Masson, « Les inscriptions grecques d' Abou-Simbe4 », REG 70 [1957] 33-34 ἀρ. 27 [βλ. καὶ τὸ κριτ. ὑπόμν. τους]· ἀλλά: 3ος αἰ. π.Χ. ΑΚΕΠ3 Δα΄ 175.1)· εἶναι ὅμως σημαντικὴ ἡ ἀναφορὰ σὲ Αἰγυπτιακὴ ἐπιγραφὴ τῆς Ἑλληνιστικῆς περιόδου τοῦ ὀνόματος Ἄριστις (πιθανῶς «κατὰ τὰ ἄλλα σὲ -ις ἀρσενικὰ Κυπριακὰ ὀνόματα, ὅπως: ΖωϜόθεμις, Κυπρόθεμις, Ὄνασις, Πότεισις κττ.», κατὰ τὸν Χατζηιωάννου, ΑΚΕΠ3 Δβ΄ 175.1). Ἔτσι, πιὸ πιθανὸ εἶναι ἀπὸ ἄποψη ὀνόματος νὰ ταυτίζεται τὸ Ἄριστις μὲ τὸ Ἄριστος παρὰ μὲ τὸ Ἀρίστων.

Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ μαρτυρία τοῦ Σουίδα δὲν δίνει πολὺ ἰσχυρὲς ἐνδείξεις πέραν τοῦ ὀνόματος Ἄριστις ποὺ νὰ ὁδηγοῦν στὸν Ἄριστο τὸν Σαλαμίνιο, μολονότι τὰ χρονολογικὰ ὅρια κάθε ἄλλο παρὰ ἀπαγορευτικὰ εἶναι, καὶ ἡ σχέση τοῦ Ἐρατοσθένη μὲ τὸν Ζήνωνα τὸν Κιτιέα (δὲς καὶ τὸν τρόπο ποὺ πεθαίνει!) καὶ μὲ τὴν Κύπρο γενικά (βλ. Στράβ. 14.6.4, στὴν Κυπρ. ἑνότητα ἀπ' ὅπου καὶ τὸ ἀνωτ. Τ1, πβ. Ἡσύχ. σ.λ. Ῥοίκου κριθοπομπία [FGrH5 ΙΑΕΛ5 930 κἑ., 934, 1077· γιὰ τὸ θέμα τῆς ταύτισης τοῦ Ἀρίστωνος [*Τ2a] μὲ τὸν Ἄριστιν [*Τ2b] βλ. καὶ FGrH1 ΙΙΒ.531: σχόλ. στὸ 143 [ARISTOS VON SALAMIS], ὅπου καὶ βιβλιογρ.), καὶ κατὰ τὴ Σοῦδ. σ.λ. Σάβοι ὁ ταυτιζόμενος πιθανῶς μὲ τὸν ἐδῶ ἀναφερόμενο μαθητὴ τοῦ Ἐρατοσθένη –ὅπως καὶ ὁ Μένανδρος καὶ ὁ ἌριστιςΜνασέας ὁ Πατρεύς (ὁ περιηγητής, 3ος αἰ. π.Χ. [Canon3 σ.λ.], βλ. καὶ FHG6 ΙΙΙ. 149-58, καὶ Η. J. Mette, “Die ‘Kleinen’ griechischen Historiker heute7”, Lustrum 21 [1978] 39-40 [Mnaseas von Patrai (Patara)]) υἱὸν εἶναί φησι τοῦ Διονύσου Σαβάλιον. Ἡ τελευταία πληροφορία συνδέει μὲ τὸ ἐδῶ *Τ2a, ποὺ ὁ Ε. Schwartz (RE8 σ.λ. Αristos, 8., καὶ “Tyrtaeos”, Hermes9 34 [1899] 455) θεωρεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ ἀποδοθῆ στὸν Ἄριστο τὸν Σαλαμίνιο μὲ τὴν εὔκολη παλαιογραφικὰ διόρθωση τοῦ Ἀρίστων σὲ Ἄριστος (ΑΡΙΣΤΟΝ [= ΑΡΙΣΤΩΝ] > ΑΡΙΣΤΟΣ)· ἡ ἀναφορὰ στὸν Ἀλέξαρχον ἐδῶ καὶ στὸ F4 (βλ. κατωτ.), δίνει ἕναν ἰσχυρὸ συνδετικὸν ἁρμὸ πρόσθετο· καὶ τὸ κατωτ. F5 ὅπου μνημονεύονται οἱ τὰ Εὐβοϊκὰ συγγράψαντες καὶ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνιος νὰ ἱστοροῦσιν ἀπὸ κοινοῦ γιὰ τὴ Χαλκίδα –κι ἡ πόλη Χαλκίδα κατὰ μίαν παράδοση ἦταν Ἀθηναϊκὴ ἀποικία (βλ. Σχόλ. Ἀπολλών. Ρόδ. Ἀργ. 1.97 τὸν δὲ Ἄλκωνα Πρόξενός φησι Ἐρεχθέως, φυγεῖν δὲ λέγει ἀπὸ τῆς Ἀττικῆς μετὰ τῆς θυγατρὸς Χαλκιόπης εἰς Εὔβοιαν καὶ Λιβάν. Ὑπόθ. Δημ. 1.1.2 ἡ δὲ Χαλκὶς Ἀθηναίων ἄποικος, κ.ἄ.)– ἀφήνει πολλὰ περιθώρια νὰ εἶναι ὁ Ἄριστος ὁ Σαλαμίνιος συγγραφεὺς τοῦ ἔργου Ἀθηναίων ἀποικία ποὺ μνημονεύει ὁ Πλούτ. στὸ ἐδῶ ἀπόσπ. (μὲ τὸ ἀποικία νὰ σημαίνει τὸ ἀποίκισιςἀποίκησις: Ἡσύχ. σ.λ. [ἀποικίαν·] ἀποίκησιν· μετανάστασιν καὶ ἀποικιστής· κατοικιστής, ἢ νὰ πρέπει τὸ ἐδῶ ἀποικίαν νὰ διορθωθῆ σὲ αἰτ. πληθ. ἀποικίας ἢ νὰ συμπληρωθῆ σὲ Ἀθηναίων <εἰς Αἴγυπτον> ἀποικίαν: βλ. ἀνωτ. κριτ. ὑπόμν., καὶ FGrH1 ΙΙΙΒ.83-84) καὶ νὰ γράφει σ' αὐτὸ γιὰ τὴ Χαλκίδα. (Βλ. καὶ κατωτ. 23 *F1.2-3 Θεμίσων δ' ἐν Παλληνίδι, καὶ 25 F43-46, μὲ τὰ σχετικὰ σχόλια.) Ἀλλ' ὁ Διογ. Λαέρτ. (τὸν 3ον ὅμως αἰ. μ.Χ.), κλείοντας τὸ κεφ. γιὰ τὸν Ἀρίστωνα τὸν Χῖον, σημειώνει (7.164.21-5): Γέγονε δὲ καὶ ἄλλος Ἀρίστων Ἰουλιήτης περιπατητικός, ὁ δέ τις μουσικὸς Ἀθηναῖος, τέταρτος ποιητὴς τραγῳδίας, πέμπτος Ἁλαιεὺς τέχνας γεγραφὼς ῥητορικάς, ἕκτος Ἀλεξανδρεὺς περιπατητικός (πβ. Canon310 σελ. 61), δείχνοντας πόσο ἐπιφυλακτικὸς πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς σὲ τέτοιες περιπτώσεις. Καὶ ἡ ἐδῶ ἀβεβαιότητα παραμένει ἐνοχλητική.

  1. Jacoby, F. (1923-1958), Die Fragmente der griechischen Historiker, parts I-IIIC.2, Berlin-Leiden.a↑ b↑ c↑
  2. Michaelidou-Nicolaou, I. (1976), Prosopography of Ptolemaic Cyprus, Studies in Mediterranean Archaeology,vol. XLIV Göteborg .a↑ b↑
  3. Χατζηϊωάννου, Κ. (1971-1992), Ἡ Ἀρχαία Κύπρος εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Πηγάς, τóμ. Α΄- Στ΄, Λευκωσία.a↑ b↑ c↑
  4. Bernaud, A. & Masson O. (1957), Les inscriptions grecques d' Abou-Simbe, REG 70: 1-46.
  5. Citekey 1407[/bib<em>]</em> 241 F 25]·<em> Ἐρατοσθένης ἐν τῶι ἐννάτωι τῶν Ἀμαθουσίων</em> κ.λπ.) δὲν μπορεῖ νὰ παραγνωριστῆ, ἐνῶ ὁ τοῦ Ζήνωνος μαθητὴς<em> Ἀρίστων ὁ Χῖος</em> φιλόσοφος (Διογ. Λαέρτ. 7.37-38, 160-164, κ.ἀ.) ποὺ κατὰ τὸν Ἀθήν. 6. 251e ὁ<em> Τίμων ὁ Φλιάσιος</em> (περ. 320-230 π.Χ.) τὸν χαρακτηρίζει <em>Ζήνωνος τοῦ Κιτιέως γνώριμον</em>, ἦταν δάσκαλος κι ὄχι μαθητὴς τοῦ Ἐρατοσθένη (βλ. Lesky[bib]841 not found
  6. Müller, K. & Müller T. (1841-1872), Fragmenta Historicorum Graecorum, Vols. I-V, Paris.
  7. Mette, H. J. (1978), Die 'Kleinen' griechischen Historiker heute, Lustrum 21: 5-43.
  8. von Pauly, A F., Wissowa G., Kroll W., Mittelhaus K. & Furchtegott Ziegler K J. (1893-1980), Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft, Stuttgart .
  9. Schwartz, E. (1899), Tyrtaios, Hermes 34: 428-468.
  10. Berkowitz, L. & Squitier K. A. (2000), Thesaurus Linguae Graecae, Canon of Greek Authors and Works, 3d ed., New York - Oxford.